Bize Ulaşın
Reklam

'Arşivi Yeniden Düşünmek': Fotoğraf arşivlerinin görünmeyen hikâyeleri

İstanbul Modern binası.
İstanbul Modern binası. -  ©  İstanbul Modern
© İstanbul Modern
By Buse Keskin
Yayınlanma Tarihi
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

Dijitalleşme sürecinde fotoğraflara eşlik eden notların, tanıklıkların ve tarihsel bağlamın kaybolması, arşivlerin güvenilirliğine ilişkin soruları gündeme getiriyor.

Bir fotoğrafı dijital ortama aktarmak, onu gelecek kuşaklar için korumaya yeter mi? Görüntüler saklanırken onlara tarihsel bağlam kazandıran notlar, tanıklıklar ve hikâyeler kaybolduğunda geriye nasıl bir hafıza kalıyor? Yapay zekâyla üretilen tarihî görünümlü görüntülerin de dolaşıma girdiği günümüzde, fotoğraf arşivlerinin güvenilirliği nasıl sağlanabilir?

REKLAM
REKLAM

Bülent Eczacıbaşı Vakfı Fotoğraf Araştırma Merkezi (BEVFAM) ve Studio Polat Foundation tarafından düzenlenen “Arşivi Yeniden Düşünmek” sempozyumu, fotoğrafın yalnızca bir görüntü değil, aynı zamanda tarihsel bir belge ve toplumsal hafıza aracı olarak taşıdığı rolü ele alacak.

Mondriaan Fund ve Hollanda Konsolosluğu’nun desteğiyle gerçekleştirilecek sempozyum, 20 Kasım 2026 Cuma günü 13.00-17.00 saatleri arasında İstanbul Modern Oditoryum’da düzenlenecek. Fotoğraf, arşivcilik ve sanat alanlarından Türkiye ve Hollanda merkezli uzmanları bir araya getirecek etkinlikte, dijitalleşmenin arşivlere kazandırdıkları kadar beraberinde getirdiği kayıplar da tartışılacak.

Dijitalleşen arşivlerde kaybolan bağlam

BEVFAM Koordinatörü Demet Yıldız Dinçer’in moderatörlüğündeki “Kadrajın Dışında: Arşivlerin Gücü” başlıklı ilk oturumda Claartje van Dijk, Prof. Dr. Charles Jeurgens ve Annejet Brandsma söz alacak.

Amsterdam Üniversitesi Medya Çalışmaları Bölümü’nden Prof. Dr. Charles Jeurgens, yapay zekâyla oluşturulan tarihî görünümlü fotoğrafların gündeme getirdiği güvenilirlik sorununu, mevcut dijital arşivlerdeki bağlam kaybıyla birlikte değerlendirecek. Jeurgens, bir fotoğrafın gerçek olmasının tek başına yeterli olmadığını; görüntünün arşive nasıl girdiğinin, nasıl tanımlandığının ve dijital ortama hangi bilgilerle aktarıldığının da güvenilirlik açısından belirleyici olduğunu ele alacak.

Amsterdam Fotoğraf Müzesi FOAM’dan Claartje van Dijk ise aralarında New York’taki International Center of Photography’nin (ICP) de bulunduğu dört fotoğraf arşiviyle yaptığı görüşmelerin bulgularını paylaşacak. Van Dijk, fotoğraflar dijital ortama aktarılırken onları anlamlandıran bilgilerin geride kalmasına dikkat çekerek ziyaretçilerin, toplulukların ve araştırmacıların katkısıyla gelişen arşiv modellerini tartışmaya açacak.

Studio Polat Foundation’dan Annejet Brandsma da Hollanda’nın İkinci Dünya Savaşı fotoğraf arşivleri üzerine sekiz yıl süren araştırmasından hareketle dijitalleştirme sırasında görüntülerden koparılan bilgileri ele alacak. Negatiflerin, fotoğrafların arkasındaki el yazısı notların ve albümlerin bütünlüğünün kaybolmasının tarihsel belgelerin yorumlanmasını nasıl etkilediğini değerlendirecek.

Fotoğraf arşivlerinde kimler görünür, kimler dışarıda kalır?

“Hafıza: Arşivin Yokluğunda. Fotoğraf, Kimlik ve Görünürlük Üzerine” başlıklı ikinci oturum, BEVFAM Proje Danışmanı Orhan Cem Çetin’in moderatörlüğünde gerçekleştirilecek. Oturumda küratör, yazar ve öğretim görevlisi Kim Knoppers ile Studio Polat Foundation’ın kurucusu Ahmet Polat, fotoğrafın kimlik ve görünürlükle ilişkisini tartışacak.

Knoppers, arşivleri yeniden yorumlayan veya kendi arşivlerini oluşturan sanatçıların ortak belleğin şekillenmesindeki rolüne odaklanacak. Özellikle tarihsel kayıtlarda yeterince temsil edilmeyen kimliklerin sanat aracılığıyla nasıl görünür kılınabileceği üzerinde duracak.

Artık ayakta olmayan İstanbul’un görsel hafızası

Sempozyumun son oturumu “Görsel Arşivlerle Çalışmak: Bir Vaka Analizi” başlığını taşıyor. Mimar ve fotoğrafçı Prof. Dr. Reha Günay, BEVFAM Danışma Kurulu üyesi Cemal Emden’in moderatörlüğündeki oturumda kendi fotoğraf arşivinden örnekler paylaşacak.

Günay, 1960 yılında edindiği ilk fotoğraf makinesiyle İstanbul’un yıkılmakta olan ahşap evlerini belgelemeye başladı. Bugün artık ayakta olmayan yapıların fotoğrafları üzerinden kentin geçirdiği dönüşümü ve görsel arşivlerin geçmişle kurduğumuz ilişkideki rolünü ele alacak.

Kapanış konuşmaları ve soru-cevap bölümüyle tamamlanacak sempozyuma katılım ücretsiz. İngilizce gerçekleştirilecek etkinlikte simultane çeviri hizmeti sunulacak; katılım salon kapasitesiyle sınırlı olacak.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türk fotoğrafçı Ali Aslan, Dalyan Deltası'ndaki hassas dengeyi görüntüledi

Kıbrıs'ın Osmanlı dönemine ait 92 tarihi fotoğrafı İstanbul'da

Manuel Çıtak’ın 40 yıllık fotoğraf yolculuğu İstanbul Modern’de