Fransa’daki yeraltı suları ekim başında hâlâ çok kritik seviyede. İzleme noktalarının üçte ikisi normallerin altında, yüzde 81’inde düşüş sürüyor; rezervleri yenileyecek sonbahar dolumu ise gecikiyor.
Son derece olağanüstü bir kuraklığın damga vurduğu bir yazın ardından, yeraltındaki durum hâlâ son derece endişe verici.
REKLAM
REKLAM
Jeoloji ve maden araştırmalarından sorumlu kamu kurumu BRGM’nin perşembe 8 Ekim’de yayımladığı son bültene göre, yeraltı suyu gözlem noktalarının yüzde 66’sında seviyeler mevsim normallerinin altında (kaynak Fransızca) (kaynak Fransızca)seyrediyor; referans tarihi 1 Ekim.
Dahası, tablo kötüleşmeye devam ediyor: ölçümlerin yüzde 81’inde seviyeler hâlâ düşüyor, yükselişe geçmiş olanlar ise yalnızca yüzde 7.
İlkbahar ve yaz aylarında doğal olarak gerileyen yeraltı su seviyeleri, normalde sonbahar yağışlarıyla birlikte topraklara sızarak rezervleri yeniden beslemeye başlar. Ancak bu yıl, bu yeniden dolum süreci bir türlü hız kazanamıyor.
Mevcut yağışlar neden yeraltı sularını doldurmaya yetmiyor?
Yeraltı suyu rezervlerinin yeniden dolabilmesi için yağmur suyunun toprağın derinliklerine kadar sızması gerekiyor. Ancak bu süreç üç engelle karşılaşıyor:
Toprağın önceki kuraklığı: Sıcak ve kuru geçen bir yazın ardından topraklar tamamen kurumuş durumda. İlk yağmurlar, yeraltı rezervlerini beslemek yerine önce bu kurumuş üst tabakayı yeniden nemlendirmeye gidiyor.
Buharlaşma-terleme (evapotranspirasyon): Sıcaklığın ve bitki örtüsünün etkisiyle, yağmur suyunun önemli bir kısmı derinlere inmeden buharlaşıyor ya da bitkiler tarafından emiliyor.
Biriken açık: Sonbahar başında yağışların zayıf kalması ve sıcaklıkların yüksek seyretmesi, normalde bu dönemde başlayan yeniden dolum sürecinin gecikmesine yol açtı.
Durum, bir yıl öncesine kıyasla daha da kaygı verici. 1 Ekim 2025’te izleme noktalarının yalnızca yüzde 31’i mevsim normallerinin altında iken, bugün bu oran yüzde 66’ya yükselmiş durumda. BRGM, 2026’daki tabloyu “2022 kadar kaygı verici” olarak niteliyor; her ne kadar etkilenen su kütleleri bire bir aynı olmasa da.
BGRM’nin internet sitesine göre, 2022’de görülen olağanüstü kuraklık, zayıf yağışlar ve yoğun su çekimleriyle birleşerek, ülkenin büyük bölümünde yeraltı sularında mevsim normallerinin altına inen, son derece şiddetli bir düşük seviye dönemi yaratmıştı.
Bu yılki sorun, yağışlardaki değişimlere çok yavaş tepki veren, “ataletli” olarak bilinen yeraltı sularını da etkiliyor. Bu akiferlerin bazılarının yeniden dolması aylar, hatta daha uzun sürebiliyor.
Buna karşılık, “reaktif” yeraltı suları birkaç yağışlı dönemden sonra hızla yükselebiliyor. Ancak şimdilik bu gruba giren akiferlerin neredeyse tamamında seviyeler düşmeye devam ediyor.
Tablo ülke genelinde homojen değil. Seviyeler Limousin, Morvan, Livradois, Forez, Vivarais ve Doğu’da, Champagne’dan Lorraine’e, kuzey Alsace üzerinden Jura’ya kadar uzanan bölgede çok düşük. Buna karşılık, ülkenin güneydoğusundaki bazı akiferlerde seviyeler hâlâ nispeten daha elverişli; BRGM’nin yayımladığı harita da bunu gösteriyor.
Sonbahar belirleyici olacak
Yeraltı sularının yeniden dolumu önümüzdeki haftalarda hâlâ başlayabilir; ancak bunun için toprağa nüfuz edecek düzenli ve güçlü yağışlar gerekiyor. Tekil ve düzensiz yağışlar, birikmiş açığı kapatmaya her zaman yetmeyebilir.
BRGM’ye göre, en yavaş tepki veren akiferlerin büyük olasılıkla sonbaharın sonuna kadar gerilemeye devam etmesi bekleniyor. Diğerlerinde ise gidişat bütünüyle önümüzdeki yağışlara bağlı olacak.
En büyük açığın bulunduğu bölgelerde, seviyelerin yeniden mevsim normallerine yaklaşması için normalden daha yağışlı bir kış gerekebilir.
Risk büyük: Fransa’da içme suyunun yaklaşık üçte ikisi ve tarımda kullanılan suyun üçte birinden fazlası yeraltı sularından sağlanıyor. Tarım sektörü, 2026’daki kuraklıktan zaten ciddi biçimde etkilenmiş durumda.
Mevsimlik hava tahminleri ise hâlâ büyük belirsizlik taşıyor. Météo-France, Fransa için genelde kuru ya da genelde yağışlı bir sonbahar senaryosunu güvenle ilan edebilecek kadar net bir öngörüye sahip olmadığını belirtiyor.