Bilim kurgu gibi gelen şey, somut bir araştırma projesine dönüşüyor: Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR), NASA ve Kanada uzay ajansı CSA ile birlikte Ay’da seralar için bir konsept geliştiriyor.
Ne bir yaşama elverişli atmosferin, ne verimli toprağın ne de serbestçe erişilebilen suyun bulunduğu bir yerde sebze nasıl yetiştirilebilir?
REKLAM
REKLAM
Uluslararası Lunar Agriculture Module - Ground Test Demonstrator (LAM-GTD) projesinde (kaynak Almanca) tam da bu soruya yanıt aranıyor.
Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR), NASA ve Kanada uzay ajansı CSA ile birlikte Ay'daki seralar için konseptler üzerinde çalışıyor. Bu seraların, ilk aşamada gelecekteki uzun süreli görevlerde astronotlara taze gıda sağlaması hedefleniyor.
Uzayda hayat sigortası olarak bir sera
Ay'da sıcaklıklar aşırı derecede dalgalanıyor, yüzeyi neredeyse havasız, su kıt ve kozmik radyasyon ciddi bir tehlike oluşturuyor. Bitkileri basitçe Ay toprağına dikmek mümkün değil. Doğal çevre koşullarından bağımsız çalışabilen kontrollü yetiştirme sistemlerine ihtiyaç var.
Fikir şu: Bir sera modülü, astronotlar için simüle edilmiş yaşam ve çalışma alanına doğrudan bağlanacak. Böylece araştırmacılar yalnızca bitki büyümesini incelemekle kalmayacak, aynı zamanda sera ile yaşam alanının birbirini nasıl besleyip destekleyebileceğini de test edebilecek.
Planlanan gösterim sistemi önce tamamen Dünya'da kurulacak. En geç 2032'ye kadar üç ortak, onun gerçekten inşa edilip edilmeyeceğine ve nasıl inşa edileceğine karar vermek istiyor.
Özellikle NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) üzerinde bu alanda çok sayıda deney yürüttü. Orada şimdiye kadar marul, Çin lahanası ve acı biber gibi ürünler yetiştirildi.
Bir sonraki adım, ISS'deki küçük deneme düzeneklerinden, tüm mürettebatları besleyebilecek çok daha büyük ve karmaşık yetiştirme sistemlerine geçiş olacak.
Alman ortak DLR, bu süreçte özellikle birkaç yıl boyunca Antarktika'da işletilen EDEN ISS serası başta olmak üzere önceki projelerden edindiği deneyimlere dayanabiliyor.
Araştırmacılar, 2018'den 2023'e kadar Antarktika'da, Alman Neumayer III araştırma istasyonundan sadece birkaç yüz metre uzaklıkta özel olarak geliştirilmiş bir sera işlettiler. Aşırı koşullar altında, toprak kullanmadan ve doğal gün ışığı olmadan taze sebze yetiştirdiler. LED lambalar, yapay besin çözeltileri ve karmaşık bir sulama sistemi sayesinde marul, domates, salatalık, turp ve hatta çilek hasadı yapabildiler. Toplamda yaklaşık bir ton taze sebze üretildi.
Uluslararası iş birliğiyle yürütülen bir proje
Antarktika Ay değil, ancak önemli bir benzerlik sunuyor: Tedarik zor, çevre koşulları zorlu ve hatalar çok hızlı biçimde sorunlara yol açabiliyor.
Almanya, ABD ve Kanada'nın LAM-GTD üzerinde birlikte çalışması tesadüf değil. DLR, uzay araştırmaları ve önceki sera projelerinden gelen bilgi birikimini ortaya koyuyor. NASA, gelecekteki Ay görevleri ve Ay'da uzun vadeli insan varlığı için gerekli koşullar üzerinde çalışıyor. Kanada uzay ajansı CSA ise uzay araştırmaları ve insanlı görev teknolojilerindeki uzmanlığıyla iş birliğini tamamlıyor.
Salata için küçük, insanlık için büyük bir adım
Bu araştırma yalnızca astronotlar için ilgi çekici değil. Yeryüzünde de gıda üretiminin zor olduğu, kurak çöl bölgeleri ya da su kaynaklarının kıt olduğu alanlar gibi yerler bulunuyor.
Bitkileri mümkün olduğunca az su, enerji ve alanla besleyebilen teknolojiler, bu bölgelerde de çözüm sunabilir. Kontrollü seralar ayrıca gıdanın daha hedefli ve daha az bitki koruma ürünü kullanılarak üretilmesine katkı sağlayabilir.
Dolayısıyla Dünya'nın ötesine bakmak, gezegenimizde de yeni yollar bulmamıza yardımcı olacak bilgi birikimini ortaya çıkarabilir.