İspanya'nın 2012'den bu yana ilk ortak genel grevi öncesinde Euronews, bir günlük iş bırakma eyleminin Avrupa ekonomilerine maliyetini karşılaştırıyor.
İspanya'nın iki büyük sendikasının birlikte son kez genel grev çağrısı yaptığı tarih Kasım 2012'ydi, ülke o sırada ağır bir kemer sıkma krizinin içindeydi.
REKLAM
REKLAM
On dört yıl sonra, İspanyol işçiler ülkeyi yeniden durma noktasına getirmeye çalışacak.
Bu kez şikayetler en temel konularla ilgili ve Madrid, Paris, Brüksel ile Roma'da aşağı yukarı aynı: insanların karşılayabileceği kiralar, fiyatlarla birlikte artan ücretler ve işleyen kamu hizmetleri.
Comisiones Obreras (CCOO) ve Unión General de Trabajadores (UGT) sendikalarının çarşamba günü için çağırdığı 24 saatlik grev, İspanya'da 29 Kasım'daki ani genel seçimden 18 gün önce gerçekleşecek.
İspanya bu konuda yalnız değil.
Fransa, 5 Kasım'da yaşam maliyetine karşı ulusal çapta grevler ve protesto günü düzenledi. İtalya'da CGIL sendikası 20 Kasım için genel grev çağrısı yaptı, Belçika'daki sendikalar ise 23 Kasım haftası için greve gitme tehdidinde bulundu.
Geçen yıl zaten istisnaiydi.
Brüksel merkezli bir araştırma merkezi olan Avrupa Sendikalar Enstitüsü'nün (ETUI) ön verileri, 2025'in 1991'den bu yana AB'de grevlerin en yoğun olduğu yıl olduğunu gösteriyor.
Soru, en büyük bedeli hangi ekonomilerin ödediği.
En büyük faturayı Almanya öderdi
Ülkeleri karşılaştırmanın en basit yolu, her birine aynı formülü uygulamak.
Bir ülkenin yıllık ekonomik üretimini, yani gayrisafi yurt içi hasılayı (GSYH) alın, 365'e bölerek bir günlük üretimi bulun. Sonra her beş işçiden birinin işi bıraktığını ve o günkü üretimin yaklaşık beşte birinin onlarla birlikte kaybolduğunu varsayın.
Bu hesaba göre, Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya, 2025 yılına ait Eurostat GSYH verilerine göre tek bir günde yaklaşık 2,5 milyar euro kaybederdi.
Fransa yaklaşık 1,6 milyar euro ile ikinci sırada, onu yaklaşık 1,2 milyar euro ile İtalya izliyor.
İspanya yaklaşık 930 milyon euro kaybederdi. Ülke ekonomisi geçen yıl 1,69 trilyon euro üretmişti, bu da günde yaklaşık 4,6 milyar euroya denk geliyor.
Daha küçük ekonomilerin faturaları da daha küçük. Aynı büyüklükte bir grev Belçika'ya yaklaşık 350 milyon euroya, Portekiz'e ise yaklaşık 170 milyon euroya mal olurdu.
Bu kabaca bir tahmin. Grevler nadiren eşit dağılır, ulaştırma, okullar ve kamu hizmetleri en ağır darbeyi alırken, birçok fabrika ve ofis çalışmaya devam eder.
Faturanın büyük kısmı neden hiç ödenmiyor
Ulusal hesaplar, her grev öncesi yayımlanan maliyet tahminlerine kıyasla daha sakin bir tablo çiziyor.
Fransa, etkisini birkaç kez ölçtüğü için en iyi örnek. Banque de France, Mart ve Nisan 2023'teki emeklilik reformu grevlerinin, o yılın ilk çeyreğinde Fransız büyümesini yaklaşık 0,1 puan düşürdüğünü tahmin etti.
Daha sonra ikinci çeyrekte yaklaşık 0,1 puanlık bir telafi tespit etti. Başka bir deyişle, kaybolan faaliyetin büyük kısmı üç ay içinde geri geldi.
Banque de France, bunun Fransa'nın istatistik kurumu INSEE'nin, 2018 ilkbaharındaki toplumsal hareketlerin GSYH'yi yaklaşık 0,1 puan azalttığını öngören tahminiyle uyumlu olduğuna dikkat çekti.
Nedeni basit: grev, stokları yok eden bir yangına benzemez. Yük yine de taşınır, hastane randevusu başka bir tarihe alınır ve fabrika ertesi hafta ekstra bir vardiya çalışır.
Yine de kalıcı bazı kayıplar vardır ve bunlar belirli kişilerin üzerine kalır. Grevcilere bir günlük ücret kaybı olarak yansır. Hükümetler, hiç gerçekleşmeyen faaliyetten doğacak vergiyi kaybeder. Havayolları ve oteller iptal edilen bir uçuşu ya da boş kalan bir odayı geri getiremez.
Belçika asıl riskin tekrar olduğunu gösteriyor
Belçika, grevlerin tek seferlik olmaktan çıkıp ne olduğuna dair bir örnek sunuyor.
ETUI'ye göre ülke 2025 yılında grevler nedeniyle 1.354.845 iş günü kaybetti, bu da her 1.000 çalışan için 313 güne denk geliyor. Bu sayı, 1993'te kaydedilen 299 günle önceki rekoru kırdı.
Komşularıyla arasındaki fark büyük.
Hollanda'da, Hollanda İstatistik Kurumu'na (CBS) göre 23 grev 2025'te neredeyse 60.000 iş gününe mal oldu.
Almanya'da Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (WSI), 2025'te yaklaşık 645.000 iş gününün kaybedildiğini tahmin ediyor, bu da Belçika ekonomisinin neredeyse yedi katı büyüklüğündeki bir ekonomide uzun vadeli eğilimin altında kalıyor.
Tek seferlik maliyet tahminlerinin kaçırdığı nokta bu. Tek bir grev günü hızla telafi edilir, ancak her ay grevlerin yaşandığı bir ekonomide kalıcı bir iz bırakır.
İlk sayıyı elektrik şebekesi verecek
İspanya, kaç kişinin greve katıldığını ölçmek için alışılmadık bir yönteme sahip: elektrik kullanımı.
Kasım 2012'deki genel grev sırasında, İçişleri Bakanlığı, şebeke işletmecisi Red Eléctrica'nın verilerine dayanarak sabahın erken saatlerinde elektrik talebinin o saat için normalin yüzde 11,4 altında olduğunu açıkladı. Mart 2012'deki grevde aynı saatteki düşüş yüzde 15,4 olmuştu.
Şebeke verileri, sendikalar ve hükümetin genellikle birbirinden hayli farklı olan kendi rakamlarını açıklamasından önce, çarşamba günü yine katılıma ilişkin ilk tahmini sağlayacak gibi görünüyor.
Hava yolculuğu hâlâ belirsiz. Pazartesi itibarıyla, hükümet, havaalanı ve havayolu çalışanları da greve çağrı kapsamında olmasına rağmen, grev sırasında geçerli olacak asgari uçuş hizmetlerini henüz yayımlamamıştı.
Yatırımcılar neredeyse hiç tepki vermedi
Şimdilik piyasalar kaygılı görünmüyor. İspanya'nın IBEX 35 endeksi pazartesi günü 19.742,5 puandan kapandı, bu yıl yüzde 14,1 yükseldi ve tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 20.356,5 puanın yaklaşık yüzde 3 altında.
Grev gününden en çok etkilenmesi beklenen şirketler bundan daha iyi performans gösterdi.
İspanya'nın en büyük otel zincirlerinden biri olan Meliá Hotels International'ın hisseleri bu yıl yüzde 38 yükseldi. İspanya'daki havaalanlarının çoğunu işleten Aena'nın hisseleri ise yüzde 21 arttı.
Yatırımcılar için bir günlük grev, uçuşları bir günlüğüne geciktiren bir fırtına gibi. Belçika, diğer ihtimali gösteriyor: ekonominin kalıcı bir unsuru haline gelen ölçüde sıklaşan grevler.
İspanya için çarşamba günkü grevin maliyeti kaybedilen saatlerle ölçülecek. Daha geniş protesto dalgasının bir şeyleri değiştirip değiştirmeyeceğine ise 29 Kasım'daki sandık sonuçları karar verecek.