ABD ara seçimlerinin sonuçları, şimdilik ABD ve İsrail'in İran'a yönelik geniş çaplı yeni bir saldırı ihtimalini azaltmış görünse de, İran'ın nükleer programını durdurma hedefi ülkede yoğun tartışmalara yol açıyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşın temel hedeflerinden birinin Tahran'ın nükleer silah geliştirme kapasitesini ortadan kaldırmak olduğunu açıklamasının ardından, İran'ın nükleer doktrini ülkede parlamentoda ve karar alma mekanizmalarında hararetli tartışmalara yol açtı.
REKLAM
REKLAM
İran Parlamentosu üyesi Kamran Gazanfari, cuma günü Euronews'e yaptığı açıklamada, nükleer silah geliştirmenin İran açısından, İslam Cumhuriyeti'ne yönelik ABD ve İsrail propagandasını etkisiz hale getirmekten çok daha önemli olduğunu söyledi.
Gazanfari, "ABD ve Siyonist rejim bizi defalarca nükleer silah kullanmakla tehdit etti. İran halkının tamamını ve varlığımızı hedef alan böyle bir tehdit karşısında kayıtsız kalamayız," dedi. İranlı milletvekili, söz konusu ülkelerin düşman olduğunu ve hiçbir suç işlemekten kaçınmayacaklarını gösterdiklerini belirterek, "Bize karşı nükleer silah kullanmayacaklarını umarak bekleyemeyiz. Onlarla mücadele etmeliyiz," ifadelerini kullandı.
İran yönetimine ülkenin nükleer doktrinini gözden geçirme çağrısında bulunan Gazanfari, "Düşman, İran'a yönelik nükleer bir saldırı girişiminde bulunması halinde İran'ın da karşılık vereceğini bilmeli," dedi. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana nükleer silaha sahip ülkelerin, karşı tarafın misilleme yapacağı korkusuyla birbirlerine karşı bu silahları kullanmadığını savunan Gazanfari, İran'ın da benzer bir caydırıcı güç oluşturması gerektiğini ifade etti.
Nükleer silah taşıyabilecek denizaltı ve bombardıman uçaklarının bulunmamasının İran'ın nükleer caydırıcılığını zayıflatacağı görüşüne katılmayan Gazanfari, nükleer savaş başlıklarının füze sistemleriyle de taşınabileceğini belirtti.
Eski milletvekilinden nükleer caydırıcılık değerlendirmesi
Eski İran milletvekili Haşmetullah Felahatpişe ise Euronews'e yaptığı açıklamada, İran'ın birkaç nükleer savaş başlığına sahip olması durumunda bile nükleer caydırıcılık kapasitesinin oluşmayacağını savundu.
Felahatpişe, "Nükleer caydırıcılığın ülkemizin stratejisinin bir parçası olduğunu düşünmüyorum. Çünkü nükleer caydırıcılığın üç temel unsuru var: Atom bombasına sahip olmak, caydırıcı bir nükleer denge kurmak ve son darbeyi indirebilme kapasitesine sahip olmak. Nükleer caydırıcılığın yalnızca atom bombasına sahip olmakla sağlanacağını düşünenler yanılıyor," değerlendirmesinde bulundu.
Euronews'e telefonla konuşan Felahatpişe, İran'ın atom bombasına sahip olup olmadığını bilmediğini belirterek, bildiği kadarıyla ülkenin nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını söyledi. Felahatpişe, nükleer programın olası askeri boyutlarının da İran'ın dosyasının Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 7. Bölümü kapsamından çıkarılması amacıyla Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) çerçevesinde kapatıldığını ifade etti.
İran'ın askeri stratejisinin konvansiyonel silahlara dayandığını ve bu stratejinin bugüne kadar oldukça etkili olduğunu savunan Felahatpişe, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai'nin "bazı şeylere sahip oldukları" yönündeki açıklamasının atom bombasına işaret ettiğini düşünmediğini kaydetti.
NPT'den çekilme tartışması
Gazanfari ise Rızai'nin "bir şeye sahibiz" ifadesiyle sıradan bir silahı değil, "özel bir silahı" kastettiğini düşündüğünü belirtti.
İran'ın, nükleer silahların ve nükleer teknoloji transferinin yayılmasını önlemeyi amaçlayan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) resmen çekilmeye çalıştığını söyleyen Gazanfari, nükleer doktrindeki değişikliğin fiilen hayata geçtiğini savundu.
Gazanfari, "Bu doktrin değişikliğinin uygulamada zaten gerçekleştiği sonucuna varıyorum. Parlamentoda NPT'den çekilmeyi de gündemimize alıyoruz. Geçen yıl Meclis Başkanlık Divanı'nın bazı üyeleri bu girişimi engelledi ancak milletvekilleri tasarının açık oturumda görüşülmesi için baskı yapmaya devam ediyor. Buna rağmen çeşitli engelleme girişimleri tasarının Genel Kurul gündemine gelmesini önlüyor," dedi.
Felahatpişe ise NPT'den çekilmenin İran'a yönelik gelecekteki savaşların zeminini hazırlayabileceğini savundu. İran'ın NPT ile ilişkilerinin fiilen bozulduğunu belirten eski milletvekili, ülkenin antlaşmada kalıp kalmayacağının ABD ile ilişkilerin seyrine bağlı olduğunu söyledi.
Felahatpişe, "İran'ın NPT'den ayrılması tartışması ülkenin ulusal çıkarlarına hizmet etmiyor. Antlaşmadan çekilmek, İran'ın nükleer programının bir bölümünü gizlemek anlamına geliyor," dedi.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin milletvekillerinin sunduğu üç acil görüşme talepli yasa tasarısını onaylamadığını belirten Felahatpişe, aksi halde tasarının parlamentonun açık oturumuna sunulmuş olacağını ifade etti.
Öte yandan İran Uzmanlar Meclisi de perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkenin NPT'den çekilmesi konusunun incelenmesi çağrısında bulundu.
Ülkenin dini liderinin performansını denetlemekle görevli olan Uzmanlar Meclisi, yayımladığı bildiride, "NPT'den çekilme konusunun incelenmesi, ülkenin savunma doktrininin gözden geçirilmesi ve gerekli caydırıcılığın oluşturulması artık kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelmiş ve ulusal bir talebe dönüşmüştür," ifadelerine yer verdi.
İran'ın NPT üyeliğine ilişkin son tutumunu açıklayan İran Dışişleri Bakanlığı ise İslam Cumhuriyeti'nin söz konusu antlaşmaya bağlılığını sürdürdüğünü vurguladı.