Banka, ulusal oranın 2021’de %17’den 2025’te %5,8’e düştüğünü ve 3,7 milyon kişinin eşik üzerindeki gelire geçtiğini tahmin ediyor. Hükümet, 2026’nın ilk dokuz ayı için oranı ayrı olarak %3,6 bildiriyor.
Dünya Bankası'nın Yoksulluk ve Eşitlik Değerlendirmesi'ne göre Özbekistan'ın ulusal yoksulluk oranı 2021'de yüzde 17 iken 2025'te yüzde 5,8'e düştü. Ülkenin İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığı, yakın zamanda düzenlenen bir basın toplantısında, 2026'nın ilk dokuz ayında bu oranın daha da gerileyerek yüzde 3,6'ya indiğini bildirdi.
REKLAM
REKLAM
Dünya Bankası, 2021 ile 2025 yılları arasında yaklaşık 3,7 milyon kişinin ulusal yoksulluk sınırının üzerine çıktığını tahmin ediyor.
Dünya Bankası'nın, satın alma gücüne göre ayarlanmış, kişi başına günde 8,30 dolar tutarındaki üst orta gelir grubu için yoksulluk eşiği kullanıldığında, Özbekistan'ın yoksulluk oranı aynı dönemde yüzde 38,1'den yüzde 12,4'e geriledi.
Avrupa ve Orta Asya genelinde bu uluslararası eşik değerinin üzerine çıkan yaklaşık 21 milyon kişinin neredeyse yüzde 40'ı Özbekistan'da bulunuyor. Dünya Bankası'na göre bu, ülkeyi 2000 yılından bu yana dünya genelinde kaydedilen en büyük 15 yoksulluk azaltma süreci arasına yerleştiriyor.
"Daha fazla iş imkanı ve daha yüksek ücretler, Özbekistan'ın yoksulluğu azaltmadaki ilerlemesinin başlıca itici güçleri oldu" dedi Dünya Bankası Orta Asya Bölge Direktörü Najy Benhassine, Euronews'e yaptığı açıklamada.
Daha yüksek ücretler ve daha fazla iş ilerlemeyi destekliyor
Değerlendirmeye göre, 2022 ile 2025 arasında kaydedilen 8,4 puanlık yoksulluk düşüşünün 6,1 puanlık kısmı ücret artışlarından kaynaklandı. Maaşlı istihdamın genişlemesi de gerilemeye katkı sağlayan etkenlerden biri olarak tespit edildi.
Düşük ücretli çalışanların reel ücretleri, enflasyon hesaba katıldıktan sonra, yıllık en az yüzde 11 - 12 oranında arttı.
Özbekistan nüfusunun en yoksul yüzde 20'lik kesimindeki erkekler arasında istihdam oranı 2022'de yüzde 38 iken 2025'te yüzde 65'e yükseldi. Aynı dönemde maaşlı işlerde çalışanların payı da yüzde 18'den yüzde 46'ya çıktı.
Bununla birlikte Dünya Bankası, istihdamın kalitesi ve istikrarına ilişkin sorunlara da dikkat çekti. Yoksul erkek ücretlilerin yaklaşık yüzde 60'ı kayıt dışı çalışıyor, bu kişilerin yüzde 40'tan fazlası ise düzensiz, geçici ya da mevsimlik işlerde istihdam ediliyor.
"Bu koşullarda çalışanlar daha yüksek gelir belirsizliğiyle karşı karşıya kalıyor ve ekonomik güvenliklerini güçlendirmek için daha az imkana sahip" dedi Benhassine, Euronews'e yaptığı açıklamada.
Buna paralel olarak Özbekistan İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığı, 2026'nın ilk dokuz ayında 824 bin kişinin kalıcı işlere yerleştirildiğini, 980 bin kayıt dışı çalışanın ise istihdamının resmileştirildiğini duyurdu.
Büyüyen orta sınıf
Dünya Bankası'nın değerlendirmesine göre, orta sınıf olarak sınıflandırılan Özbekistan nüfusunun payı 2021'de yüzde 37 iken 2025'te yüzde 72'nin üzerine çıktı.
Banka, ekonomik güvenlikleri ve yeniden yoksulluğa düşme risklerine göre alt ve üst orta sınıf haneler arasında ayrım yapıyor. Üst orta sınıfın payı aynı dönemde yüzde 8'den yüzde 31'e yükseldi.
Buna rağmen, Özbekistan nüfusunun yaklaşık yüzde 22'si 2025'te ekonomik olarak kırılgan durumda kalmaya devam etti. Bu da iş kaybı, hastalık ya da diğer mali şokların bu haneleri yeniden yoksulluğa itebileceği anlamına geliyor.
"İlerleme gerçek, ancak yoksulluk sınırının üzerine çıkan herkes yeniden yoksulluğa düşme riskinden tamamen korunmuş değil" diye açıkladı Benhassine.
Dünya Bankası ayrıca ekonomik kırılganlıkta bölgesel farklılıklar da tespit etti. 2025'te başkent Taşkent'te nüfusun yüzde 2'si yoksulluğa geri düşme riski taşıyan kırılgan grupta yer alırken, ülkenin doğusundaki Andican bölgesinde bu oran yüzde 32 olarak belirlendi.
Hükümet önlemleri ve devam eden zorluklar
Özellikle kadınlar ve büyük ekonomik merkezlerin dışında yaşayanlar için istikrarlı istihdama erişimin genişletilmesi, Dünya Bankası'nın öncelikler arasında saydığı başlıklar arasında yer alıyor.
Yoksul ve kırılgan hanelerde ekonomik olarak aktif olmayan yetişkinlerin yüzde 92'sini kadınlar oluşturuyor. Bu kadınların yüzde 85'i çalışmama nedeni olarak ev içi ve bakım sorumluluklarını gösteriyor.
Değerlendirme, istihdam edilen kadın ve erkekler arasında, çalışma sektörleri, çalışma saatleri, beceri düzeyleri ve mesleki deneyim farklarını yansıtan, yüzde 35 - 40 seviyesinde bir cinsiyetler arası ücret farkı da tespit etti.
Dünya Bankası, rekabeti geliştirecek, finansmana erişimi artıracak ve daha verimli özel sektör istihdamını teşvik edecek reformların yanı sıra, uygun fiyatlı çocuk bakımı hizmetlerinin, tam gün eğitimin ve mesleki eğitimin yaygınlaştırılmasını tavsiye ediyor.
Değerlendirmenin sunumunda konuşan Özbekistan İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanı Botir Zohidov, bulguların istihdam ve sosyal koruma alanında yürütülen reformların sonuçlarını doğruladığını söyledi.
"Bakanlık, insana yakışır işlere erişimi genişletmek, hane gelirlerini artırmak ve sosyal koruma sistemini güçlendirmek için çalışmaya devam edecek" dedi.
Hükümet, yoksulluğun azaltılmasına yönelik programlarında değişiklikler yapılacağını da duyurdu.
3 Eylül'de Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev başkanlığında yapılan bir toplantıda, cumhurbaşkanlığı idaresi, ülkenin bölgelerinde son bir yıl içinde kurulan 86 bin küçük işletmeden 15 bininin faaliyetlerini durdurduğunu bildirdi. Bir başka 62 bin kredi müşterisinin ise işlerini planlandığı gibi geliştirememeleri nedeniyle kredi geri ödemelerinde güçlük yaşadığı aktarıldı.
Hükümet, daha fazla finansman yetkisinin ilçe yönetimlerine devredilmesi ve devlet destekli iş programlarının değerlendirilme biçiminin değiştirilmesi yönünde planlar açıkladı.
Yeni yaklaşıma göre bu programların etkinliği, dağıtılan kredi miktarına göre değil, oluşturdukları kalıcı işler ve sağladıkları istikrarlı hane gelirleri üzerinden ölçülecek.