CBS News'e konuşan kaynaklara göre Ukrayna'nın Starshield sistemine erişimindeki kısıtlamaların arkasında Elon Musk'ın kararı var.
SpaceX'in uydu iletişim hizmeti Starshield'a getirilen kısıtlamalar, Ukrayna ordusunun insansız hava aracı (İHA) operasyonlarını olumsuz etkiliyor. CBS News'e konuşan kaynaklara göre kısıtlamaların arkasında Elon Musk'ın kararı var. ABD Başkanı Donald Trump ise kararı kimin verdiğini bilmediğini söyledi.
REKLAM
REKLAM
CBS News'e konuşan konuya yakın kaynaklar, Musk'ın kararı öncesinde Trump yönetiminden yetkililerle birden fazla görüşme gerçekleştirdiğini öne sürdü. Musk'ın, Trump'ın Ukrayna savaşına ilişkin yaklaşımını netleştirmek istediği aktarıldı.
Musk'ın ayrıca şirketinin Rusya-Ukrayna savaşının devam etmesinden kâr sağlayan bir kuruluş olarak görülmesinden rahatsızlık duyduğu ifade edildi.
Kısıtlamaların teknik olarak nasıl uygulandığı ise henüz bilinmiyor.
Daha önce Musk, Ukrayna'nın Starshield uydu iletişim sisteminin kullanımına getirilen kısıtlamaların şirketi tarafından değil, ABD yönetimince belirlendiğini savunmuştu.
Ukrayna'nın İHA operasyonları aksadı
Ukrayna ordusu, SpaceX'in ABD hükümeti ve ortakları için geliştirdiği askeri uydu iletişim ağı Starshield'ı, birlikler arasında iletişim sağlamak, uzun mesafeli İHA operasyonları yürütmek ve Rus saldırılarına karşı savunma yapmak amacıyla kullanıyor.
CBS News'e konuşan Ukraynalı askerler ve yetkililer, geçen hafta salı günü geç saatlerden itibaren Starshield ekipmanlarında beklenmedik bağlantı sorunları yaşandığını bildirdi.
Özellikle yüksek hızda hareket eden İHA'ların uydu bağlantısının kesilmesi, bazı askeri görevlerin gerçekleştirilmesini engelledi.
Normal Starlink terminallerinde, hareket halindeki araçlar için saatte 70 kilometrelik bir hız sınırı mevcut. Bu sınır aşıldığında internet bağlantısının kalitesi düşüyor ve hizmet kullanılamaz hale gelebiliyor.
Askeri kullanım için geliştirilen Starshield sisteminde ise normal koşullarda böyle bir yapay hız sınırı bulunmuyor. Sistem, saatte en az 160 kilometre hızla hareket eden araçlarda çalışabiliyor.
Ukrayna ordusunun orta menzilli saldırılarında kullandığı İHA'ların önemli bir bölümü de bu hızlarda veya daha yüksek hızlarda uçuyor.
Ancak Ukraynalı birlikler, kısıtlamaların ardından saatte 90 kilometre gibi düşük hızlarda bile bağlantı kesintileri yaşandığını bildirmeye başlamıştı.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapan İHA pilotu ve analist Dimko Zhluktenko'nun değerlendirmesine göre bağlantı sorunlarının Ukrayna'ya maliyeti on milyonlarca doları bulmuş olabilir.
Zelenskiy: 'Rusya bağlantı sorunlarından yararlanmaya çalışıyor'
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, cumartesi günü yaptığı açıklamada hız kısıtlamalarının Ukrayna'nın Starshield sistemini kullanarak Rusya'nın Şahid tipi saldırı İHA'larını düşürmesini engellediğini söylemişti.
Zelenskiy, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Ruslar, Ukrayna'daki Starlink sorunlarından yararlanmaya çalışıyor. Çünkü önleme İHA'larımız diğer sistemlerin yanı sıra bu bağlantıya da bağımlı," ifadelerini kullanmıştı.
Pazar günü NBC News'e konuşan Zelenskiy, Starshield hizmetinde hâlâ bazı kısıtlamalar bulunduğunu ve azami hızın saatte 161 kilometre olduğunu belirtmişti.
Ukrayna lideri salı günü ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüştüğünü ve Starlink/Starshield hizmetinin yeniden eski haline getirilmesi gerektiğini gündeme taşıdığını açıkladı.
Trump: 'Kararı kimin verdiğini öğrenmek istiyorum'
Starshield hizmetindeki kısıtlamalar, ABD yönetimi içinde de tartışmalara yol açtı.
Bazı yönetim yetkilileri, Trump'ın veya Pentagon'un Ukrayna'nın İHA operasyonlarını ve savaş alanındaki iletişimini aksatmak amacıyla herhangi bir kısıtlama talimatı vermediğini belirtti.
Trump da pazartesi günü gazetecilerin soruları üzerine hizmetin yavaşlatılması kararını kimin verdiğini bilmediğini söyledi. ABD Başkanı, "Kim olduğunu bilmiyorum ama öğrenmek istiyorum," dedi.
Savunma Bakanı Pete Hegseth ise salı günü yaptığı açıklamada Pentagon'un hizmete müdahale etmediğini savundu.
Hegseth, "Hiçbir şeyi geri çekmedik. Uyulması gereken hizmet koşulları var. Bu noktada karar verme seçeneği Starlink'e ait. Ancak bizim açımızdan hiçbir şey değişmedi. Herhangi bir talimat vermedik," ifadelerini kullandı.
Musk ise geçen hafta X üzerinden yaptığı açıklamada Starshield teknolojisine kimin erişebileceğini ve kullanıcıların hangi hizmet seviyesinden yararlanabileceğini ABD hükümetinin belirlediğini savunmuştu.
Musk, "Hız veya kullanım konusundaki tüm sınırlamalara ABD ordusu ve nihayetinde ABD Başkanı karar verir," demişti.
ABD Kongresi'nden soruşturma çağrısı
Kısıtlamaların Ukrayna'nın askeri operasyonları üzerindeki etkileri, ABD Kongresi'nde de tepkiyle karşılanmıştı.
Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerden oluşan bir grup, geçen hafta Savunma Bakanlığı'nın iç denetim biriminden olayın soruşturulmasını istemişti.
Starshield nedir, neden önemli?
Starshield, SpaceX tarafından ABD hükümeti ve ortaklarının askeri ihtiyaçları için geliştirilen bir uydu iletişim sistemi.
Şirketin sivil uydu internet hizmeti Starlink ile benzer teknolojik altyapıyı kullanan sistem, askeri operasyonlar için özel olarak tasarlandı.
ABD hükümeti, Starshield hizmeti için SpaceX'e ödeme yapıyor ve teknolojiye erişim üzerinde kontrol sahibi olduğunu belirtiyor.
Ukrayna'da kullanılabilen hizmet, Rusya sınırları içinde kullanıma açık değil. Starshield, Ukrayna ordusunun özellikle uzun mesafelerdeki İHA'larla iletişimini sürdürmesi açısından kritik önem taşıyor.
Trump ile Zelenskiy arasındaki gerilim büyüyor
Starshield tartışması, Washington ile Kiev arasında son haftalarda artan gerilimin ortasında geldi.
Zelenskiy, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik bazı saldırıları konusunda ABD'den önceden istihbarat paylaşılmadığını ve Ukrayna'nın ihtiyaç duyduğu hava savunma füzelerinin teslimatında yavaşlama olduğunu öne sürmüştü.
Trump ise son haftalarda Zelenskiy'yi savaşı sona erdirmek için yeterli çabayı göstermemekle suçluyor.
ABD Başkanı, Rusya-Ukrayna savaşının yüksek enerji fiyatlarından sorumlu olduğunu ileri sürerken yönetimi bu ayın başlarında Rus dizel yakıtının satın alınmasına yönelik bazı kısıtlamaları kaldırdı. Geçen hafta da Rusya'ya yönelik bazı yaptırımlar gevşetildi.
Zelenskiy ise bu adımların Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i cesaretlendirebileceğini savunuyor.
Trump ayrıca bu ayın başında Ukrayna ve Rusya'nın birbirlerinin enerji altyapısına saldırmama konusunda anlaştığını duyurmuştu. Ancak Zelenskiy, Rusya'nın saldırılarını durdurmadığını söyleyerek, Ukrayna'nın da Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını askıya almayacağını açıklamıştı. Rus hükümeti ise böyle bir ateşkesi kabul ettiğini hiç doğrulamamıştı.
Perşembe günü Newsmax'e konuşan Trump, Zelenskiy'yi eleştirerek Ukrayna liderinin Putin'den daha zor bir müzakere ortağı olduğunu savunmuştu. Trump, "Zelenskiy'nin büyük hayranı değilim," demişti.