Bölgesel dengelerin ele alındığı görüşmelerde Türkiye de arka planda gündeme geldi. Ancak Marco Rubio, Türkiye'den doğrudan bahsetmedi.
Avrupa ve Doğu Akdeniz'deki güvenlik ve enerji dengelerinin sürekli değiştiği bir dönemde Atina ve Washington, ilişkilerinin stratejik kapsamını daha da genişletmeyi hedefliyor.
REKLAM
REKLAM
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun, Yunanistan-ABD Stratejik Diyaloğu'nun altıncı turu kapsamında Atina'ya gerçekleştirdiği ziyaretin gündeminde savunma, güvenlik, enerji, teknoloji, ticaret ve yatırım başlıkları öne çıktı.
Görüşmeler, Yunanistan'ın hem güvenlik hem de Orta ve Doğu Avrupa'nın enerji planlaması açısından ABD'nin bölgedeki önemli ortaklarından biri olarak öne çıktığı, uluslararası konjonktürün oldukça karmaşık olduğu bir dönemde gerçekleştirildi.
Gerapetritis-Rubio görüşmesi iki saat sürdü
Marco Rubio, çarşamba sabahı Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'nı ziyaret ederek mevkidaşı Giorgos Gerapetritis ile bir araya geldi. Yaklaşık iki saat süren ikili görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmeler kapsamlı şekilde ele alındı.
Görüşmenin ardından açıklama yapan Gerapetritis, Yunanistan ile ABD arasındaki ilişkilerin ulaştığı yüksek seviyeye dikkat çekerek, ilişkilerin daha da derinleştirilmesi konusunda iki ülkenin ortak iradeye sahip olduğunu belirtti. Gerapetritis, Atina ve Washington'ın işbirliğini güçlendirme ve bölgesel ve uluslararası güvenliği destekleme konusunda ortak bir kararlılık taşıdığını söyledi.
Enerji: Yunanistan, ABD LNG'si için merkez oluyor
Görüşmelerde enerji işbirliği önemli bir yer tuttu. Yunanistan Dışişleri Bakanı, ülkesinin ABD'den ithal edilen sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) Orta ve Doğu Avrupa'ya taşınmasında bir merkez olarak üstlendiği role dikkat çekti.
Gerapetritis, “İki ülke arasındaki enerji işbirliği benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştı” dedi. Yunanistan'da ABD'li enerji şirketlerinin artan varlığına da işaret eden Gerapetritis, enerji, teknoloji ve tersaneler başta olmak üzere çeşitli sektörlerde geliştirilen yatırımların iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiye yeni boyutlar kazandırdığını belirtti.
Marco Rubio da enerji işbirliğinin önemine vurgu yaparak ABD'den LNG ithalatının artırılmasının yanı sıra yeni doğal gaz ve elektrik bağlantılarının geliştirilmesine değindi.
Rubio, bu gelişmelerin bölgesel enerji güvenliğini güçlendirebileceğini ve Yunanistan'ın Avrupa enerji sistemindeki rolünü genişletebileceğini ifade etti.
Savunma: Dedeağaç, F-16'lar ve F-35'ler
Görüşmelerin önemli bir bölümünü Yunanistan ile ABD arasındaki savunma işbirliği oluşturdu.
Gerapetritis, Karşılıklı Savunma İşbirliği Anlaşması'nı iki ülke arasındaki ilişkileri düzenleyen temel ikili anlaşmalardan biri olarak nitelendirirken, Dedeağaç'ın stratejik önemine de dikkat çekti.
Gerapetritis ayrıca Yunanistan'ın F-16 savaş uçaklarının modernizasyonuna ve F-35 savaş uçaklarının Yunanistan Hava Kuvvetleri'ne entegrasyonuna değindi.
Savunma iş birliğinin yalnızca ulusal savunmanın güçlendirilmesiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda bölgedeki stratejik işbirliği ve istikrarla daha geniş biçimde bağlantılı olduğunu vurguladı.
Stratejik Diyalog’un açılışında Gerapetritis, Dedeağaç’ı Yunanistan–ABD işbirliğinin örnek bir modeli olarak nitelendirdi.
Rubio: 'Yunanistan istikrar kaynağı'
Marco Rubio, iki ülke arasındaki stratejik ilişkiyi anlatırken özellikle olumlu ifadeler kullanarak Yunanistan ile ABD’yi birbirine bağlayan tarihsel ve siyasi bağların altını çizdi.
“Amerika Birleşik Devletleri ile Yunanistan uzun bir dostluk, işbirliği ve ittifak geçmişini paylaşıyor,” diyen ABD Dışişleri Bakanı, bu ilişkinin öneminin günümüzün uluslararası ortamında daha da görünür hale geldiğini belirtti.
“Bu ilişki hem tarihsel ve kurucu nitelikte hem de hayati önemde. Dengesiz bir dünyada istikrar kaynağıdır,” ifadelerini kullandı.
Rubio ayrıca Yunanistan’ın ABD için önemli bir müttefik olmaya devam ettiğini ve iki ülkenin çok sayıda tehdit ve meydan okuma karşısında ortak görüşlere sahip olduğunu vurguladı.
Avrupa savunması için daha fazla sorumluluk çağrısı
ABD Dışişleri Bakanı, Avrupa ülkelerinin kıtanın savunması konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini özellikle vurguladı.
“Avrupa uluslarının kendi kıtalarını savunma yükünü daha fazla üstlenmesi gerekiyor ve Yunanistan tam olarak bunu yapıyor,” dedi.
Bu açıklama, Avrupa’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve Avrupalı müttefiklerin kıtanın güvenliğine katkılarının artırılması yönündeki daha geniş kapsamlı ABD tartışmasının ortasında geldi.
Florida ile askeri iş birliğinde yeni boyut
Rubio’nun Atina ziyareti sırasında, Genelkurmay Başkanı ile Florida Ulusal Muhafızları arasında, Savunma Bakanı Nikos Dendias ve ABD Dışişleri Bakanı’nın huzurunda bir işbirliği anlaşması da imzalandı.
Dendias, anlaşmanın iki ülke silahlı kuvvetleri arasındaki işbirliğine yeni bir boyut kazandırdığını ve Yunanistan’ın “2030 Gündemi”nin parçası olduğunu söyledi.
Yunanistan’ın, silahlı kuvvetler ile yedek personelin operasyonel kapasitesini güçlendirecek en iyi uygulamaları aradığını, Florida Ulusal Muhafızı ile iş birliğinin bilgi transferi, eğitim ve deneyim paylaşımı için fırsatlar sunduğunu belirtti.
Marco Rubio, anlaşmayı Yunanistan ile ABD arasındaki tarihsel ittifakın derinliğinin bir göstergesi olarak tanımladı.
Muhtemel işbirliği alanlarına değinirken, Florida Ulusal Muhafızları’nın kasırgalar gibi doğal afetlere müdahale konusunda önemli bir deneyim biriktirdiğini, Yunanistan’ın ise depremler ve orman yangınlarıyla mücadelede sahip olduğu tecrübeyi paylaşabileceğini kaydetti.
Bu ortaklığın birlikte çalışabilirlik ve karşılıklı öğrenme için fırsatlar yarattığını, modern Yunanistan–ABD ittifakının inşasında bir adım daha temsil ettiğini söyledi.
Sınır güvenliği ve terörle mücadele
ABD’nin yaklaşımının önemli bir bölümü de sınır güvenliğine odaklandı.
Marco Rubio, Yunanistan’ı düzensiz göç, insan kaçakçılığı, ulus ötesi suç örgütleri ve terörizmle mücadelede Amerika Birleşik Devletleri’nin “çok yakın bir stratejik ortağı” olarak tanımladı.
Ayrıca, terörle mücadele alanında iki ülkenin ilgili kurumları arasında bilgi paylaşımını güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir Mutabakat Muhtırası ilan etti.
ABD Dışişleri Bakanı, Batı’nın güvenliğini etkileyen çağdaş tehditlerin ele alınması gerektiğinin altını çizdi.
Doğu Akdeniz ve deniz güvenliği
İki bakan, Orta Doğu ve Ukrayna’dan Afrika’ya ve göç akımlarına kadar uzanan önemli uluslararası krizleri de ele aldı.
Deniz güvenliği gündemin üst sıralarında yer alırken, Giorgos Gerapetritis bunun uluslararası tedarik zincirlerinin korunması açısından önemine dikkat çekti.
“Deniz güvenliği tartışmaya kapalı bir koşuldur,” dedi.
Yunan Dışişleri Bakanı ayrıca, Doğu Akdeniz’de istikrarın sağlanması ve dini toplulukların korunması konusunda Yunanistan ile ABD arasındaki işbirliğine değindi.
“ABD ile ortak kaygımız, geniş Doğu Akdeniz bölgesinde istikrar koşullarını oluşturmak ve korumak, Hristiyan nüfusları ve diğer tüm etnik ve dini toplulukları korumaktır,” diye konuştu.
Bölgesel gelişmelerin gölgesinde Türkiye
Bölgesel dengelerin ele alındığı görüşmelerde Türkiye de arka planda gündeme geldi. Ancak Marco Rubio, Türkiye'den doğrudan bahsetmedi.
ABD Dışişleri Bakanı, diğer ülkeleri ilgilendiren ve “çok hassas bir durumla” bağlantılı enerji projelerine atıfta bulundu.
Rubio'nun dikkatli ifadeleri, enerji projeleri, bölgesel ortaklıklar ve güvenlik meselelerinin giderek daha fazla iç içe geçtiği Doğu Akdeniz'deki karmaşık diplomatik denklemi yansıtıyor.
Rubio’dan Guilfoyle’a destek
Marco Rubio, Atina’daki temasları sırasında ABD’nin Yunanistan Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle hakkında Wall Street Journal’da çıkan haberle ilgili soruları da yanıtladı.
ABD Dışişleri Bakanı, iddiaların içeriğine girmemeyi tercih ederek yanıtını Atina’daki ABD Büyükelçiliği’nin “mükemmel bir iş çıkardığını” söylemekle sınırladı.
Ayrıca Guilfoyle’u Yunanistan’daki ABD çıkarlarının güçlü bir temsilcisi olarak tanımlayarak büyükelçiye desteğini kamuoyu önünde yineledi.
Altıncı Stratejik Diyalog ve Yunanistan’ın rolü
Yunanistan–ABD Stratejik Diyalog’un altıncı turunun açılışında Giorgos Gerapetritis, ikili ilişkinin stratejik önemini ve Yunanistan’ın bölgede üstlenebileceği rolü vurguladı.
Ülkenin tarihinin, bölgesel ilişkilerinin ve Helenizmin etkisinin Yunanistan’a geniş bir ortaklık ağı sürdürme imkanı tanıdığını söyledi.
“Bu, Yunanistan’a hem özel bir sorumluluk hem de ülkeleri birbirine bağlama, diyaloğu kolaylaştırma ve karşılıklı anlayış inşa etme konusunda pratik bir kapasite kazandırıyor,” dedi.
Yunan Dışişleri Bakanı, ABD ile iş birliğinin Yunanistan’ın bölgedeki rolünü ve güvenliğini güçlendirdiğini, Stratejik Diyalog’un ise somut ve elle tutulur eylemlere dönüşebileceğini vurguladı.
Genişleyen stratejik kapsamlı bir ilişki
6'ıncı Yunanistan–ABD Stratejik Diyalog’u, artık geleneksel savunma iş birliği sınırlarının ötesine geçen bir ilişkinin genişliğini yansıtıyor.
Enerji, teknoloji, yatırım, ticaret, sınır güvenliği, kültürel miras ve bölgesel istikrar artık ikili gündemin ayrılmaz unsurları arasında.
Atina için Washington ile bağların güçlendirilmesi, Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Avrupa’da daha etkin bir rol oynama hedefiyle doğrudan bağlantılı. Washington açısından ise Yunanistan, güvenlik, enerji, deniz yolları ve bölgesel dengelerin giderek daha fazla önem kazandığı bir bölgede kilit müttefik konumunda.
Bu çerçevede Rubio’nun Atina ziyareti ve Stratejik Diyalog’un altıncı turu, zaten yüksek seviyedeki Yunanistan–ABD ilişkisini güvenlik, enerji ve daha geniş bölgedeki istikrar odaklı, daha somut iş birliği biçimlerine dönüştürme yönünde iki tarafın çabalarını yansıtıyor.