Beyaz Saray, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a BM Genel Sekreterliği için aday olmasını önerdi. WSJ’ye göre Washington, Moskova ve Pekin’le birlikte Orban'ı desteklemeyi planlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminden yetkililerin, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ı Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için aday göstermeyi gündeme getirdiği öne sürüldü.
REKLAM
REKLAM
Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, Orban'ın ABD, Rusya ve Çin'in ortak adayı olması ihtimali değerlendiriliyor. Ancak henüz bu yönde kesin bir karar alınmış değil ve Orbán'ın seçilmesi belirsizliğini koruyor.
WSJ, Trump yönetiminden yetkililerin Orbán'ın adaylığını desteklediğini yazdı. Gazeteye konuşan ve ABD, Rusya ile Çin'den olduğu belirtilen kaynaklar da Washington yönetiminin bu yöndeki girişimini doğruladı.
Orban, 16 yıl boyunca mutlak çoğunlukla iktidarda kaldığı Macaristan'da nisanda yapılan parlamento seçimlerini kaybetti. Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, seçimlerde Orban'ın partisini geride bırakarak iktidara geldi.
Orban'ın aşırı sağ çizgideki, göç karşıtı ve Avrupa Birliği (AB) şüphecisi politikaları ile Macaristan'da hukukun üstünlüğü alanında yaşanan gerileme, ülkesinin AB ve NATO dahil Batılı müttefikleriyle ilişkilerini gerdi. Buna karşın Orbán, Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yakın ilişkilerini sürdürdü.
Seçimlerin ardından Macaristan makamları, Orban'ın eski hükümetinden bazı isimler hakkında dolandırıcılık ve yolsuzluk soruşturmaları başlattı. İki eski bakan ile Macaristan Merkez Bankası'nın eski başkanı gözaltında bulunuyor. Yetkililerin, Orbán'ın da bu dosyalardaki olası rolünü inceleyebileceği belirtiliyor.
WSJ'ye göre, Orban'ın adaylığına ilişkin henüz nihai bir karar alınmadı. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, fikrin ilk bakışta kulağa çılgınca geldiğini ancak Washington'la yapılan önceki görüşmelerin Rusya ve Çin'in de bu seçeneğe sıcak baktığını gösterdiğini söyledi. Planın, Orbán'ı üç ülkenin ortak adayı haline getirmek olduğu aktarıldı.
ABD ve başka bir ülkeden yetkililer gazeteye, “ABD, Rusya ve Çin BM Güvenlik Konseyi'nde aynı şeyi istiyorsa genellikle bunu başarıyorlar,” dedi.
Mevcut BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in ikinci beş yıllık görev süresi 31 Aralık'ta sona eriyor.
Beyaz Saray ve Pekin, haberde yer alan iddiaları doğrulamadı.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Alimov ise ABD, Çin veya Rusya'nın Orbán'ı aday göstermeyeceğini söyledi. Alimov, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerinin genel sekreterlik için doğrudan aday göstermediğini belirtti.
Interfax haber ajansına konuşan Alimov, “Ne Rusya, ne ABD ne de Çin Orbán'ı aday gösterecek. Çünkü biz BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleriyiz ve BM Genel Sekreterliği için kimseyi aday göstermiyoruz,” dedi. Basında yer alan haberlerin doğru olması halinde, bu fikrin arkasındaki kişilerin Orbán'ı aday gösterecek başka bir ülke bulması gerektiğini ekledi.
Alimov, “Genel Sekreterlik için resmen aday gösterilen tüm isimleri değerlendireceğiz,” diye konuştu.
Euronews, Orban'ın sözcüsünden konuya ilişkin açıklama istedi ancak henüz yanıt alamadı. Sözcü, daha önce Orban'ın BM Genel Sekreter Yardımcılığına aday olabileceğine ilişkin haberleri “sahte haber” olarak nitelendirmişti.
Araştırmacı gazetecilik bülteni VSquare, Mayıs ayında yayımladığı haberde, BM'de üst düzey bir görevin eski başbakan açısından önemli olabileceğini yazmıştı. Haberde, bu görevin beraberinde getirdiği diplomatik dokunulmazlığa dikkat çekilmişti.
WSJ'ye göre Orban, ancak seçimi kazanacağından emin olması halinde aday olmayı değerlendirecek. Gazete, mevcut koşullarda böyle bir ihtimalin düşük göründüğünü belirtiyor.
Trump'ın desteği tek başına yeterli değil
BM Genel Sekreteri'nin seçilebilmesi için 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nin en az dokuz üyesinin desteğini alması gerekiyor. Konseyin beş daimi üyesinden herhangi biri ise adaylığı veto edebiliyor. ABD, Rusya ve Çin'in yanı sıra Fransa ve İngiltere de daimi üyeler arasında yer alıyor.
Avrupa'dan iki hükümet, Orban'ın olası adaylığına şimdiden karşı çıktı.
Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Polonya'nın Viktor Orban'ın BM Genel Sekreterliği adaylığını destekleyeceğini öngörmüyorum,” dedi.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrij Sıbıha da X hesabından yaptığı paylaşımda Orban'ı eleştirdi: “Viktor Orban, BM Genel Sekreteri olursa AB'nin önemli kararlarını yıllarca sekteye uğratırken geliştirdiği veto ve şantaj becerilerini etkili biçimde kullanacaktır.”