ABD’li yazılım şirketi Palantir, NATO’nun kullandığı askeri yapay zekâ sisteminin ABD hükümeti tarafından uzaktan kapatılamayacağını açıkladı. Açıklama, Ukrayna’da Starlink ve Starshield hizmetlerindeki kesintiler sonrası Avrupa’nın ABD teknolojilerine bağımlılığının sorgulandığı bir dönemde geldi.
ABD’li yazılım şirketi Palantir, NATO’nun kullandığı askeri yapay zekâ sisteminde şirketin veya ABD hükümetinin uzaktan müdahaleyle sistemi kapatmasını sağlayacak bir mekanizma bulunmadığını açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Palantir’in İngiltere ve Avrupa’dan sorumlu başkan yardımcısı Louis Mosley, çarşamba günü Reuters’a Brüksel’de verdiği röportajda, NATO’nun askeri karargâhı ve bazı Avrupa ülkelerinin silahlı kuvvetleri tarafından kullanılan Maven Smart System platformunun müşterilerin operasyonel kontrolünde olduğunu söyledi.
Mosley, son günlerde Starlink konusunda yaşananların son derece endişe verici olduğunu belirterek, şirketin yazılımını satın alan müşterilerin sistem üzerinde tam operasyonel kontrole sahip olduğunu savundu.
Mosley, “Kapatma düğmesi yok. Palantir’in veya ABD hükümetinin sisteme uzaktan müdahale ederek onu kapatma imkânı bulunmuyor,” dedi.
Ukrayna’daki kesintiler Avrupa’da endişe yarattı
Palantir’in açıklaması, Ukrayna’nın Starlink ve Starshield uydu hizmetlerine erişiminde yaşanan kesintilerin ardından Avrupa’da ABD merkezli teknoloji şirketlerine bağımlılık konusunun yeniden gündeme geldiği bir dönemde yapıldı.
Kiev yönetimi 13 Ekim’de, Ukrayna kuvvetlerinin cephede kullandığı SpaceX’in askeri iletişim sistemi Starshield’ın ve şirketin sivil uydu ağı Starlink’in kasıtlı olarak yavaşlatıldığını öne sürmüştü.
Daha sonra Beyaz Saray’ın, Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’ten Ukrayna’nın Starshield’a erişimini sınırlandırmasını istediğine ilişkin haberler yayımlandı.
Musk, X üzerinden yaptığı açıklamada Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunu ve onun kontrolünde bulunduğunu belirtti. Musk, kullanım veya hız kısıtlamalarına ilişkin kararların ABD ordusu ve nihayetinde ABD Başkanı tarafından alındığını savundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise kararın kendisi tarafından alınmadığını ve Musk’ın da sorumlu olduğunu düşünmediğini söyledi. Trump, konuyla ilgili kimin karar verdiğini bilmediğini belirterek uygulamanın önceki durumdan farklı olmadığını ifade etti.
Kararın sorumluluğuna ilişkin belirsizlik, Avrupa’daki kaygıların bir boyutunu oluşturuyor. Avrupa ülkeleri açısından diğer önemli endişe ise kıtanın giderek daha fazla bağımlı hale geldiği ABD teknolojilerinin, müttefikler üzerinde siyasi baskı aracı olarak kullanılabilmesi ihtimali.
NATO’nun Maven sistemi nasıl çalışıyor?
NATO, Palantir’in geliştirdiği Maven sistemini askeri karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla kullanıyor. Sistem; uydu, radar, insansız hava araçları ve diğer sensörlerden gelen büyük miktardaki saha verisini yapay zekâ yardımıyla işleyerek askeri yetkililerin değerlendirmesine sunuyor.
Palantir, 2025’te NATO’nun açtığı 480 milyon euroluk ihaleyi kazanarak Maven sistemini ittifaka sağlama sözleşmesini aldı. Sistem daha sonra NATO Müttefik Harekât Komutanlığı bünyesindeki Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Karargâhı’nda (SHAPE) devreye alındı. Haziran ayında ise tam teknik operasyonel kapasiteye ulaştığı açıklandı.
Ancak bazı Avrupa ülkeleri, özel bir şirketin askeri operasyonlarda kullanılan veriler ve sistemler üzerindeki rolüne ilişkin kaygılar nedeniyle Maven’i kullanmamayı tercih etti.
Almanya Deniz Kuvvetleri Koramiralı Thomas Daum, bu yıl yaptığı açıklamada, özel sektör çalışanlarının ulusal Alman veri kümelerine erişmesine izin verilmesinin söz konusu olamayacağını söyledi.
Fransa ise savunma verileri alanında kendi altyapısını oluşturmak ve teknolojik egemenliğini korumak amacıyla Arcadia adlı sistemini geliştirdi.