Brezilya'nın Amazon yağmur ormanlarında dış dünyayla temastan kaçınarak yaşayan Awá yerlilerinden yaklaşık 20 kişinin komşu bir köyün yakınında görülmesi üzerine yetkililer harekete geçti. Aralarında çocukların da bulunduğu grubun neden ormandan çıktığı bilinmiyor.
Brezilya'nın kuzeydoğusundaki Maranhão eyaletinde, Amazon yağmur ormanlarının derinliklerinde dış dünyayla temastan kaçınarak yaşayan Awá yerlileri ile komşu bir yerli topluluğu arasında nadir görülen bir karşılaşma yaşandı.
Brezilya Yerli Halklar Bakanlığının salı günü yaptığı açıklamaya göre olay, pazartesi günü Arariboia Yerli Toprakları'nda bulunan Tawari köyü yakınlarında meydana geldi.
Yetkililer, yaklaşık 20 Awá yerlisinin Guajajara halkının yaşadığı köyün ve bir devlet kontrol noktasının yakınlarına geldiğini bildirdi.
Bakanlık, olayla ilgili bilgilerin henüz ön değerlendirme aşamasında olduğunu ve karşılaşmanın koşullarının araştırıldığını açıkladı.
Görüntüler kamuoyunda büyük ilgi uyandırırken, yerli halkların haklarını savunan kuruluşlar karşılaşmanın ardında ciddi bir çevresel tehdit bulunabileceğinden endişe ediyor.
Aralarında çocuklar da var: Yay ve oklarla görüntülendiler
Komşu Guajajara topluluğunun üyeleri tarafından kaydedilen ve Survival International tarafından paylaşılan görüntülerde, Awá yerlilerinin yoğun bitki örtüsü arasında toplandığı görülüyor.
Grupta yetişkinlerin yanı sıra çocuklar da yer alıyor.
Bazı kişilerin yay ve ok taşıdığı, tüylerden yapılmış başlıklar ve kolyeler taktığı görülüyor.
Awá grubunun neden köyün yakınlarına geldiği henüz bilinmiyor.
Ancak Survival International'a göre yerliler, bölgede görev yapan bir devlet ekibine yaklaşarak tatlı patates benzeri yumrulu bir bitki olan yam istedi.
Grubun yiyecekleri aldıktan sonra yeniden ormana döndüğü belirtiliyor.
Bu kısa karşılaşmanın, topluluğun dış dünyayla kalıcı ilişki kurmak istediği anlamına gelmediği vurgulanıyor.
Awá halkı kimdir?
Awá, Brezilya Amazonları'nda yaşayan yerli halklardan biri.
Topluluğun bazı üyeleri yerleşik köylerde yaşıyor ve dış dünyayla düzenli ilişki kuruyor.
Ancak diğerleri, ormanların derinliklerinde avcılık, balıkçılık ve yabani bitki toplayıcılığıyla yaşamlarını sürdürüyor.
Bu gruplar, dış dünyayla sürekli temas kurmaktan bilinçli olarak kaçınıyor.
Survival International, geçmişte dış dünyayla teması olmayan yaklaşık 100 Awá bulunduğunu tahmin etmişti. Ancak kuruluş, bu sayının güncel nüfusu kesin olarak yansıtmadığını belirtiyor.
Brezilya hükümeti, son karşılaşmada görülen Awá grubunun ülkedeki izole yerli halklara ilişkin resmi veri tabanında kayıtlı olduğunu açıkladı.
Topluluk, Brezilya'nın federal yerli halklar kurumu Funai bünyesindeki uzman bir koruma ekibi tarafından izleniyor.
'Bu bir kriz anı ve uyarı işareti'
Yerli halkların haklarını savunan Survival International'ın Brezilya biriminin başkanı Sarah Shenker, karşılaşmayı endişe verici olarak değerlendirdi.
Shenker, yaşananların "gerçekten bir kriz anı ve uyarı işareti" olduğunu söyledi.
Uzmanlara göre asıl soru, onlarca yıldır dış dünyayla temastan kaçınan bir grubun neden aniden başka bir topluluğa yaklaşmış olabileceği.
Awá halkının yaşadığı Arariboia bölgesi, uzun yıllardır yasa dışı ağaç kesimi, avcılık ve orman arazilerine izinsiz girişler nedeniyle baskı altında.
Shenker, çevredeki ormanların yok edilmesinin izole toplulukları giderek daha savunmasız hale getirdiğini belirtti.
Bu nedenle son karşılaşmanın, grubun yaşadığı bölgede artan baskılarla bağlantılı olup olmadığı araştırılıyor.
Ancak Awá yerlilerinin ormandan çıkmasının doğrudan bu faaliyetlerden kaynaklandığı henüz doğrulanmış değil.
Dış dünyayla temas neden ölümcül olabilir?
Yetkililerin en önemli endişelerinden biri, Awá yerlilerinin bulaşıcı hastalıklara maruz kalma ihtimali.
Dış dünyayla uzun süre teması olmayan yerli topluluklar, genel nüfusta yaygın görülen bazı enfeksiyon etkenleriyle daha önce karşılaşmamış olabilir.
Bu durum, özellikle solunum yolu enfeksiyonları gibi hastalıkların topluluk içinde ciddi sonuçlara yol açma riskini artırıyor.
Üstelik sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olması, olası bir salgının kontrol altına alınmasını güçleştirebiliyor.
Brezilya hükümeti, karşılaşmanın ardından Funai personeli ve yerli halkların sağlığından sorumlu ekipleri bölgeye gönderdi.
Yetkililer, olası temas durumlarını ve sağlık risklerini değerlendirmek amacıyla acil koordinasyon mekanizmasını devreye soktu.
Bakanlık, hükümetin politikasının izole topluluklarla teması teşvik etmek olmadığını özellikle vurguladı.
Amaç, Awá halkının dış dünyadan uzak yaşama hakkını korumak ve başka topluluklarla ilişki kurup kurmayacaklarına kendilerinin karar vermesini sağlamak.
Yetkililer ayrıca kısa süreli bir karşılaşmanın, grubun izolasyondan vazgeçtiği veya kalıcı temas kurmaya karar verdiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtti.
Ormanları koruyan yerliler de saldırıların hedefi oluyor
Awá halkının yaşadığı Arariboia bölgesi, aynı zamanda Guajajara yerlilerine de ev sahipliği yapıyor.
Guajajara topluluğunun oluşturduğu yerli orman koruyucuları, yıllardır bölgedeki yasa dışı faaliyetleri izliyor ve ormanlara izinsiz giren kişilere karşı mücadele ediyor.
Ancak bu çabalar ciddi güvenlik riskleri yaratıyor.
Bölgede ormanları korumaya çalışan bazı Guajajara üyeleri geçmiş yıllarda öldürüldü.
Survival International, ormanları koruma sorumluluğunun yalnızca yerli toplulukların üzerine bırakılamayacağını, Brezilya hükümetinin yasa dışı faaliyetlere karşı etkili önlemler alması gerektiğini savunuyor.
Sarah Shenker, Awá halkının geleceğinin doğrudan ormanlarının korunmasına bağlı olduğunu belirtti.
"Hayatta kalmalarının tek yolu, izinsiz girenlerin ormanlarından kesin olarak uzak tutulması."
'Keşke bu görüntüler hiç çekilmeseydi'
Awá yerlilerinin görüntüleri uluslararası kamuoyunda ilgi uyandırsa da Sarah Shenker, aslında böyle bir karşılaşmanın hiç yaşanmamış olmasını tercih edeceğini söyledi.
Shenker'e göre görüntüler, varlıkları zaman zaman topraklarına erişmek isteyen kişiler tarafından sorgulanan izole yerli toplulukların gerçekten yaşadığını göstermesi açısından önemli.
Ancak bu görüntülerin ortaya çıkmasına yol açan koşullar aynı zamanda endişe verici.
Shenker, "Awá halkının görüntülerine veya videolarına sahip olmamayı tercih ederdik. Çünkü bu, onların ormanlarında seçtikleri şekilde yaşayabildikleri, avlanmaya, balık tutmaya ve yiyecek toplamaya devam edebildikleri anlamına gelirdi," ifadelerini kullandı.