MWC26, sektör yapay zekâyı çalıştıracak ağları kurma ve hâlâ milyonlarca insanı mobil internetsiz bırakan dijital uçurumu daraltma ikili zorluğuyla karşı karşıyayken Doha’ya döndü.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın mobil ekonomisinin 2030'a kadar 421 milyar €'ya ulaşması öngörülüyor, ancak yeni bir sektör raporu kalıcı bir soruna dikkat çekiyor: Ekonomik büyüme hızlanırken milyonlarca insan hâlâ dijital ekonomiden yararlanamıyor.
REKLAM
REKLAM
MWC26 Doha'nın açılış gününde yayımlanan GSMA'nın Mobile Economy MENA 2026 raporuna göre, mobil teknolojiler ve hizmetler 2025 yılında tahminen 340 milyar € tutarında ekonomik değer yarattı, 2,2 milyon istihdamı destekledi ve kamu maliyesine yaklaşık 35,8 milyar € katkı sağladı.
Öte yandan MENA nüfusunun yüzde 48'i geçen yıl mobil internet kullandı, buna karşılık, mobil şebekelerin kapsadığı bölgelerde yaşamalarına rağmen yüzde 49 çevrimdışı kaldı.
Bu rakamlar, altyapının ötesine geçen bir soruna işaret ediyor: insanların erişebilecekleri teknolojiyi karşılayabilmeleri, ona ulaşabilmeleri ve kullanabilmelerini sağlamak.
Küresel bağlantı tartışmalarının merkezinde Doha
Bu yılki MWC26 Doha, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin Tam Yetkili Temsilciler Konferansı ile eş zamanlı olarak ve ilk kez aynı mekanda düzenlendiği için ayrı bir önem taşıyor.
Bu iki buluşma, bağlantı standartları, dijital altyapı ve teknoloji yönetişimiyle ilgili alınacak kararların küresel dijital ekonominin nasıl evrileceğini şekillendireceği bir dönemde, sektör liderleri ile karar vericileri bir araya getiriyor.
Katar İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile iş birliği içinde düzenlenen üç günlük MWC26 Doha, dijital bağlantıyı geliştirmeyi ve aynı zamanda tüketiciler için anlamlı erişim yaratmayı amaçlıyor.
Etkinlik ayrıca bölgenin ABD-İran savaşının geleceğine ilişkin belirsizliğin sürdüğü bir dönemde yapılıyor, ancak açılış günündeki katılım, BİT sektörünün dayanıklılığına ve bağlantının işletmeler için hâlâ öncelik olduğuna işaret etti.
Yapay zeka patlamasının arkasındaki altyapıyı kurmak
Yapay zeka sistemleri giderek daha karmaşık görevleri özerk biçimde yerine getirecek şekilde hızla evrilirken, sektör bu sistemleri desteklemek için gereken bilgi işlem gücü, kapasite ve dayanıklılığı sağlama konusunda artan bir baskıyla karşı karşıya.
Pazar günü açılış töreninde konuşan Katar İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Mohammed bin Ali Mannai, yapay zeka ajanlarının yükselişinin daha dayanıklı şebekelere ve gelişmiş hesaplama yeteneklerine duyulan ihtiyacı artırdığını belirtti.
GSMA Genel Direktörü Vivek Badrinath'a göre bölgenin dijital geleceği sadece bağlantının genişletilmesine değil, aynı zamanda ağların, hizmetlerin ve cihazların sınırlar ve topluluklar arasında uyumlu çalışmasının sağlanmasına da bağlı.
Badrinath açılış töreninde, "İlerleme ancak herkes payına düşeni aldığında anlamlı olur. Bu da iki şeyi gerektiriyor: ağların, hizmetlerin ve cihazların sınırlar arasında çalışmasını sağlayan küresel standartlar ve hâlâ çevrimdışı olan insanları bağlamak için ortak bir çaba" dedi.
Euronews'e konuşan Badrinath, sektörün geçen yıl, mobil bağlantıyı ona gerçekten ihtiyaç duyan insanlar için daha erişilebilir kılma konusunda iyi bir performans sergileyemediğini kabul etti.
Badrinath, "Bir yıl önce, piyasaya 50 dolar civarında akıllı telefonlar sunabileceğimizi umuyorduk. Yapay zekaya yönelik büyük talebin tetiklediği RAM fiyatlarındaki artış nedeniyle bu bugün pek mümkün değil. Bu talihsiz bir yan etki" diye konuştu.
Güçlü yapay zeka talebinin, akıllı telefon üreticilerini giriş seviyesi telefon üretmek için ihtiyaç duydukları kaynaklardan mahrum bıraktığını da sözlerine ekledi.
Yine de yatırım öngörüleri umut verici. GSMA, 2025 ile 2030 yılları arasında MENA genelinde operatörlerin yaklaşık 80 milyar € yatırım yapacağını öngörüyor.
Ancak asıl zorluk, bu yatırımların insanlar ve işletmeler tarafından kullanılabilecek hizmetlere dönüşmesini sağlamak.
Nicel modeller: yapay zekanın bir sonraki sınırı
Bağlantı çoğu yapay zeka işlevinin temelini oluştururken, teknoloji içerik üretimi ve sohbet botlarının ötesine hızla geçiyor, bilimsel araştırma, sağlık, malzemeler ve enerji gibi alanlara yayılıyor.
SandboxAQ CEO'su Jack Hidary, Euronews'e verdiği röportajda nicel yapay zeka yaklaşımlarının, geleneksel yöntemlerin hâlâ çözmekte zorlanabileceği karmaşık sorunların üstesinden gelmeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Hidary, "Yapay zekanın ikinci kümesi fiziksel dünya, gerçek dünya için kullanılan yapay zeka. Biyomedikal alan, enerji, finansal hizmetler gibi büyük sektörlere bakıyoruz, bu alanlar gerçekten LQM ve LLM'ler için uygun alanlar, dolayısıyla artık bu ikisinin yakınsamasını görmek harika" dedi.
Anthropic ile yakın zamanda yaptığı anlaşmanın ve ABD Ticaret Bakanlığı'ndan aldığı 449 milyon € tutarındaki Ar-Ge desteğinin ardından Hidary, bu dönüm noktalarının şirkete daha fazla inovasyon için kaldıraç sağlayacağına inanıyor.
Hidary, "Bu, piller, mıknatıslar ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yarı iletken üretmek için ihtiyaç duyduğumuz şeylere odaklanmamızı sağlayan, aldığımız çok heyecan verici bir yeni destek. Böylece ekonomiyi gerçekten besleyebiliriz" diye ekledi.
Dijital uçurumu daraltmak
Yalnızca şebeke kapsamasını genişletmek, hükümetler ve karar vericiler akıllı telefonların karşılanabilirliği, veri paketlerine erişim ve dijital hizmetleri kullanmak için gereken beceriler gibi engelleri ortadan kaldırma taahhüdünde bulunmazsa, ikinci bir dijital uçurumun ortaya çıkmasını önlemek için yeterli olmayacak.
Yapay zeka sektörleri ve işyerlerini yeniden şekillendirirken, bu engeller gerekli araçlara ya da eğitime sahip olmayan insanlar üzerinde daha büyük etkiler yaratma riski taşıyor.
UNDP Mısır Ofisi'nde Mukim Temsilci Yardımcısı ve Kapsayıcı Büyüme ve İnovasyon Ekibi Lideri olan Abeer Shakweer, toplumun tüm kesimlerine fayda sağlayan büyüme çağrısında GSMA'ya katıldı.
Shakweer, Euronews'e verdiği röportajda, "Küresel ölçekte kadınlar, engelli kişiler, uzak ve kırsal bölgelerde yaşayanlar ile kırılgan gençler geride kalma riski en yüksek gruplar" dedi.
Finansal hizmetlere ve yeni pazarlara erişimi genişleten hızlandırma programları ve gençleri fikir geliştirme aşamasında destekleme yoluyla Shakweer'in UNDP Mısır'daki çalışmaları, genç girişimciler ve yenilikçileri büyümeye gerçek katkı sağlayan aktörler olarak güçlendirmeye yardımcı oluyor.
Sonuçta, dijital ekonomideki hızlı ilerlemeler yalnızca devreye alınan teknolojiyle ilgili olmamalı, aynı zamanda bu teknolojinin insanlara onu şekillendirme, ona katkıda bulunma ve ondan faydalanma imkanı nasıl sunduğuyla da ilgili olmalı.
Bağlantıyı günlük değere dönüştürmek
Bağlantının kapsayıcı büyüme için somut bir yol açtığı alanlardan biri finansal hizmetler.
Mobil cüzdanlar ve dijital ödeme platformları, insanlara ve işletmelere para gönderip alma konusunda yeni imkanlar sunabiliyor, tüccarlara ise daha fazla müşteriye ulaşma ve işlemleri daha kolay yönetme şansı veriyor.
Ooredoo Fintech CEO'su Mirko Giacco, bağlı olduğu şirketin geniş ağından yararlanırken aynı zamanda Tunus, Umman, Maldivler ve Katar gibi MENA bölgesindeki hizmetten yoksun topluluklara öncelik vererek bağlantı ile finansal hizmetlerin kesişim noktasında çalışıyor.
Giacco, Euronews'e, "Katar'da uluslararası para transferi pazar payının yüzde 20'sinden fazlası bizim ürünlerimiz üzerinden geçiyor. Bu da burada bulunan kullanıcılar, göçmen işçiler için, memleketlerine para göndermelerini sağlayan araçları bizlerin sunduğu anlamına geliyor. Bunu bizimle güvenli, kolay ve ekonomik olarak yapılabilir bir şekilde gerçekleştiriyorlar" dedi.
Öte yandan Maldivler'de Ooredoo Fintech, PayPal ile yaptığı ortaklık sayesinde serbest çalışanlara ABD doları cinsinden ödeme almalarını sağlayan ilk fintech şirketi oldu.
GSMA ayrıca MWC26 Doha'da, MENA'daki operatörlerin şebeke yatırımlarını sürdürülebilir getiriler haline nasıl dönüştürdüğünü inceleyen bir rapor yayımladı.
5G Monetisation MENA raporuna göre, bölgedeki 24 pazardan 17'si Eylül 2026 itibarıyla ticari 5G hizmetlerini başlatmıştı; 5G bağlantılarının ise 2025'teki 67 milyondan 2030'a kadar neredeyse 350 milyona çıkması bekleniyor.