Türkiye, COP31'de, küresel enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını hedeflediğini açıkladı. Diğer yandan uzmanlar, elektrikleşmenin tek başına emisyonları azaltmaya yetmeyeceği, fosil yakıtların azaltılması gerektiği uyarısında bulunuyor.
Türkiye'nin Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) başkanlığı kapsamında öne çıkardığı en önemli girişimlerden biri, küresel ekonominin elektrikleşmesini hızlandırmayı amaçlayan "35x35" hedefi oldu.
REKLAM
REKLAM
İlk olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum tarafından 9 Haziran 2026'da Almanya'nın Bonn kentinde açıklanan hedef, dünya genelinde nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltmeyi öngörüyor. Şu anda bu hedef yüzde 20'nin biraz üzerinde.
Hedef yalnızca Türkiye'nin kendi enerji tüketimine yönelik değil. Türkiye'nin COP31 dönem başkanlığı aracılığıyla uluslararası toplumun benimsemesini istediği küresel bir dönüşüm hedefi.
Öte yandan, 35x35, ülkeler için hukuken bağlayıcı bir emisyon azaltım yükümlülüğü değil. COP31'in resmi müzakerelerinden ayrı yürütülen Eylem Gündemi kapsamında önerilen gönüllü bir girişim.
Elektrifikasyon ne anlama geliyor?
Elektrifikasyon ya da elektrikleşme, ulaşımda, sanayide ve binalarda doğrudan petrol, kömür veya doğal gaz kullanılarak karşılanan enerji ihtiyacının giderek elektrikle karşılanması anlamına geliyor.
Örneğin benzinli otomobillerin yerini elektrikli otomobillerin alması, doğalgazla çalışan ısıtma sistemleri yerine elektrikli ısı pompalarının kullanılması ve sanayide fosil yakıtla işleyen bazı üretim süreçlerinin elektrikli teknolojilere dönüştürülmesi bu kapsamda değerlendiriliyor.
Hedef, elektrik üretiminde yenilenebilir enerjinin payını değil, toplam nihai enerji tüketiminin ne kadarının elektrikle karşılandığını ölçüyor. Ancak elektrifikasyon, elektriğin mutlaka temiz kaynaklardan üretildiği anlamına gelmeyebilir. Örneğin elektrikli bir otomobilin şarj edildiği elektrik büyük ölçüde kömür santrallerinden geliyorsa, sağlanan emisyon azaltımı daha sınırlı olabilir.
Bu nedenle Türkiye'nin açıkladığı girişim, elektrikleşmenin yenilenebilir enerji üretiminin artırılması, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, enerji depolama kapasitesinin geliştirilmesi ve fosil yakıtlardan uzaklaşılmasıyla birlikte yürütülmesini öngörüyor.
Türkiye neden elektrikleşmeyi öncelik hâline getirdi?
Türkiye'nin girişimi, iklim değişikliğiyle mücadelenin yanı sıra enerji güvenliğini güçlendirmeyi de amaçlıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 12 Ekim'de yaptığı açıklamada, COP31'de elektrikleşmenin merkezi bir gündem maddesi olacağını söylemişti.
Bayraktar'a göre yapay zeka veri merkezleri, soğutma sistemleri ve diğer yeni teknolojiler nedeniyle elektrik talebi hızla artıyor. Bu talebin karşılanabilmesi için yenilenebilir enerji, nükleer enerji, enerji verimliliği ve elektrik altyapısına yatırım yapılması gerekiyor.
Türkiye ayrıca 2035'e kadar güneş ve rüzgar enerjisinde toplam 120 gigavatlık kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. Bu, küresel 35x35 girişiminden ayrı bir ulusal enerji hedefi.
Eylül 2026 itibarıyla, lisanssız öz tüketim projelerinin desteğiyle Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücü yaklaşık 28 gigavat seviyesinde.
Buna karşın, yenilenebilir enerjideki büyüme fosil yakıtların yerini almış değil. 2022-2025 döneminde fosil yakıtlardan üretilen elektriğin 186 TWh'den 201 TWh'ye yükseldiği belirtiliyor.
Veriler, kömürün 2025'te yüzde 34 pay ile elektrik üretimindeki en büyük kaynak olmayı sürdürdüğünü gösteriyor. Ember verilerine göre 2025'te Türkiye'deki elektrik üretiminin yüzde 34,3'ü kömürden, yüzde 22,1'i doğal gazdan sağlandı. Başka bir ifadeyle elektrik üretiminde fosil yakıtların payı hâlâ yarıdan fazla.
COP31'de yeni bir elektrifikasyon raporu açıklandı
Türkiye ve Avustralya'nın COP31 başkanlıkları tarafından 10 Kasım'da The Electrification Opportunity (Elektrikleşme Fırsatı) başlıklı yeni bir rapor da yayımlandı.
Sustainable Energy for All (SEforALL) tarafından Avustralya hükümetiyle işbirliği içinde hazırlanan rapor, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde elektrikleşmenin hızlandırılmasına odaklanıyor.
Rapora göre elektrik, 2010 yılında küresel nihai enerji tüketiminin yüzde 17,8'ini karşılarken günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 23'e ulaştı.
Raporda gelişmekte olan ülkeler açısından üç temel fırsat öne çıkarılıyor: Elektriğe erişimi bulunmayan nüfusun şebekeye bağlanması, fosil yakıt tüketiminin elektrikli teknolojilerle değiştirilmesi ve sanayileşmeyle ortaya çıkan yeni enerji talebinin elektrikle karşılanması.
SEforALL, gelişmekte olan ekonomilerin 2025'te küresel elektrik talebindeki büyümenin yaklaşık yüzde 80'ini oluşturduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle finansman ve altyapı yatırımlarının söz konusu ülkelere yönlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.