Rusya'nın 2027 bütçe taslağı, harcamaların yüzde 44'ünü savunma ve güvenliğe ayırırken sosyal harcamalarda kesinti öngörüyor. Bazı bölgelerde yetim çocuklar ve düşük gelirli ailelere ayrılan kaynaklar savaş ödemelerine aktarılırken, ölen askerlerin ailelerine verilen tazminatlar da düşürülüyor.
Rusya'nın 2027 bütçe taslağı, savunma ve güvenliğe federal harcamaların rekor düzeyde yüzde 44'ünü ayırıyor. Bu sırada bazı bölgelerde koruyucu aileler ve yetim çocuklar için ayrılan kaynaklar savaş ödemelerine aktarılırken, askerlerin ailelerine yapılan ölüm tazminatları bazı bölgelerde yüzde 95'e varan oranlarda düşürülüyor.
REKLAM
REKLAM
Rusya parlamentosu, federal harcamaların rekor düzeyde yüzde 44'ünü savunma ve güvenliğe ayıran bütçeyi bu ayın ilerleyen günlerinde oylayacak. Bu oran, sosyal programlara ayrılan payın iki katı. Kremlin, Ukrayna'da geniş çaplı savaşın beşinci yılına girerken askerî harcamaları yüksek tutmayı sürdürüyor.
Rusya parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması'nın, 2027-2029 dönemini kapsayan bütçe taslağını 22 Ekim'de görüşmeye başlaması bekleniyor.
Devlet Başkanı Vladimir Putin'in partisi Birleşik Rusya, eylül ayındaki parlamento seçimlerinde anayasal çoğunluğu elde etti. Bu nedenle bütçenin kabul edilmeden önce önemli değişikliklere uğraması beklenmiyor.
Bu yıl askerî harcamalar 17 trilyon rubleye (181 milyar euro) ulaştı. Bu tutar, başlangıçta bütçelenen 12,1 trilyon rublenin (129 milyar euro) oldukça üzerinde. Artış, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya başlattığı geniş çaplı işgalin maliyetinin giderek yükseldiğini gösteriyor. Savunma ve güvenliğin 2027 bütçesindeki yüzde 44'lük payı ise kayıtlardaki en yüksek oran.
Maliye Bakanlığının bütçe taslağında “vatandaşlara yönelik sosyal yükümlülüklerin yerine getirilmesi” en önemli öncelik olarak sıralanıyor. Ancak rakamlar farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Emeklilik ödemeleri, gazilere yapılan ödemeler, doğum yardımları ve diğer destekleri kapsayan sosyal politika harcamalarının 2027'de yüzde 7 azalması öngörülüyor. Bu kalemdeki harcamaların 7,1 trilyon rubleden (76 milyar euro) 6,65 trilyon rubleye (71 milyar euro) gerilemesi bekleniyor.
Hükümet, bu ödemelerin enflasyona göre artırılacağını taahhüt etti. Rusya'nın resmî enflasyon oranı son iki yılın büyük bölümünde yüzde 8'in üzerinde seyrederken bağımsız ekonomistler gerçek oranın daha yüksek olduğunu belirtiyor.
Kremlin, doğum yardımları, çocuk destekleri ve konut programlarını kapsayan “çocuk bütçesi” için gelecek üç yılda 10 trilyon ruble (107 milyar euro) ayrılacağını duyurdu. Ancak bu tutar, aynı dönemdeki savunma harcamalarının beşte birine karşılık geliyor.
Askerlere ve ailelerine yapılan federal ödemeler, gelecek yıl harcamaların yaklaşık dörtte bir oranında artırılacağı “ulusal savunma” kalemi altında yer alıyor.
Yetimler ve düşük gelirli aileler pahasına savaş harcamaları
Sosyal harcamalar üzerindeki baskı yalnızca federal bütçeyle sınırlı değil. Rusya'nın bazı bölgeleri de savaşla bağlantılı ödemeleri kendi bütçelerinden karşılıyor. Bu bölgelerin birçoğu zaten bütçe açığı verirken yerel yönetimler sivil harcamaları kısmak zorunda kalıyor.
Eylül ayının sonlarında Arhangelsk bölgesi, başlangıçta sosyal destek için ayrılan 63 milyon rubleden fazla kaynağı başka kalemlere aktardı. Bu tutarın üçte ikisi koruyucu ailelere yapılacak ödemelerden, geri kalanı ise çok çocuklu ailelere yönelik desteklerden kesildi. Para, askerlere yapılan tek seferlik savaş ödemeleri ve hayatını kaybeden askerlerin ailelerine verilen tazminatlar için kullanılacak.
Birkaç gün önce Tula bölgesi de koruyucu ailelerde yaşayan çocuklar, düşük gelirli haneler, engelli çocuğu bulunan aileler, yetimlere yönelik konut onarımları ve emek gazilerine destek için ayrılan 54 milyon rubleyi kesti. Kaynak, asker ödemelerine ve hayatını kaybedenlerin ailelerine verilen tazminatlara yönlendirildi.
St. Petersburg'da ise yetkililer, askerlere yapılan ödemeleri artırırken eğitim, ulaşım altyapısının onarımı ve sağlık projelerine ayrılan harcamaları azaltacak bir yasa tasarısı hazırladı.
Asker ailelerine verilen “tabut parası” düşürülüyor
Rusya genelinde, askerlerin çatışmalarda hayatını kaybetmesi halinde ailelerine ödenen bölgesel toplu tazminatlar, geçen yıl sonbahardan bu yana azaltılıyor. Gayriresmî olarak “tabut parası” diye anılan bu ödemeler, federal düzeyde yapılan tek seferlik tazminata ek olarak veriliyor.
Bölgeler, asker toplamak için birbirleriyle rekabet ettikleri 2022 ve 2023 yıllarında bu ödemeleri önemli ölçüde artırmıştı.
Ulyanovsk bölgesinde tazminat 1 milyon ruble (10 bin 700 euro) düzeyindeydi. Şubat ayına kadar yarıya indirilen ödeme, daha sonra 50 bin rubleye (533 euro) düşürüldü.
Başkurdistan'da başlangıçta 2 milyon ruble (21 bin 300 euro) olan ödeme, en fazla 100 bin rubleye (1.100 euro) geriledi.
Kirov ve Omsk bölgelerinde tazminatlar 1 milyon rubleden 500 bin rubleye (5 bin 300 euro) indirildi. Kemerovo'da ödeme 3 milyon rubleden 1 milyon rubleye düşürüldü. Saratov'da ise eylül ayının sonlarına kadar 1 milyon ruble alan aileler artık bu tutarın onda birini alıyor.
Tazminatlar dolandırıcılık vakalarına da konu oldu. Primorskiy bölgesinde bir astsubayın, cepheye gönderilecek sözleşmeli askerlerle yerel kadınlar arasında evlilikler ayarladığı öne sürüldü. İddiaya göre askerlerin çatışmalarda hayatını kaybetmesi durumunda tazminat, bu evliliklere katılanlar arasında paylaştırılıyordu.
Habarovsk'ta da yetkililer şubat ayında benzer düzenlemeler yaptığından şüphelenilen altı kişiyi gözaltına aldı. Şüphelilerin noter onaylı vekâletnameler aracılığıyla askerlerin banka hesaplarına eriştiği ve yaklaşık 2,4 milyon ruble (25 bin 600 euro) zarara yol açtığı öne sürüldü.
Bazı aileler ise hiç tazminat alamıyor. Ordu tarafından resmen hayatını kaybetmiş kabul edilmeyen, kayıp veya firari olarak sınıflandırılan askerlerin yakınları tek seferlik ölüm tazminatından yararlanamıyor. Hayatını kaybeden askerlerin bazı yakınları, bu sınıflandırmanın tazminat ödememek için kullanıldığını söylüyor.
Sağlık harcamaları önemsenmiyor
Sağlık harcamaları, bağımsız Rus medya kuruluşlarının hesaplamalarına göre gelecek yıl yüzde 6,8 azalarak 7 trilyon rubleye (75 milyar euro) inecek. Ancak Maliye Bakanlığı bu rakamları tartışıyor.
Üç yıllık dönemde sağlık hizmetlerine 28,6 trilyon ruble (305 milyar euro), askeri harcamalara ise 50 trilyon ruble (533 milyar euro) ayrılacak.
Ambulans hizmetlerine ayrılan kaynak dörtte birden fazla azaltıldı. Bölgelerdeki polikliniklerin inşası ve onarımına yönelik program ise yarıya indirildi.
Ulusal kanser programına 2027'de 3,9 milyar ruble verilecek. Bu rakam, bu yılki 44,9 milyar rublenin çok altında.