İngiltere'deki Pitt Rivers Müzesi, 1910-1940 yılları arasında Hindistan'dan Oxford'a getirilen, çoğunluğu kafataslarından oluşan insan kalıntılarını Naga halkına teslim etti. Altı yıl süren iade sürecinin ardından kalıntılar, topluluğun ortak bir anıtın altına defnetme planıyla ülkelerine götürülüyo
İngiltere'deki Oxford Üniversitesi'ne bağlı Pitt Rivers Müzesi, sömürge yönetimi döneminde Hindistan'dan götürülen 39 kişiye ait insan kalıntılarını Naga topluluğuna teslim etti. Müze yönetimi, altı yıldır sürdürülen iade sürecinin tamamlanmasını “tarihi bir an” olarak nitelendirdi.
REKLAM
REKLAM
Oxford Üniversitesi'ne bağlı bir müze, İngiltere'nin Hindistan üzerindeki sömürge yönetimi sırasında bölgeden götürülen 39 kişiye ait insan kalıntılarını pazartesi günü Naga halkının temsilcilerine iade etti.
Myanmar sınırındaki dağlık Nagaland eyaletinde yaşayan topluluktan yaklaşık 30 kişi, iade törenine katılmak üzere İngiltere'ye gitti. Pitt Rivers Müzesi'nde düzenlenen törende konuşan müze direktörü Laura Van Broekhoven, iade işlemini “gelecek nesillere aktarılacak hikâyelerin bir parçası olacak tarihi bir an” olarak tanımladı.
İade, Batılı müzelerin başka kültürlere ait eserleri, özellikle de insan kalıntılarını hangi koşullarda edindiklerini yeniden değerlendirdiği ve bazı durumlarda bunları ait oldukları topluluklara geri verdiği daha geniş bir sürecin parçası.
19'uncu yüzyılda kurulan etnografya müzesi Pitt Rivers, daha önce Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD'deki yerli topluluklara da insan kalıntılarını iade etmişti.
Müzenin Naga kültürüne ait 6 binden fazla nesneyi barındıran koleksiyonu, dünyadaki en büyük Naga koleksiyonu olma özelliğini taşıyor. Son iadeyle birlikte çoğunluğu kafataslarından oluşan ve topluluk tarafından “atalarına ait insan kalıntıları” olarak tanımlanan örnekler Naga halkına teslim edildi.
Taraflar, iade işlemini resmileştiren anlaşmayı tören sırasında imzaladı. Van Broekhoven, bürokratik engellerin aşılmasının ardından kalıntıların çoktan Heathrow Havalimanı'na doğru yola çıktığını söyledi.
Müze direktörü, Pitt Rivers'ın insan kalıntılarını sergilerden tamamen kaldırma kararını ancak 2020'de aldığını belirtti. Müzenin depolarında hâlâ yaklaşık 2 bin 700 insan kalıntısı bulunduğunu aktaran Van Broekhoven, bunların farklı etik anlayışlarının ve düşünce biçimlerinin geçerli olduğu dönemlerde toplandığını söyledi.
Van Broekhoven, söz konusu kalıntıların edinilme koşullarının günümüzün bakış açısıyla değerlendirildiğinde sorunsuz olmadığını da kabul etti.
Naga halkı kalıntıları ortak bir anıtın altına defnedecek
Viktorya dönemi Gotik mimarisiyle inşa edilmiş müze binasında düzenlenen törene Naga topluluğunun farklı kabilelerinden liderler katıldı. Topluluk temsilcileri, iade edilen kalıntıları bir parkta oluşturulacak ortak bir anıtın altına birlikte defnetmeyi planlıyor.
Kabile liderlerinden Thejao Vihienuo, Agence France-Presse'ye (AFP) yaptığı açıklamada, kalıntıları “saygıyla ebedi istirahatlerine uğurlayacaklarını” söyledi.
Geleneksel bir şal giyen 73 yaşındaki Vihienuo, iade sürecinin uzun müzakereler gerektirdiğini belirterek geçen yıl da diğer Naga temsilcileriyle birlikte İngiltere'yi ziyaret etmişti.
Müze direktörü Van Broekhoven, iki tarafın hassas bir konu üzerinde altı yıldır birlikte çalıştığını söyledi.
Naga halkına ait kalıntılar, 1910-1940 yılları arasında Oxford'a götürülmüştü. Bunların büyük bölümü aynı zamanda antropolog olan iki İngiliz sömürge yöneticisi tarafından toplanmıştı.
Müze, internet sitesinde bu dönemde edinilen nesnelerin çoğunun özgür iradeyle verilmediğini, cezalandırma amacı taşıyan askerî seferler sırasında el konularak alındığını belirtiyor.
Oxford'daki ziyaretleri sırasında Naga heyeti, antropologlardan birinin torunlarıyla da bir araya geldi.
Vihienuo, insan kalıntılarının topraklarından hangi koşullarda götürüldüğünün hâlâ soru işaretleri barındırdığını belirterek, “Hiç kimsenin babasının ya da büyükbabasının kafatasını başka birine hediye olarak vereceğini sanmıyorum” dedi.
Naga halkının geleneklerinde kafataslarının yeri
Naga halkı geçmişte, düşmanlarının başlarını savaş ganimeti olarak alan kafa avcılığı geleneğini uyguluyordu. Ancak antropolog ve Nagaland'daki Lotha-Naga topluluğunun üyesi Dolly Kikon'a göre, kendi kabile reislerinin başlarını da köylerin merkezinde muhafaza ediyorlardı.
İade edilen kalıntılar arasında bir kabile reisinin başı da bulunuyor.
Kikon, bu geleneğin Naga halkının tarihsel ve kültürel bağlamı içinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.