Not indirimi beklentilerine rağmen Moody’s, Fransa’nın kredi notunu değiştirmedi. Ekonomistler, kararın kısa süreli bir rahatlama sağladığını belirtirken, ülkenin borç yükünün ciddi bir risk oluşturduğu ve siyasi ve toplumsal gerilimlerin giderek arttığı uyarısında bulunuyor.
New York merkezli kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, piyasalarda not indirimi beklentilerine rağmen cuma akşamı Fransa’nın kredi notunu değiştirmedi. Kuruluş, ülkenin kredi notunu Aa3 seviyesinde, not görünümünü ise negatif olarak korudu.
REKLAM
REKLAM
Fransa’nın 10 yıllık devlet tahvili faizleri bu hafta sert yükselirken, 17 Ekim’de yaşanan olayların ardından ülkede artan siyasi ve toplumsal gerilim de yatırımcıların endişelerini artırdı.
Moody’s, kararına ilişkin açıklamasında, “Aa3 kredi notu, bütçe açığını azaltmayı hedefleyen 2027 bütçesinin kabul edileceği, finansman maliyetlerinin ve toplumsal gerilimlerin ise önümüzdeki aylarda bir ölçüde hafifleyeceği varsayımına dayanıyor,” ifadelerini kullandı.
Kararın açıklanmasının ardından hükümet, Moody’s’in değerlendirmesini memnuniyetle karşıladı. Ekonomi Bakanı Roland Lescure, karara ilk tepki veren isim oldu.
Lescure, Moody’s’in kararını hükümetin sunduğu bütçenin yanı sıra Fransa ekonomisinin gücünün ve bütçenin inandırıcılığının bir göstergesi olarak değerlendirdi.
Bakan, bütçe açığını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine düşürmeyi hedefleyen “sorumlu” bir bütçenin yıl sonuna kadar kabul edilmesinin “müzakereye açık olmadığını” vurguladı.
Başbakan Sébastien Lecornu ise X hesabından yaptığı açıklamada, Moody’s’in kararını daha savunmacı bir üslupla değerlendirdi.
Lecornu, kararın, kendi ifadesiyle, “pek çok ‘uzmanın’ karamsar tahminlerini” ve “Fransa’nın borcu üzerinden spekülasyon yapanların” beklentilerini boşa çıkardığını belirtti.
Başbakan Sébastien Lecornu’ya göre, Ulusal Meclis’te devam eden bütçe görüşmeleri, “alacaklılarımıza ilerlemek için bir yol bulunduğunu gösteriyor.”
Lecornu ayrıca, mevcut ekonomi politikalarının ciddiyetini yansıttığını düşündüğü bir uygulamaya da dikkat çekti. Başbakan, “10 milyon litre dizel yakıtın piyasaya sürülmesiyle, kamu maliyesini riske atmadan 1 Kasım’dan itibaren akaryakıt pompa fiyatları üzerinde etkili olacağız,” dedi.
'Memnuniyet verici bir sürpriz'
Buna karşın Moody’s’in daha sert bir tutum alması ve Fransa’nın kredi notunu düşürmesi kaçınılmaz gibi görünüyordu. Natixis’in faiz ve kredi stratejisti Théophile Legrand, kararın açıklanmasından birkaç saat önce Euronews’e yaptığı değerlendirmede, not indiriminin “ana senaryo” olduğunu belirtmişti.
Legrand, olası bir not indiriminin piyasalarda büyük ölçüde beklendiğini vurgulayarak, kararın açıklanmasının tek başına piyasalarda belirgin bir tepkiye yol açmayabileceğini ifade etmişti.
Moody’s’in kararının ardından değerlendirmede bulunan Natixis uzmanı, gelişmeyi hükümet ve piyasalar açısından “kısa vadede memnuniyet verici bir sürpriz” olarak nitelendirdi. Natixis, BPCE Grubu’nun kurumsal ve yatırım bankacılığı kolu olarak faaliyet gösteriyor.
Ancak Legrand, Moody’s’in görece ılımlı tutumunun kamu maliyesinin gidişatına yönelik bir güvenoyu olarak yorumlanmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Uzman, Moody’s’in kredi notu görünümünü negatif seviyede tuttuğuna dikkat çekerek, “Bu da not indirimi riskinin hâlâ tamamen geçerli olduğu anlamına geliyor,” değerlendirmesinde bulundu
24 Ekim gösterileri: 'Hükümet için bir test'
Cumartesi günü düzenlenmesi planlanan protestoların ikinci aşaması, yatırımcılar tarafından yakından izlenecek. Natixis’in faiz ve kredi stratejisti Legrand, hafta sonu beklenen protestoların, özellikle hükümetin 17 Ekim’deki olayların ardından durumu yönetme kapasitesi açısından bir sınav niteliği taşıyacağını belirtti.
Geçen hafta yaşanan kaosun tekrarlanmaması durumunda bile bunun gerçek bir rahatlamadan çok geçici bir soluklanma anlamına geleceğini ifade eden Legrand, “En endişe verici işaret, Fransız tahvilleri üzerindeki baskının sürmesine yol açabilecek siyasi belirsizlik ortamının devam etmesi,” değerlendirmesinde bulundu.
BCA Research’ün Avrupa başstratejisti Jérémie Peloso da protestolar sırasında yaşanan taşkınlıkların mevcut sorunları daha da ağırlaştırdığını belirtti. Peloso, Euronews’e yaptığı açıklamada, “Bununla birlikte, tahvil piyasasını asıl ateşleyen unsurlar siyasi çıkmaz, hem mevcut hükümetin hem de farklı cumhurbaşkanı adaylarının bütçe konusunda belirgin bir hedef ve kararlılık ortaya koyamaması ve kamu maliyesindeki bozulma” ifadelerini kullandı.
'Fransa devlet tahvilleri piyasada dışlanmış durumda'
Fransa’nın 10 yıllık borçlanma faizleri, 2002’den bu yana ilk kez bu çarşamba günü yüzde 5,1 seviyesini aştı. ABD ile İran arasındaki savaş başlamadan önce yüzde 3,2 düzeyinde bulunan faiz oranı, o dönemde bile yüksek kabul ediliyordu.
Jérémie Peloso, tahvil piyasasında yaşanan sert satışların Fransız ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğuna dikkat çekti. Ekonomist, özellikle krediye erişimin giderek zorlaşması nedeniyle gayrimenkul sektörünün bu gelişmelerden “özellikle ağır” etkilendiğini belirtti.
Peloso, “Fransa devlet tahvilleri piyasada adeta dışlanmış durumda,” değerlendirmesinde bulundu.
Ekonomist, bunun nedeninin yıllardır bilindiğini belirterek, “Fransa’nın kamu maliyesi sürdürülemez bir patikada ilerliyor,” dedi.
Peloso’ya göre Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle enflasyonun yeniden yükselmesi, Fransa ekonomisindeki “cılız” büyüme ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) politika faizlerini artıracağı yönündeki beklentiler de tahvil piyasası üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bu hafta Fransız borsasında bazı şirketlerin hisselerinde sert düşüşler yaşandı. Carrefour’un hisse fiyatı, şirketin 17 Ekim’deki yağma olaylarının maliyetini 80 milyon ila 200 milyon avro arasında tahmin etmesinin ardından yüzde 13’ten fazla geriledi.
Lüks tüketim sektöründe de Kering’in hisseleri yüzde 16, Hermès’in hisseleri ise yüzde 7 değer kaybetti. Çeyreklik finansal sonuçların zayıflaması ve protestolar sırasında mağazaların tahrip edilmesi, yatırımcıların endişelerini artıran ek risk unsurları olarak öne çıktı.
Bununla birlikte Peloso, tahvillere yönelen yatırımcıların önemli bir gerçeği göz ardı etmemesi gerektiğini vurguladı. Ekonomist, “Fransa’nın borcu hâlâ gerçek bir saatli bomba niteliğinde” dedi.
Peloso, altı aydan kısa bir süre içinde yapılması beklenen ve siyasi gerilimin yüksek olacağı cumhurbaşkanlığı seçimlerine de dikkat çekti.
Uzman, “Nihayetinde en endişe verici mesele, bütçe dengesizliklerini ciddi biçimde ele alma konusunda siyasi iradenin açıkça yetersiz olması” değerlendirmesinde bulundu. Peloso, “büyük siyasi partilerin hiçbirinin” kapsamlı harcama kesintilerinin siyasi bedelini üstlenmeye hazır görünmediğini belirtti.
Ekonomiste göre, bu durum değişmediği sürece yatırımcıların Fransa’nın kamu borcuna yeniden güven duyması oldukça zor olacak.
'Fransa'ya özgü bir güven krizi'
Paris-Dauphine Üniversitesinde iktisat profesörü olan ve "La finance au cœur de nos vies" blogunun yazarı Jérôme Mathis'e göre en kaygı verici sinyal, faizlerin mutlak seviyesi değil, Almanya ile açılan makas.
Mathis, "Fransız tahvillerinin son dönemde Alman Bund'larına göre yaşadığı kopuşun her şeyden önce Fransa'ya özgü bir güven krizini yansıttığını" söylüyor.
"ABD de yaklaşık yüzde 5 düzeyindeki faizlerle borçlanıyor; bu da yüksek faizlerin kendi başına bir anomali olmadığını gösteriyor. Buna karşılık Almanya yüzde 3,4'e yakın seyrederken Fransa'nın yüzde 5,1'in üzerine çıkması, yatırımcıların Fransa'ya özgü bir risk primi talep ettiğini ortaya koyuyor".
Uzman, uzun süre boyunca Fransız OAT tahvillerinin Alman Bund'larıyla neredeyse eşdeğer görüldüğünü hatırlatıyor. "Bu varsayım artık geçerli değil. Bu, bütçe ve siyasi açıdan güvenilirliğin kaybedildiğinin en açık işaretlerinden biri ve muhtemelen Avrupa devlet borçları krizinden bu yana Fransa'ya gönderilen en ciddi uyarı" değerlendirmesinde bulunuyor.
Liselilerin ve sarı yeleklilerin seferberliğiyle birlikte yatırımcılar artık "kamu maliyesini ciddi biçimde düzeltmeye yönelik her girişimin sert bir toplumsal ve siyasi muhalefetle karşılaşmasından çekiniyor", diye vurguluyor.
Bütçe mücadelesi Parlamento'da her geçen gün daha sert hale geliyor. Cuma günü, Kamu Harcamaları ve Hesaplar Bakanı David Amiel, Ulusal Meclis'te yaşananları "dördüncü boyut" olarak nitelendirdi.
"Milyarlar havada uçuşuyor, tasarruflar ise alkışlar eşliğinde otomatik olarak iptal ediliyor" diyerek eleştiride bulundu; üstelik bunu, "faiz oranlarının alev aldığı" bir dönemde söyledi.
Bakan, özellikle Ulusal Birlik'i hedef alarak, sosyal güvenlik sisteminin açığının tasarı görüşülmeye başlandığından bu yana "5 milyar euronun üzerinde kötüleştiğini" de vurguladı.
Jérôme Mathis, piyasaların daha önce de "devletin mali taahhütlerini sorgulayabilecek siyasi senaryolara" karşı son derece hassas olduklarını gösterdiğini hatırlatıyor.
Mathis'e göre 2022 cumhurbaşkanlığı kampanyasında Jean-Luc Mélenchon'un anketlerde güç kazanması, "Fransız borcunun geleceğine ilişkin soru işaretlerinin artmasıyla" aynı döneme denk gelmişti. Bunun nedeni Mélenchon'un borcun bir bölümünü silme vaadiydi.
"Bugün aynı bileşimin yeniden ortaya çıktığını görüyoruz," diyen Mathis, ikinci turda Marine Le Pen ile Jean-Luc Mélenchon'u karşı karşıya getirecek bir senaryonun yine masada olduğunu, LFI adayının Avrupa Merkez Bankası'nın elindeki kamu borcunun bir kısmını silme ya da faizsiz, sonsuz vadeli borca dönüştürme önerisini hâlâ savunduğunu hatırlatıyor.