Bugüne kadar atom saatleriyle ölçülen zamanın Dünya'nın dönüşüyle uyumlu kalmasını sağlamak amacıyla belirli aralıklarla artık saniye eklendi. Ancak 20 Mayıs 2027'den itibaren Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC), herhangi bir kesinti olmaksızın sürekli ilerleyecek.
Dünyanın resmi zaman standardında 20 Mayıs 2027'den itibaren artık "artık saniye" (leap second) eklemesi yapılmayacak. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), 15 Ekim 2026 Perşembe günü bu uygulamaya son verme kararı aldı.
REKLAM
REKLAM
Karar, Fransa'nın Versay kentinde düzenlenen ve dünya genelinde zaman ölçümünün geleceğinin ele alındığı konferansın 28. toplantısında kabul edildi.
Bugüne kadar atom saatleriyle ölçülen zamanın Dünya'nın dönüşüyle uyumlu kalmasını sağlamak amacıyla belirli aralıklarla artık saniye ekleniyordu. Ancak 20 Mayıs 2027'den itibaren Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC), herhangi bir kesinti olmaksızın sürekli ilerleyecek.
Artık saniye uygulaması neden kaldırılıyor?
Eski kurallar, zamanı ölçmek için kullanılan iki farklı yöntemin birbiriyle uyumlu kalmasını amaçlıyordu. UTC, son derece hassas atom saatlerine dayanırken astronomik zaman Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüne bağlı olarak belirleniyor. Ancak Dünya'nın dönüş hızı küçük değişiklikler gösteriyor.
Bu iki zaman ölçeği arasındaki farkı sınırlamak amacıyla 1972'den bu yana toplam 27 artık saniye eklendi. Son ekleme 2016'nın sonunda yapıldı. Bu nedenle bazı istisnai durumlarda belirli bir dakika 60 yerine 61 saniye sürdü.
Bu düzeltmeler günlük yaşamda neredeyse hiç fark edilmese de teknik sorunlara yol açabiliyor. Bilgisayar sistemleri, telekomünikasyon ağları, uydu navigasyonu ve enerji altyapıları, hassas ve güvenilir zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyuyor. Geçmişte yapılan artık saniye eklemeleri, bilgisayar sistemlerinde ve çevrim içi hizmetlerde aksamalara neden olmuştu.
Dünya'nın dönüşündeki değişiklikler yeni kuralları gerekli kılıyor
Kararın alınmasındaki nedenlerden biri de Dünya'nın dönüş hızındaki değişimler. Özellikle negatif artık saniye ihtimali yeni riskleri gündeme getirdi.
Çok uzun zaman dilimlerinde gelgit kuvvetleri gezegenimizin dönüşünü yavaşlatıyor. Ancak son yıllarda Dünya'nın zaman zaman biraz daha hızlı döndüğü gözlemlendi.
Bu durum, tarihte ilk kez "negatif artık saniye" uygulamasına ihtiyaç duyulabileceği ihtimalini ortaya çıkardı. Bu yöntemde zamana bir saniye eklemek yerine bir saniye çıkarılması gerekiyor. Daha önce hiç uygulanmadığı için teknik sistemlerin böyle bir değişikliğe ne kadar güvenilir biçimde uyum sağlayabileceği bilinmiyor.
Bu nedenle uluslararası uzmanlar, mevcut kuralları planlanandan daha erken kaldırmayı tercih etti.
Yeni düzenlemeyle UTC ile astronomik zaman arasındaki farkın giderek büyümesine izin verilecek. Bu farkın 3 bin 600 saniyeye, yani bir saate kadar ulaşması mümkün olacak.
Ancak uzmanlar, böyle bir farkın gerçekten düzeltme gerektirecek seviyeye ulaşmasının uzun zaman alacağını düşünüyor. Dolayısıyla alınan karar esas olarak önleyici bir tedbir niteliği taşıyor.
CGPM: Az bilinen ancak çok sayıda ülkeyi temsil eden kuruluş
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), üye ülkeler ile ortak statüsündeki devlet ve ekonomik bölgelerin temsilcilerini bir araya getiriyor. Konferans genellikle dört yılda bir düzenleniyor.
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu'na (BIPM) göre kuruluşun şu anda 69 üye devleti ve 34 ortak devlet ve ekonomisi bulunuyor.
Türkiye'nin yanı sıra, Avrupa'dan Almanya, Avusturya, Fransa, İtalya, İspanya, İsviçre, Birleşik Krallık, Polonya ve Ukrayna bu ülkeler arasında yer alıyor.
Amerika kıtasından ABD, Kanada, Brezilya, Arjantin, Meksika ve Peru; Asya'dan Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Endonezya ve Tayland; Afrika'dan ise Güney Afrika, Mısır, Fas, Tunus ve Kenya temsil ediliyor. Avustralya ve Yeni Zelanda da kuruluşta.
Daha istikrarlı bir dünya zamanı için yeni adım
Kararın etkileri, Dünya'nın dönüşüyle son derece hassas bir zaman uyumu gerektiren uzmanlık alanlarında daha belirgin hissedilecek.
Bunlar arasında astronomi, jeodezi (Dünya'nın şeklinin, boyutlarının ve kütleçekim alanının belirlenmesi ile ölçülmesi ve haritalanmasını inceleyen bilim dalı) ve bazı uydu tabanlı uygulamalar bulunuyor.
Bu alanlarda Dünya'nın dönüşüne ilişkin hassas veriler önemini koruyacak. Artık saniye uygulaması kaldırılacağı için dünya zamanı ile Dünya'nın dönüşü arasındaki doğrudan uyum sürdürülemeyecek. Bu nedenle uzmanların, saatlerle ölçülen zaman ile astronomik zaman arasında giderek büyüyen farkı gerektiğinde ayrı olarak hesaba katmaları gerekecek.
Yeni kuralların temel amacı, uluslararası zaman ölçümünü uzun vadede daha basit ve güvenilir hale getirmek.
Özellikle dijital sistemler, bundan böyle düzensiz aralıklarla eklenen fazladan saniyelere uyum sağlamak zorunda kalmayacak.