Uzaktan kumandalı yangın söndürme ekipmanlarından tarım dronlarına ve öğrencilerin yaptığı elektrikli araçlara kadar, Özbekistan’daki yenilikçiler pratik çözümler geliştirip ticari üretim ve uluslararası pazar fırsatlarını inceliyor.
Bir benzin istasyonunda yangın çıkıyor. Acil durum ekipleri, itfaiyecileri en tehlikeli bölgelere göndermek yerine, alevlere yaklaşacak ve yangına su topu yönlendirecek uzaktan kumandalı bir robot konuşlandırabilir.
REKLAM
REKLAM
Özbekistan'da geliştirilen paletli prototip, Taşkent'teki InnoWeek 2026 etkinliğinde sergilenen teknolojiler arasında yer aldı; burada araştırmacılar, şirketler ve öğrenciler, endüstriyel güvenlikten tarımsal verimliliğe ve enerji verimliliğine kadar uzanan zorluklara çözüm getirmeyi amaçlayan buluşlarını tanıtıyordu.
Ticari hedefleri olan bir yangın söndürme robotu
Yangın söndürme robotu 500 ila 800 metre mesafeden kullanılabiliyor, böylece acil durum ekiplerinin tehlikeli bölgelerden uzakta kalmasına olanak tanıyor.
Geliştiricilerine göre paletler en az 500°C sıcaklığa dayanacak şekilde tasarlandı; metal paletli bir versiyonun ise 1.000°C’ye kadar dayanması öngörülüyor. Ekip ayrıca, su topunun otomatik kontrolü de dahil olmak üzere yapay zekâ entegrasyonu üzerinde çalışıyor.
Özbekistan Acil Durumlar Bakanlığı ile işbirliği içinde geliştirilen proje, patent başvurusu yapılmış olsa da hâlâ prototip aşamasında.
"Çin'de, Avrupa ülkelerinde ve Güney Kore'de benzer robotlar gördük. Ancak bu sistemler çok pahalı," diye konuştu projeye dahil olan iktisat doktoru Qudratjon Yusupov Euronews'e.
Yusupov, Özbek prototipin maliyetini yaklaşık 8.100 € olarak tahmin ediyor. Benzer bir Çin modelinin ise yaklaşık 15.300 € tuttuğunu söyledi.
Ekip, potansiyel müşteri olarak benzin ve gaz dolum istasyonlarını hedefliyor ve komşu Kırgızistan ile Tacikistan'a ihracat imkânlarını araştırıyor.
Tarım ve acil durum müdahalesi için dronlar
Özbek üretici Sahro Drone Industry, askeri drone üretiminin yanı sıra tarım ve acil durum müdahalesi için insansız hava araçları geliştiriyor.
Şirket, InnoWeek'te 50 kilograma kadar yük taşıyabilen çok amaçlı bir drone tanıttı. Platformu ve deposu değiştirilerek uçak, tarımsal ilaçlama ya da yangın söndürme operasyonları için uyarlanabiliyor.
Tarımda dronlar, olgun ürünlerin bulunduğu tarlalara gübre ve diğer ilaçları dağıtarak bitkilere zarar verebilecek traktörlere olan ihtiyacı azaltabiliyor.
"Üretimimizin yaklaşık yüzde 90'ı askeri amaçlara yönelik. Kalan yüzde 10'u ise tarım, acil durum müdahalesi ve diğer sivil uygulamalara ayrılmış," dedi Sahro Drone Industry uzmanı Şavkat Quçqorov Euronews'e.
Şöyle devam etti: "Şu anda 14 tür askeri drone üretiyoruz ve bileşenlerin yaklaşık yüzde 70'i yerelleştirilmiş durumda."
Şirket, dron ihracatına 2027'de başlamayı planlıyor. Quçqorov, talebe bağlı olarak yıllık üretimin yaklaşık 100 büyük drone ve 60.000'e kadar küçük model seviyesine ulaşabileceğini söyledi.
Üniversiteler öğrenci fikirlerini ürüne dönüştürmek istiyor
Taşkent'teki Kimyo Uluslararası Üniversitesi öğrencileri, dış aydınlatma ve güvenlik kameraları için elektrik üreten, güneş panelleri ile rüzgâr türbinlerini birleştiren ağaç biçiminde bir düzenek geliştirdi. Sistem, üretilen elektriği depolamak için batarya saklama ünitesini de içeriyor.
Üniversite, tamamlanmış bir ünitenin üretim maliyetini yaklaşık 2.000 $ olarak hesaplıyor; olası satış fiyatının ise 2.200 ile 2.500 $ arasında olabileceğini öngörüyor.
"Öğrencilerin dışarı çıkıp kendi başlarına müşteri aramalarına gerek yok. İlk müşterileri üniversitenin kendisi," dedi stratejik gelişim ve dijitalleşmeden sorumlu rektör yardımcısı Ulugbek Vosikov Euronews'e.
Bu modele göre üniversite seçilen öğrenci projelerini finanse ediyor ve ortaya çıkan ürünleri kampüste satın alıp kurabiliyor. Bu alımlardan elde edilen gelir, daha fazla yeniliği desteklemek için araştırma ve geliştirme merkezine geri aktarılıyor.
Taşkent'teki Torino Politeknik Üniversitesi öğrencileri, enerji verimliliği yarışmaları için tasarlanmış 250 kilogramlık bir elektrikli araç geliştirdi.
Cosmos Innovation ekibi tarafından üretilen aracın enerji tüketiminin, bildirilene göre, 10 kilometrede 0,6 kilovat saat olduğu belirtildi. Ekip, 2027'de Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılacak Shell Eco-marathon'a katılmayı umuyor.
Araştırma ile sanayi arasındaki açığı kapatmak
Projeler, ülkedeki çeşitli mühendislik faaliyetlerini ortaya koysa da buluşları daha geniş ticari kullanıma sunmak hâlâ bir meydan okuma.
"Bilim insanlarının, yenilikçilerin ve işletmelerin birlikte çalışması gerekiyor," dedi Almanya'daki Leibniz Üniversitesi Hannover'de görev yapan profesör Georg Guggenberger Euronews'e; bilimsel araştırmaların pratik uygulamalarla buluşturulması gerektiğini vurguladı.
Özbekistan Yenilikçi Kalkınma Ajansı, yan kuruluş şirketler ve araştırma eş finansman programları aracılığıyla araştırmacılar ile sanayi arasındaki işbirliğini güçlendirmeye çalışıyor.
Ajansın başkan yardımcısı Javlonbek Abdujalilov, Euronews'e InnoWeek 2026'ya 20 yan kuruluş şirketin katıldığını söyledi.
Yeni finansman mekanizmalarının, araştırma projelerinin maliyetlerinin şirketler ile hükümet arasında paylaşılmasına imkân verdiğini belirtti.