İlk kez 2022’de Barselona’da açılan ve 14 şehirde yüz binlerce ziyaretçiye ulaşan 'Dali Cybernetics' sergisi, 22 Ekim’de İstanbul’da açılıyor. Dalí’nin sanatını bilim ve teknolojiyle buluşturan sergi, sanal gerçeklik uygulamalarından Ara Güler’in fotoğraflarına uzanan farklı deneyimler sunuyor.
Eriyen saatleri, gerçeküstü imgeleri ve alışılmış algıyı sorgulayan eserleriyle tanınan Salvador Dalí’nin sanat dünyası, İstanbul’da dijital deneyimlerle yeniden yorumlanıyor. İlk kez 2022’de Barselona’da açılan “Dalí Cybernetics”, sanatçının bilimsel gelişmelere duyduğu ilgiyi ve gerçeklik üzerine düşüncelerini dijital sanatın olanaklarıyla bir araya getiriyor.
Gala-Salvador Dalí Vakfı’nın onayıyla geliştirilen ve Barselona merkezli Layers of Reality tarafından hazırlanan sergi; bugüne kadar Londra, Berlin, Kopenhag, Lizbon, Atina ve Brugge dahil 14 şehirde yüz binlerce ziyaretçiye ulaştı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki Kültür AŞ bünyesindeki Dijital Deneyim Merkezi’nde düzenlenecek sergi, yaklaşık 2 bin metrekarelik alana yayılacak. Sergiyle birlikte merkezin deneyim alanları da yenilenecek; genişletilmiş sanal gerçeklik bölümünün yanı sıra yeni bir sinema odası ve fotoğraf sergileme alanı ziyaretçilere açılacak.
Dali’nin sanatında bilim ve teknoloji
Dalí’nin sanatını besleyen kaynaklar arasında yalnızca düşler ve bilinçaltı değil, bilimsel keşifler de bulunuyordu. Sanatçı; dördüncü boyut, optik yanılsamalar, nükleer ve kuantum fiziği, DNA ve geometri gibi konularla ilgileniyor, stereoskopi ve holografi gibi görsel teknikleri araştırıyordu.
Bilgisayarlar, sibernetik ve uzay çalışmaları gibi dönemin teknolojik gelişmelerini takip eden Dalí, sanatın geleneksel resim ve heykel anlayışının ötesine geçebileceğini düşünüyordu.
“Dalí Cybernetics”, bu ilgiyi büyük ölçekli projeksiyonlar, arşiv görüntüleri, etkileşimli enstalasyonlar ve sanal gerçeklik uygulamaları aracılığıyla ele alıyor. Ziyaretçiler, sanatçının eserlerini dijital ortamlarda deneyimlerken gerçeklik, algı ve hayal gücü üzerine kurduğu dünyayı farklı biçimlerde keşfedebiliyor.
Sanal gerçeklikten DNA’ya uzanan deneyimler
Serginin öne çıkan bölümlerinden “Dalivers: Dalí’nin Sanal Evreni”, ziyaretçileri sanal gerçeklik gözlükleri aracılığıyla sanatçının eserlerinden ilham alan gerçeküstü manzaralara taşıyor. Birden fazla kişinin aynı anda katılabildiği deneyimde ziyaretçiler, sanal bir gemiyle bu evrende ilerleyerek çevreleriyle etkileşime girebiliyor.
Sürükleyici Deneyim Odası’nda Dali’nin ikonik eserleri, 360 derece projeksiyonlarla görsel ve işitsel bir anlatıya dönüşüyor. 2022’de hazırlanan orijinal prodüksiyonun yeniden düzenlenmiş versiyonu; sanatçının eserleriyle Emporda manzaraları, geometri, DNA ve modern fiziğin kavramları arasındaki ilişkileri ele alıyor.
İnteraktif Sürrealizm Bulvarı bölümünde ziyaretçiler, Dalí’nin tasarımlarından esinlenen çizimleri renklendirerek kendi çalışmalarını dijital ortama aktarabiliyor. Eserler daha sonra büyük bir ekranda canlanıyor. Sanatçının moda ve tasarımla ilişkisi de bu bölümde deneyimin bir parçası hâline geliyor.
İstanbul’daki sergi için hazırlanan “Dalí ve DNA” adlı artırılmış gerçeklik uygulaması ise sanatçının genetik bilimine duyduğu ilgiyi merkeze alıyor. DNA’nın çift sarmal yapısından hareketle geliştirilen uygulama, bilimsel keşiflerle Dalí’nin hayal gücü arasındaki bağlantıyı görünür kılmayı amaçlıyor.
“Dali Sineması” bölümünde de sanatçının New York sokaklarında çekilmiş görüntüleri ve genç sanat öğrencileriyle buluşmalarını içeren arşiv kayıtları gösterilecek. Bu seçki, Dalí’nin eserlerinin yanı sıra düşüncelerine ve çalışma biçimine de odaklanıyor.
Ara Güler’in objektifinden Dali
Sergide, fotoğraf sanatçısı Ara Güler’in 1971 yılında Dali ile gerçekleştirdiği görüşmeler sırasında çektiği fotoğraflar da yer alacak.
Ara Güler Arşiv ve Araştırma Merkezi’nde korunan koleksiyondan seçilen fotoğraflar, Ara Güler Müzesi tarafından hazırlandı. Seçki, Dali’nin yaşamına ve çalışma ortamına dair anları bir araya getirerek sanatçının eserlerinin ötesindeki dünyasına ışık tutuyor.
Gala-Salvador Dali Vakfı’nın desteğiyle geliştirilen sergi, sanatçının eserlerini dijital ortama taşımanın yanı sıra bilim ve teknolojiye duyduğu ilgiyi de öne çıkarıyor. Layers of Reality, projeyi Dali Vakfı uzmanları ve Dali Araştırmaları Merkezi ile iş birliği içinde hazırladı.
“Dali Cybernetics”, 22 Ekim’den itibaren İstanbul Dijital Deneyim Merkezi’nde ziyaret edilebilecek.