Bize Ulaşın
Reklam

Gençler arasında tehlikeli boy uzatma akımı: Kanser ilacı içmek

Temsili görsel.
Temsili görsel. -  ©  Yapay zeka kullanılarak oluşturulmuştur.
© Yapay zeka kullanılarak oluşturulmuştur.
By Cagla Uren
Yayınlanma Tarihi
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

Beyin tümörü tedavisi gören bazı çocuklarda olağanüstü boy uzamasına yol açan bir kanser ilacı, daha uzun boylu olmak isteyen gençlerin ilgisini çekti. Ancak uzmanlar, erdafitinib adlı ilacın kemik gelişiminde kalıcı bozukluklara ve ciddi görme sorunlarına neden olabileceğine dair uyarıyor.

Sosyal medyada fiziksel görünümü değiştirmeyi amaçlayan akımlara bir yenisi eklendi. Özellikle genç erkekler arasında yayılan "heightmaxxing" (boyu en üst düzeye çıkarma) akımı, bazı kullanıcıları boy uzatmak için kanser ilaçlarını araştırmaya yöneltti.

REKLAM
REKLAM

Tartışmaların odağında, ileri evre mesane kanserinin belirli türlerinin tedavisinde kullanılan "erdafitinib" adlı ilaç var.

İlacın beyin tümörü tedavisi gören bazı çocuklarda beklenmedik derecede hızlı boy uzamasına neden olduğunun bildirilmesi, gençlerin ilgisini uyandırdı.

Ancak bilim insanları, bu etkinin sağlıklı bireylerde güvenli biçimde boy uzatmak için kullanılabileceğine dair herhangi bir bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiyor.

Akımın TikTok'ta da gündeme gelmesi üzerine platform, ilacı bu amaçla tanıtan bazı hesapları yasakladı. Bununla birlikte, ilacı gerçekten kullanan gençlerin sayısı bilinmiyor.

Dokuz ayda 14,3 santimetre uzadı, ancak omurgasında ciddi sorunlar gelişti

Erdafitinibin boy uzaması üzerindeki etkisine ilişkin ilgi, büyük ölçüde az sayıda çocuk hastada gözlemlenen beklenmedik sonuçlardan kaynaklanıyor.

Avusturya'nın başkenti Viyana'daki araştırmacılar, beyin tümörü nedeniyle erdafitinib kullanan iki çocukta olağanüstü hızlı büyüme gözlemlemişti.

Araştırmacılara göre bu büyüme, ergenlik veya büyüme hormonu düzeyleriyle açıklanamıyordu. Bu durum, ilacın doğrudan kemik gelişimini etkileyebileceğini düşündürmüştü.

Daha çarpıcı bir başka vakada ise beyin tümörü tedavisi gören 15 yaşındaki bir erkek çocuk, yaklaşık dokuz ayda 14,3 santimetre uzamıştı. Ancak hızlı büyümenin ciddi sonuçları olmuş ve çocukta cerrahi müdahale gerektiren omurga deformasyonları ortaya çıkmıştı.

Anglia Ruskin Üniversitesi'nde Biyomedikal Profesörü Justin Stebbing, The Conversation'da kaleme aldığı yazıda bu vakaların, ilacın kemik büyümesi üzerindeki etkisini anlamak açısından önemli olduğunu, ancak sağlıklı gençlerde güvenli bir boy uzatma yöntemi olarak kullanılabileceğini göstermediğini vurguladı.

Kanser ilacı boy uzamasına nasıl neden oluyor?

Erdafitinib, fibroblast büyüme faktörü reseptörleri (FGFR) olarak bilinen bir protein ailesinin faaliyetini engelleyen hedefe yönelik bir kanser ilacı.

Stebbing, ilacın boy uzamasında oynadığı rolü şöyle özetledi:

"Bu reseptörler, hücrelerin büyümesini, çoğalmasını ve hayatta kalmasını düzenleyen moleküler sinyallerin iletilmesinde rol oynuyor. Bazı kanser türlerinde genetik değişiklikler nedeniyle bu sinyaller sürekli aktif hale geliyor ve hücreler kontrolsüz biçimde çoğalmaya başlıyor. Erdafitinib, ilgili sinyal yollarını engelleyerek kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmayı amaçlıyor. Ancak bu reseptörler yalnızca kanser hücrelerinde bulunmuyor. Göz, deri ve gelişmekte olan kemikler dahil sağlıklı dokularda da önemli işlevler üstleniyor. İlacın boy uzamasıyla bağlantısı da buradan kaynaklanıyor."

Buna göre, çocukluk ve ergenlik döneminde uzun kemiklerin uçlarında büyüme plakları adı verilen kıkırdak bölgeler var. Bu bölgelerdeki kıkırdak hücreleri çoğalıyor, büyüyor ve zamanla kemik dokusuna dönüşüyor. Böylece kol ve bacak kemikleri uzuyor.

FGFR3 adlı reseptör ise bu süreci kontrol eden mekanizmalardan biri. İlginç biçimde FGFR3, kemik büyümesini hızlandırmaktan çok sınırlandıran bir fren görevi görüyor. Örneğin orantısız boy kısalığının en yaygın nedenlerinden biri olan akondroplazide, FGFR3'ün aşırı aktif olması kıkırdak büyümesini kısıtlıyor.

Bilim insanı, "Erdafitinib de FGFR3 dahil bazı reseptörleri engellediği için kemik büyümesini sınırlandıran bu mekanizmayı zayıflatabiliyor," diyor

Ancak Stebbing, kemiklerin daha hızlı uzamasının sağlıklı ve orantılı bir iskelet gelişimi anlamına gelmediğini vurguluyor.

Kalıcı kemik hasarı ve görme kaybı riski

Erdafitinibin boy uzatmak amacıyla kullanılması birden fazla ciddi sağlık riski taşıyor.

"Normal büyüme sırasında kemikler, kaslar, bağlar ve eklemler birbirleriyle uyumlu biçimde gelişiyor. Bu süreçlerden birinin yapay olarak hızlandırılması, iskeletin diğer bölümlerinin aynı hızda uyum sağlayamamasına yol açabiliyor," diyen Stebbing, şöyle devam ediyor:

"Bunun sonucunda kemik deformasyonları, omurgada anormal eğrilikler ve kemik mineralizasyonunda bozukluklar ortaya çıkabiliyor."

Öte yandan, ilacın riskleri yalnızca iskelet sistemiyle de sınırlı değil.

Erdafitinib, kandaki fosfat düzeyini yükseltebiliyor. Fosfat kemik sağlığı için gerekli olsa da aşırı yüksek düzeyleri dokularda anormal mineral birikimlerine neden olabiliyor.

Stebbing'e göre, ilaç ayrıca görmeyi tehdit edebilen ciddi göz sorunlarına yol açabiliyor.

Uzmanlar, yaşamı tehdit eden kanser türlerinin tedavisinde bu risklerin belirli koşullarda kabul edilebilir olabileceğini, ancak yalnızca birkaç santimetre daha uzun olmak isteyen sağlıklı gençler için aynı değerlendirmenin yapılamayacağını belirtiyor.

Yetişkinlerde boy uzatabilir mi?

Sosyal medyadaki tartışmalarda göz ardı edilen bir diğer konu ise insan iskeletinin biyolojik sınırları.

Ergenlik tamamlandığında uzun kemiklerin uçlarındaki büyüme plakları normalde kapanıyor. Bu aşamadan sonra kemiklerin uzunlamasına büyümesi sona eriyor.

Dolayısıyla erdafitinibin yetişkinlerde boy uzamasını sağlayabileceğine ilişkin güvenilir bir bilimsel kanıt yok.

Uzmanlara göre ilacın dozunu artırmak da kapanmış büyüme plaklarını yeniden açtığı kanıtlanmış bir yöntem değil.

'Heightmaxxing' akımı neden yayılıyor?

Stebbing'e göre heightmaxxing, sosyal medyada fiziksel görünümün sürekli geliştirilmesi gerektiği düşüncesini öne çıkaran daha geniş bir eğilimin parçası.

Özellikle genç erkeklerin bulunduğu bazı çevrimiçi topluluklarda boy, kas yapısı ve yüz hatları, sosyal ve romantik başarıyı belirleyen özellikler olarak sunuluyor.

Bu topluluklarda birkaç santimetrelik boy farkının bile kişinin ilişkilerini veya toplumsal konumunu değiştirebileceği iddia ediliyor.

Böyle bir ortamda, bilimsel olarak kanıtlanmamış yöntemler ve riskli tıbbi müdahaleler cazip hale gelebiliyor.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Gençler arasında 'seks resesyonu' tespit edildi: Sebep 'para sıkıntısı' mı?

Arabesk gençler arasında yükselişte: Dinlenmeler yüzde 435 arttı

Denetim kurumu uyardı: Avrupa'da gençler arasında nikotin torbası satışı arttı