İtalyan arkeologlar, Kudüs’teki Kutsal Kabir Kilisesi’nin altında antik bir nekropol ortaya çıkardı. Bulgular, İsa’nın defnine dair İncil’deki anlatımlarla örtüşüyor.
İtalyan araştırmacılar, Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'nin zemininde yürüttükleri kazılarda, İncil'de İsa'nın gömüldüğü yerle ilgili anlatımlarla örtüşen bir mezarlık alanı ortaya çıkardı. Bulgular, İsa'nın mezarının kilisenin altında bulunduğunu kesin olarak kanıtlamasa da bölgenin tarihsel ve arkeolojik özelliklerine ilişkin yeni veriler sunuyor.
REKLAM
REKLAM
Tanrı'nın varlığı dünya genelinde tartışma konusu olmayı sürdürüyor. Ancak modern tarihçilerin büyük çoğunluğu, Nasıralı İsa'nın MS 1'inci yüzyılda yaşamış tarihsel bir kişi olduğu ve Roma Valisi Pontius Pilatus döneminde çarmıha gerildiği konusunda hemfikir.
Dünya genelindeki Hristiyanlar ise Yahudi gezgin vaiz İsa'nın mezarının, Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'nin altında bulunduğuna yüzyıllardır inanıyor.
Kudüs Eski Şehir'deki Hristiyan Mahallesi'nde yer alan Kutsal Kabir Kilisesi, Ortodoks Hristiyanlar tarafından Diriliş Kilisesi olarak da biliniyor. Hristiyanlığın en önemli kutsal mekanlarından biri kabul edilen yapı, İsa'nın çarmıha gerildiği, gömüldüğü ve dirildiğine inanılan yerde inşa edildi.
Roma İmparatoru Büyük Konstantin'in emriyle yaptırılan kilisenin ilk yapısı MS 335'te ibadete açıldı. Tarihi boyunca birkaç kez yıkılan ve yeniden inşa edilen yapı, özellikle 1009 yılında Fatımi Halifesi Hakim Biemrillah döneminde ağır hasar gördü. Sonraki yıllarda kilisenin bir bölümü yeniden onarıldı.
Haçlıların 1099'da Kudüs'ü ele geçirmesinin ardından kilisede kapsamlı değişiklikler yapıldı. Bu nedenle yapının bugünkü görünümü, farklı dönemlerde gerçekleştirilen inşa ve restorasyon çalışmalarının izlerini taşıyor.
Kilise, farklı Hristiyan mezheplerinin ortak kullanımında olduğu için uzun yıllar boyunca kapsamlı tadilat ve kazı çalışmalarına izin verilmedi. Mezhepler, yapılacak değişikliklerin kilise üzerindeki haklarını ve etkilerini zayıflatabileceğinden endişe ediyordu.
Tarafların uzlaşmaya varmasının ardından 2016'da restorasyon çalışmaları başladı. Böylece kilisede 200 yılı aşkın süredir ilk kez kapsamlı bir yenileme sürecine girildi.
Kilisenin altında antik mezarlar ve bahçe bulundu
2022'de kilisenin zemininde kapsamlı bir restorasyon yapılması planlanıyordu. Ancak çalışmalar ilerledikçe proje geniş çaplı bir arkeolojik kazıya dönüştü. Araştırmacılar kilisenin altında terk edilmiş bir taş ocağı, tarım alanları, bir bahçe ve kayalara oyulmuş mezarlar buldu.
Kazılarda ortaya çıkarılan bahçe özellikle önem taşıyor. Yuhanna İncili'nde, İsa'nın çarmıha gerildiği yerin yakınında bir bahçeden söz ediliyor. İncil'e göre çarmıha gerilme Kudüs'ün şehir sınırlarının yakınında gerçekleşti. İbraniler'e Mektup'ta da İsa'nın şehir kapısının dışında acı çektiği anlatılıyor. Arkeologların bulguları bu betimlemelerle örtüşüyor.
Roma'daki La Sapienza Üniversitesi'nden kazı ekibinin başındaki arkeolog Francesca Romana Stasolla, bulguları bölgede geçmişte bir mezarlık alanı bulunduğuna işaret eden veriler olarak değerlendiriyor. Stasolla'ya göre kazılar, İncil'de Golgota veya Kafatası Tepesi olarak anılan alan ile mezar arasında bir dönem tarım arazilerinin bulunduğunu gösteriyor.
Arkeologlar ayrıca, yaklaşık MS 33 yılına tarihlenen zeytin ağacı ve asma izlerine rastladı. Bu tarih, İsa'nın ölümünün geleneksel olarak tarihlendirildiği döneme denk geliyor.
Stasolla'ya göre, kayalara oyulmuş mezarlar da bölgede daha önce bir gömü alanı bulunduğunu gösteriyor. Matta, Markos ve Luka İncilleri'nde İsa'nın mezarı, kayaya oyulmuş bir mezar odası olarak tarif ediliyor. Bu ayrıntı da kazılarda ortaya çıkarılan yapılarla örtüşüyor.
Bulgular kesin kanıt sunmuyor
Kazılarda elde edilen bulgular, İsa'nın Kutsal Kabir Kilisesi'nin altında gömüldüğünü bilimsel olarak kanıtlamıyor. Bu yönde bir yazıt bulunmadığı gibi, ortaya çıkarılan mezar odasının daha önce kullanılmadığı ya da İnciller'e göre İsa'yı yeni mezarına yerleştiren Arimatealı Yusuf'a ait olduğu da gösterilemiyor.
Bitki kalıntılarının da çarmıha gerilmenin gerçekleştiği döneme kesin olarak tarihlendirilmesi henüz mümkün değil.
Dolayısıyla şu ana kadar gerçekleştirilen kazılar, İsa'nın gerçekte nereye gömüldüğü sorusunu yanıtlamıyor. Ancak Hristiyanlar tarafından yüzyıllardır kutsal kabul edilen alanın, Yeni Ahit'teki anlatımlarla örtüşen coğrafi ve arkeolojik özellikler taşıdığını ortaya koyuyor.