Dünyanın en büyük, 2 trilyon avrodan fazla varlığı bulunan Norveç varlık fonunun, perşembe günü açıklanan bir öneriyle nükleer silah üreten şirketlere yeniden yatırım yapmasının önü açılabilir.
Savaş dönemi, dünyanın en büyük egemen varlık fonu için yeni meydan okumalar getiriyor.
REKLAM
REKLAM
Yeni bir tavsiye, Norveç’in 2 trilyon avroluk varlık fonunun, nükleer silah üretimine katkıları nedeniyle şu anda portföyünden men edilen büyük Batılı savunma şirketlerine yatırım yapmasının önünü açabilir.
Hükümet tarafından görevlendirilen bir komisyon, değişiklik önerisini perşembe günü fonun etik kurallarının gözden geçirilmesi kapsamında sundu.
Mevcut etik ilkeleri uyarınca fon, nükleer silahları veya bunların parçalarını geliştiren ya da üreten, aralarında Airbus, BAE Systems, Boeing, Lockheed Martin ve Safran gibi sektör devlerinin de bulunduğu 14 şirketi dışlıyor.
Norveç hükümeti, kasım ayında bu ilkelerin gözden geçirilmesini istemişti.
Komisyona eski merkez bankası başkanı Svein Gjedrem başkanlık etti.
Önerilen istisna kapsamında fon, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) uyarınca resmen nükleer silaha sahip devlet olarak tanınan ve aynı zamanda Norveç’in NATO müttefiki olan ülkelerdeki nükleer silah üreticilerine yatırım yapabilecek.
434 sayfalık raporu sunan Gjedrem, “Bu, çok sayıda Britanyalı, Fransız ve Amerikalı silah üreticisinin yeniden fona dahil edileceği anlamına geliyor” dedi.
Komisyon, biyolojik ve kimyasal silahlar, kara mayınları ve misket bombalarının üretimi ile kömür, tütün ve esrarı kapsayan diğer etik dışlama kriterlerinin ise korunacağını belirtti.
Rapor, eski NATO genel sekreteri olan Maliye Bakanı Jens Stoltenberg’e sunuldu.
Stoltenberg, Rusya’nın nükleer silah kullanmakla giderek daha açık bir şekilde tehdit ettiği, Çin’in de kendi cephaneliğini büyüttüğü bir dönemde “Norveç fonunun, Norveç’in güvenliği açısından hayati önemde olabilecek şirketlere yatırım yapamaması” şeklindeki “paradoksa” dikkat çekti.
Komisyon ayrıca, fonu yöneten Norveç Merkez Bankası’na tavsiyelerde bulunan bağımsız bir organ olan Etik Konsey’de değişiklikler önerdi.
Konsey, şirketlerin fonun etik standartlarını ciddi biçimde ihlal etme riski taşıyıp taşımadığını değerlendirmekle sorumlu olmaya devam edecek; ancak portföyden çıkarılmalarını doğrudan önermeye artık yetkili olmayacak. Bu yetki, inceleme süresince zaten askıya alınmıştı.
Rapordaki öneriler, hükümetin gelecek ilkbaharda kendi değerlendirmesini parlamentoya sunmasından önce, 15 Ocak’a kadar sürecek bir kamuoyu istişare sürecine tabi tutulacak.
Bazı siyasi partiler, özellikle sol kanattakiler, raporu şimdiden eleştirirken bir Yeşiller yetkilisi önerileri “tamamen akıl dışı” olarak nitelendirdi.
Fon, dünya genelinde 7 binin üzerinde şirkete yatırım yapıyor ve küresel borsalarda işlem gören hisselerin yaklaşık yüzde 1,5’ine sahip.