Finlandiya ve Norveç liderlerinin Putin'le 90 dakika süren telefon görüşmesi, İskandinav ülkeleri arasında görüş ayrılığına yol açtı. Danimarka ve İsveç başbakanları, diplomatik girişimin zamanlamasını ve olası sonuçlarını sorguladı.
İskandinav ülkeleri arasında salı günü nadir görülen bir fikir ayrılığı yaşandı. Danimarka ve İsveç başbakanları, Finlandiya ve Norveç'teki mevkidaşlarının Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le gerçekleştirdiği sürpriz telefon görüşmesini kamuoyu önünde eleştirdi.
REKLAM
REKLAM
Görüşme, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile kısa süre önce Oslo'da barış görüşmelerine ev sahipliği yapan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre'nin girişimiyle gerçekleşti.
İki lider, Putin'e Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali sona erdirme ve kalıcı, barışçıl bir çözüm için anlamlı müzakerelere başlama çağrısında bulundu.
Stubb, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, “Görüşme açık ve kapsamlıydı,” dedi.
Savaşın sonucunun hem kendi ülkelerinin hem de Avrupa'nın genel güvenliğini doğrudan etkileyeceğini belirten Stubb, “Savaşın sona ermesi doğrudan görüşmeyi gerektiriyor,” ifadelerini kullandı.
Støre ise gerilimin düşürülmesinin önemini vurguladıklarını söyledi.
Görüşmeye ilişkin açıklamada, Stubb ve Støre'nin Putin'le Avrupa adına değil, kendi ülkelerinin liderleri sıfatıyla konuştuklarının altı çizildi.
İki lider, görüşmenin hemen ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'yi aradı. Zelenskiy, aktif destekleri nedeniyle kendilerine teşekkür etti.
Ancak bu diplomatik temas, komşu ülkelerden gelen tepkileri yatıştırmaya yetmedi.
Danimarka ve İsveç'ten diplomatik girişime tepki
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarını tırmandırmasını, Moskova'nın diplomasiye ciddi yaklaşmadığının göstergesi olarak değerlendirdi.
Görüşmenin ardından yayınlanan Kremlin açıklaması da Putin'in maksimalist söylemini tekrarladı.
“Norveç ve Finlandiya'nın bu bağımsız girişimi konusunda son derece kuşkucuyum. Bizden hiçbiriyle koordine edilmedi” diye konuştu Frederiksen, görüşmenin basına yansımasından kısa süre sonra.
“Rusya'nın Avrupa ile barış istediğine dair hiçbir işaret görmüyorum; ne her gün yaşanan hibrit saldırılarda, ne de Ukrayna'da.”
Frederiksen, bu açılımın ne kadar etkili olacağını sorguladı ve Macaristan'ın eski başbakanı Viktor Orbán'ın Putin'le görüşmek için Moskova'ya uçtuğu, benzer biçimde yalnız hareket ettiği önceki girişimlerle kıyasladı.
“Doğrusu, bununla ne elde edilebileceğini düşündüklerini bilmiyorum,” dedi.
“Daha önce, Avrupa'nın geri kalanının açık desteğiyle, başkaları tek başına hareket edip örneğin Moskova'ya gittiğinde, biz Avrupalıların birlikte durmasının hayati olduğunu vurguladık. Birçoğumuz bunun için mücadele verdi,” diye ekledi.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson da girişimi, daha yumuşak ifadelerle olsa bile, sorguladı.
“Bende kalan izlenim, Putin dışındaki herkesin barış istediği yönünde. Bu tür doğrudan görüşmelere dair beklentim oldukça düşük,” dedi Kristersson.
“Avrupa'nın sesini bölme riski taşıyan görüşmeler yürütmek tehlikeli. Şimdi, onların bunu yaptığını söylüyor değilim; bu görüşmelerin tam olarak ne hakkında olduğunu hâlâ bilmiyorum,” diye belirtti.
“Rusya'yı, Ukrayna'nın koşulları temelinde makul bir barışa daha istekli hale getiren görüşmeler ise elbette olumludur.”
Eleştirilere yanıt veren Støre, savaş konusunda farklı bir yaklaşım benimseyen ABD yönetiminin verdiği mesajları tamamlamak için Avrupa'nın da Rusya ile konuşması gerektiğini söyledi.
Stubb, Støre, Frederiksen ve Kristersson, tümü, İskandinav Konseyi'nin devlet ve hükümet başkanları düzeyindeki oturumuna katılmak üzere Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de bulunuyordu.
Salı günkü siyasi ayrışma dikkat çekici; zira bu dört ülke, Rusya'nın Ukrayna'ya açtığı savaş konusunda şimdiye kadar hep aynı çizgide hareket etti. Kiev'e en büyük ikili yardımı yapan ülkeler arasında yer alıyorlar ve Moskova'ya giderek daha sert yaptırımlar uygulanmasının da en gür sesli savunucuları.