Yunanistan, Güney Kıbrıs ile GSI projesi kapsamında araştırmaların yeniden başlaması için NAVTEX yayımladı. Fransız gemisinin katılacağı çalışmalara Ankara, kıta sahanlığı ihlali gerekçesiyle tepki gösterdi.
Yunanistan, cuma günü Güney Kıbrıs ile elektrik bağlantısını sağlayacak Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında deniz araştırmalarının yeniden başlatılması için NAVTEX yayımladı. Ankara ise Türkiye'nin kıta sahanlığında izinsiz araştırma yapılmak istendiğini belirterek girişime tepki gösterdi.
REKLAM
REKLAM
Deniz altı elektrik kablosunun güzergahında yürütülecek araştırmalar kapsamında çalışmalara Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisinin katılması planlanıyor. İraklio Limanı'nda bulunan geminin limandan ayrılarak deniz altı kablosunun döşenmesiyle bağlantılı araştırmaları sürdürmesi bekleniyor. Planlamaya göre çalışmalar, 6 Kasım'da NAVTEX'in yayımlanmasının ardından 6 Mart 2026'ya kadar devam edecek.
Yayımlanan denizcilik duyurusu, araştırma güzergahının Güney Kıbrıs'ın Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) sınırlarına kadar uzanan bölümünü kapsıyor. Çalışmaların kalan kısmının büyük bölümü Kasos Adası'nın doğusunda yoğunlaşırken, Girit'in kuzeyindeki deniz alanlarında araştırmaların daha önce gerçekleştirildiği belirtiliyor.
NAVTEX'in yayımlanması, Yunan makamları ile Fransız tarafı arasında yürütülen koordinasyon sürecinin ardından gerçekleşti. Süreç kapsamında, araştırma faaliyetlerinin ruhsatlandırılması ve desteklenmesinden sorumlu kurumlar devreye girdi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığının himayesinde çalışan Bakanlıklararası Deniz Araştırmaları Ruhsatlandırma Komitesi (EXAETH) üyeleri 2 Kasım'da bilgilendirildi. Komitenin olumlu görüşünün ardından Sahil Güvenlik, Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisine yönelik muafiyet iznini verdi. Projeyi yürüten şirketin NAVTEX başvurusu ise Milli Savunma Bakanlığına iletildi. Başvurunun incelenmesinin ardından Deniz Kuvvetleri Hidrografi Hizmeti tarafından denizcilik duyurusu yayımlandı.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığından GSI açıklaması
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Fransız NEXANS şirketinin GSI projesi kapsamında araştırma ve kablo döşeme çalışmaları gerçekleştirmesine yönelik ruhsatlandırma sürecinin tamamlandığını duyurdu.
Bakanlığın 6 Kasım 2026 tarihli açıklamasında, projenin sahibi GSI şirketi adına başvuruda bulunan NEXANS'ın talebinin ilgili kurumlarca değerlendirildiği ve Bakanlıklararası Komitenin olumlu görüşünün ardından araştırma ve kablo döşeme faaliyetlerine ilişkin ruhsatın verildiği belirtildi.
Açıklamada, ruhsat kararının ardından araştırma gemisinin gerekli NAVTEX duyurusunun yayımlanmasını talep ettiği ve duyurunun vakit kaybedilmeden yayımlandığı ifade edildi.
Dışişleri Bakanlığından tepki: Yetkisiz NAVTEX'ler iptal edildi
Ankara, Fransız bayraklı araştırma gemisinin Türkiye'nin kıta sahanlığında izinsiz faaliyet yürütmeyi planladığını belirterek tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan ve Güney Kıbrıs tarafından yayımlanan yetkisiz seyir duyurularının Türkiye tarafından iptal edildiğini açıkladı.
Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
“Fransız bayraklı bir geminin, dış sınırlarını 18 Mart 2020 tarihinde Birleşmiş Milletler'e bildirdiğimiz kıta sahanlığımız dahilinde izinsiz kablo döşenmesine matuf gayrihukuki bir deniz bilimsel araştırma faaliyeti gerçekleştirme niyetinde olduğu görülmektedir.
Yunanistan ve GKRY tarafından bu amaçla yayımlanan yetkisiz seyir ikaz duyuruları ülkemizce iptal edilmiştir.
Söz konusu geminin yürütmeyi planladığı faaliyetin kıta sahanlığımız sınırları dahilinde kalan kısmı için uluslararası deniz hukukunun yerleşik hükümleri uyarınca ülkemizden alınması gereken muvafakatla ilgili süreç ise henüz tamamlanmamıştır.
Uluslararası hukuktan kaynaklanan egemenlik haklarımızı koruma konusundaki kararlılığımız tam olup, bölgede iş birliği, diyalog ve eş güdümü esas alan bir yaklaşımı benimsemeye devam edeceğiz.”
Ne olmuştu?
Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki GSI projesi 2012'den itibaren gündemde. Proje kapsamında Girit'ten başlayarak deniz altına döşenecek elektrik kablosuyla Güney Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesine bağlanması, böylece adanın enerji ihtiyacının daha sürdürülebilir ve daha düşük maliyetle karşılanması planlanıyor.
Maliyeti 2 milyar euroyu aşması beklenen projeye AB, 658 milyon euro destek sağlamayı taahhüt etti. Yaklaşık 898 kilometrelik elektrik bağlantı hattının tamamlanmasının ardından projenin bin 200 kilometrelik bir kablo hattıyla İsrail'e kadar uzatılması da öngörülüyor.
Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki son görüşmelerin ardından projenin yeniden canlandırılması kararlaştırıldı. Türkiye ile yeni bir diplomatik gerilim yaşanmaması amacıyla Fransız şirketlerin de projeye dahil edildiği belirtiliyor. Fransız yatırım fonu Meridiam, ağustos ayında gerçekleştirilen ihaleyle projenin yüzde 66'lık çoğunluk hissesini satın aldı.
Yunan basınında daha önce yayımlanan haberlerde, kablo döşeme çalışmalarının merkezi Fransa'da bulunan Nexans şirketine ait Norveç bayraklı Nexans Electra gemisi tarafından gerçekleştirilmesinin planlandığı aktarılmıştı.
GSI projesi kapsamında araştırma gemisinin yeniden bölgeye dönmesi, 2024 yılında yaşanan gerilim ve çalışmaların askıya alınmasının ardından gerçekleşiyor. Önceki girişimler sırasında Türk savaş gemilerinin bölgeye müdahalesiyle araştırma faaliyetleri durdurulmuştu.
Türkiye, kendi kıta sahanlığına dahil olduğunu savunduğu bölgelerde izinsiz araştırma faaliyetlerine karşı olduğunu çeşitli açıklamalarla duyurmuştu.
Ankara'dan projeye ilişkin ilk açıklama, 1 Ekim'de Milli Savunma Bakanlığı (MSB) tarafından yapılmıştı. Bakanlık, uluslararası hukuk uyarınca Türkiye'nin kıta sahanlığında gerçekleştirilecek her türlü kablo ve boru döşeme faaliyeti ile bilimsel araştırmanın önceden Türkiye ile koordine edilmesi gerektiğini belirtmişti. Açıklamada, Türkiye'nin "kıta sahanlığında izinsiz hiçbir faaliyete izin verilmeyeceği" vurgulanmıştı.