Brezilya’daki başkanlık seçimlerini Lula’nın kazanması Amazon için umut getiriyor; ancak aşırı sağın güçlenmesi ilerlemeyi tehdit ediyor.
Brezilya'daki seçimde Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın zaferi, demokrasi ve Amazon için bir kazanım olarak karşılandı.
REKLAM
REKLAM
2023'te yeniden göreve gelmesinden bu yana, Brezilya yağmur ormanlarındaki ormansızlaşma tarihin en düşük seviyesine indi; yalnızca son bir yılda yüzde 42 azaldı.
Sol görüşlü Cumhurbaşkanının tarihi dördüncü dönem için yeniden seçilmesi, eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu olan sağcı rakip Flávio Bolsonaro'nun, doğa ve iklim koruma politikalarını zayıflatılmış hâline geri döndürmesinden korkan çevreciler için büyük bir rahatlama oldu.
2019-2023 arasındaki iktidarı döneminde çevre politikaları söküldü, ormansızlaşma yaklaşık yüzde 60 arttı ve 45 bin kilometrekareden fazla alan yok edildi.
Lula döneminde, Amazon'daki ormansızlaşma yüzde 71 oranında azaldı ve 2022 düzeyinin çok altına indi.
Greenpeace Brezilya, 2026 seçim sonucunun “demokrasi için bir zafer olduğunu, Amazon'u koruma ve iklim değişikliğiyle mücadele taahhüdünü sürdürdüğünü” açıkladı.
Bu iyimserlik dünyanın dört bir yanındaki çevreciler tarafından paylaşılıyor. Küresel doğa savunuculuğu kuruluşu Mighty Earth'ün kurucusu ve CEO'su Glenn Hurowitz, “Amazon, Cerrado, Pantanal ve tüm Brezilya doğası için yaşasın!” diye yazdı. “Lula'nın yeniden seçilmesi, yağmur ormanları ve ülkenin diğer olağanüstü ekosistemleri için çok gerekli bir rahatlama.”
Brezilya Amazon'u dünyanın geri kalanı için neden önemli?
“Brezilya, dünyanın en büyük tropik yağmur ormanının büyük bölümüne ve beş başka biyoma ev sahipliği yapıyor; bu alanlar küresel biyolojik çeşitliliğin yaklaşık yüzde 15'ini barındırıyor” diyor Greenpeace Brezilya'dan Uluslararası Siyaset Uzmanı Camila Jardim.
“Bu ekosistemleri korumak, Brezilya sınırlarının çok ötesinde önem taşıyor ve dünya genelinde biyolojik çeşitlilik kaybını durdurmak için hayati önemde.”
Yağmur ormanı ayrıca gezegeni ısıtan büyük miktarda karbondioksiti depoluyor ve Güney Amerika'nın çok ötesine uzanan hava koşullarını düzenlemeye yardımcı olan atmosferik nem üretiyor.
Lula hükümeti döneminde, Brezilya Amazonu'ndaki ormansızlaşma, 1988'de izleme çalışmalarının başlamasından bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Brezilya ormansızlaşmayı nasıl rekor düzeyde azalttı?
Ormansızlaşmanın azaltılmasında kaydedilen büyük ilerleme, Bolsonaro döneminde rafa kaldırılan Yasal Amazon'da Ormansızlaşmanın Önlenmesi ve Kontrolü Eylem Planı'na (PPCDAm) dayanıyor.
Plan, yasa dışı orman tahribatını izleyen uydu sistemlerini ve yaptırımların uygulanmasını güçlendirdi. Ayrıca düzenlemeler ve mali teşvikler yoluyla ormansızlaşmayı sınırlamayı ve sürdürülebilir uygulamaları teşvik etmeyi amaçlıyor.
Hurowitz, “Lula'nın seçilmesi, ağaçların kesildiğinde değil, ayakta durduğunda daha değerli olmasını sağlayabilecek doğa finansmanı için umudu canlı tutuyor” diyor. “Lula döneminde Brezilya hükümeti, yatırımcıların koruma çabaları karşılığında ülkelere ödül verdiği zarif bir sistem olan Tropik Orman Sonsuza Dek Mekanizmasını hayata geçirdi; ancak bu girişimin daha fazla sermayeye ihtiyacı var.”
Jardim, “Bu ilerleme sürdürülmeli ve Brezilya'nın tüm biyomlarında ekosistemleri koruma ve restore etme çabaları, Yerli Halkların ve yerel toplulukların haklarına saygı gösterilerek yoğunlaştırılmalı” diye ekliyor.
Sağcı Kongre, Lula'nın etkisini azaltabilir
Flávio Bolsonaro, 2026 seçim sonucunu tanımadığını ve oy verme süresini son anda iki saat uzatan Yüksek Mahkeme kararını gerekçe göstererek sonucu yargıya taşıyacağını söyledi. Lula yaklaşık 4,4 milyon oy farkla kazandı; oyların yaklaşık yüzde 51,8'ini alırken Bolsonaro'nun oy oranı yüzde 48,2'de kaldı.
Lula'nın kıl payı zaferine rağmen, rakibinin partisi Ulusal Kongre'de büyük bir sıçrama yaptı.
Greenpeace Brezilya, yaptığı açıklamada “Bu seçimlerde Ulusal Kongre'de, önemli sayıda iklim inkârcısı ve çevre karşıtı isim içeren aşırı sağda belirgin bir yükseliş yaşandı” dedi.
Bolsonaro'nun Liberal Partisi, Şubat 2027'den itibaren Temsilciler Meclisi'ndeki 513 sandalyenin 121'ini ve Senato'daki 81 sandalyenin 28'ini kontrol edecek. Lula'nın İşçi Partisi federasyonu Temsilciler Meclisi'nde 88 sandalyeye sahip olacak. Yasaların geçip geçmemesinde merkez sağ partiler belirleyici rol oynayacak.
Greenpeace Brezilya, “Önümüzdeki dört yıl boyunca hakları savunmak ve geri dönüşü olmayan çevresel gerilemeleri önlemek için kamuoyu mobilizasyonu hayati önem taşıyacak” uyarısında bulundu.
Hurowitz, “Hükümet düşmanca bir Kongre ile karşı karşıya olsa da yasaları uygulayabilir, yeni parklar ve Yerli rezervleri ilan edebilir; böylece elde edilen ilerlemeyi kalıcı hâle getirebilir” diyor.
Ayrıca orman yangınları, ağaç kesimi ve kuraklıktan kaynaklanan tehditler sürüyor; bu yıl beklenen kuvvetli El Niño, yangınlar için elverişli, daha sıcak ve daha kuru koşullar getirebilir.