Portekiz parlamentosundaki çalışma grubu, ebeveyn izninin uzatılmasını öngören teklifi kabul etti. Düzenleme, iznin paylaşılması halinde 180 gün tam ücretli izin hakkı tanıyor. Teklifin yasalaşması için komisyon ve genel kurul aşamalarından geçmesi gerekiyor.
Portekiz Parlamentosu'nda milletvekillerinden oluşan çalışma grubu, ebeveyn izninin uzatılmasını öngören ortak teklifi kabul etti. Sosyalist Parti (PS) ile Sosyal Demokrat Parti'nin (PSD) hazırladığı düzenleme, iznin ebeveynler arasında paylaşılması halinde altı aya kadar tam ücretli izin hakkı tanımayı öngörüyor.
REKLAM
REKLAM
Teklife göre ebeveynler izinlerini paylaştıklarında 180 gün, izni yalnızca bir ebeveyn kullandığında ise 150 gün boyunca yüzde 100 ücret alabilecek. Teklifin yasalaşması halinde mevcut sisteme kıyasla daha uzun süre tam ücretli izin kullanılabilecek.
İzin 180 gün boyunca paylaşıldığında, her ebeveynin en az 30 gün kesintisiz ya da art arda 15'er günlük iki dönem izin kullanması gerekecek. Ödeme, Sosyal Güvenlik tarafından hesaplanan referans ücret üzerinden yapılacak. Tek ebeveynli ailelerde ise tek ebeveyn 180 gün boyunca yüzde 100 ücretli izin hakkına sahip olacak.
İzni paylaşmayan ebeveynler için alternatif seçenekler de bulunuyor. Bu durumda 180 gün boyunca referans ücretin yüzde 83'ü oranında ödeme yapılabilecek.
İzin süresinin 210 güne çıkarılması halinde ise ödeme oranı, koşullara bağlı olarak yüzde 90 veya yüzde 86 olacak. Babanın kendisine ayrılan 28 günlük izne ek olarak en az 60 gün kesintisiz izin kullanması durumunda yüzde 90; ebeveynlerin her birinin iznin son iki ayından birini yalnızca kendisi kullanması halinde ise yüzde 86 oranında ödeme öngörülüyor.
Mevcut sistemden farkı ne?
Portekiz'de mevcut uygulamada, izin ebeveynler arasında paylaşılmadığında ilk 120 gün için tam ücret ödeniyor. Babanın en az 30 gün kendisine ayrılmış izin kullanması halinde bu süre 150 güne çıkıyor.
Ebeveynler her iki durumda da izinlerini bir ay daha uzatabiliyor; ancak bu ek dönemde ödenen yardım oranı sırasıyla referans ücretin yüzde 80'i ve yüzde 83'ü oluyor.
Parlamento çalışma grubunda kabul edilen teklif, şimdi Çalışma, Sosyal Güvenlik ve Kapsayıcılık Komisyonu'nda ele alınacak. Ardından parlamentonun genel kurulunda nihai oylamaya sunulacak.
Düzenlemenin, yürürlüğe girmesi halinde gelecek yıldan itibaren başlayacak izinler için uygulanması bekleniyor. Portekiz'in Negócios gazetesine göre, devam etmekte olan ebeveyn izinleri yeni düzenlemeden yararlanamayacak.
Taleplerin gerisinde kaldı
Teklif, 2023'te parlamentoya sunulan bir vatandaş yasama girişiminde dile getirilen taleplerin gerisinde kalıyor. Söz konusu girişim, bebeğin hayatının ilk 180 gününde yüzde 100 ücretli izin verilmesini ve izin paylaşılırsa sürenin 210 ya da 240 güne uzatılabilmesini öngörüyordu.
PS ve PSD'nin ortak teklifi, bu girişim temel alınarak hazırlandı ancak daha sınırlı bir düzenleme içeriyor.
Teklif ayrıca özel sektörde çalışanlara, kamu sektöründe zaten mevcut olan kesintisiz çalışma günü seçeneğini sunmayı öngörüyor. Buna göre 12 yaşından küçük çocuğu bulunan veya engelli ya da kronik veya onkolojik hastalığı olan bakmakla yükümlü olduğu kişiler bulunan çalışanlar, öğle ya da akşam yemeği molasını kullanmayarak çalışma saatlerini tek seferde tamamlayabilecek ve işten daha erken ayrılabilecek. Bununla birlikte çalışanların 30 dakikaya kadar mola hakkı korunacak.
Diğer Avrupa ülkeleriyle karşılaştırma
İzin süresinin uzatılması kabul edilse bile Portekiz'in sistemi, bazı Avrupa ülkelerine kıyasla daha sınırlı kalacak.
İspanya'da iki ebeveynli ailelerde her ebeveyn 19 hafta tam ücretli izin hakkına sahip. Tek ebeveynli ailelerde toplam süre 32 haftaya çıkıyor.
Fransa'da ise mevcut izin haklarına ek olarak, ebeveynlerin paylaşabileceği bir veya iki aylık ek izin uygulaması temmuz ayında yürürlüğe girdi. Ek iznin ilk ayında net ücretin yüzde 70'i, ikinci ayında ise yüzde 60'ı ödeniyor. Daha önce ilk çocuk için annelik izni dört aydan biraz daha kısa sürerken babalara doğum sonrası 28 gün izin veriliyordu.
Ebeveyn izni konusunda sık sık örnek gösterilen İsveç'te toplam 480 gün, yani yaklaşık 16 ay ücretli izin hakkı bulunuyor. Ancak aylık ödeme, çalışanın maaşının yüzde 80'ini aşamıyor.
Finlandiya'da ise her çocuk için ebeveynlere toplam 320 iş günü, yaklaşık 14 ay izin hakkı tanınıyor. Her ebeveyn 160 iş günü kullanabiliyor ve bu sürenin 63 günü diğer ebeveyne devredilebiliyor. Ödenecek tutar çalışanın gelirine göre hesaplanıyor ve sosyal güvenlik sistemi üzerinden karşılanıyor.