Bize Ulaşın
Reklam

Nükleer silahların insani bedelini anlatan ressam: Karipbek Kuyukov

ile birlikte
©
© -  ©  Euronews
© Euronews
By Meruyert Zhakiyas
Yayınlanma Tarihi
Paylaş Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

Semipalatinsk nükleer deneme sahasının yakınında kolları olmadan dünyaya gelen Kazak sanatçı Karipbek Kuyukov, ressam ve nükleer karşıtı aktivist olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Kazak sanatçı Karipbek Kuyukov, Sovyetler Birliği’nin Semipalatinsk nükleer deneme sahasında gerçekleştirdiği yüzlerce patlamanın ardından dünyaya geldi. Kolları olmadan doğan Kuyukov, ayaklarıyla resim yapmayı öğrenerek nükleer denemelerin insan ve doğa üzerindeki etkilerini sanatına taşıdı.

REKLAM
REKLAM

Kazak sanatçı Karipbek Kuyukov, dairesindeki atölyesinde bir manzara resmi üzerinde çalışıyor. Fırçayı ağzında tutarak tuvale yaklaşan, zaman zaman geri çekilip eserini uzaktan inceleyen sanatçı, sonbahar yapraklarıyla kaplı bir yolu ve arka planda yükselen dağları resmediyor.

Tablodaki dağlar, eski Semipalatinsk nükleer deneme sahasına yaklaşık 100 kilometre uzaklıktaki Yegindybulak köyünün yakınlarında bulunan Balkantau. Kuyukov da bu köyde, kolları olmadan dünyaya geldi.

“Manzara resimleri yapmayı seviyorum. İnsanlar nerede ortaya çıkarsa çıksın, sonunda doğayı bozduklarını göstermek istiyorum,” diyen sanatçı, resimlerinde doğa ile insan faaliyetleri arasındaki ilişkiye odaklanıyor.

Sovyetler Birliği, 1949-1989 yılları arasında Semipalatinsk nükleer deneme sahasında 456 nükleer test gerçekleştirdi. Bu denemelerin bölge halkı ve çevre üzerindeki etkileri, aradan geçen yıllara rağmen tartışılmaya devam ediyor.

Kuyukov, çocukluğunda patlamaların ardından yerin sarsıldığını ve şok dalgalarının suya düşen bir cismin oluşturduğu halkalar gibi yayıldığını hatırlıyor. Bölgede kendisi gibi engelli doğan başka çocukların da bulunduğunu anlatıyor.

Sanatçı, doğumunun ardından annesinin yaşadığı üzüntüyü de şöyle aktarıyor: “Ben doğduğumda beni anneme göstermişler ve annem kollarım olmadığını görmüş. Bu onun için çok zordu.”

Kolları olmadan büyüyen Kuyukov, zamanla elleri yerine ayaklarını kullanmayı öğrendi. Çizimle tanışması ise bir gün karşılaştığı büyük bir renkli kalem kutusuyla oldu. Kalemleri ayaklarıyla tutarak önce basit çocukluk eskizleri çizmeye başladı.

Bu deneyim, ilerleyen yıllarda sanat pratiğinin temelini oluşturdu. Bugün çalışmalarında doğayı, insanın çevre üzerindeki etkisini ve nükleer denemelerin bıraktığı izleri ele alan Kuyukov, kendi yaşam öyküsünü de bölgenin hafızasının bir parçası olarak sanatına taşıyor.

Sanat yoluyla aktivizm

1989’da Kazak şair ve aktivist Olzhas Suleimenov, Nevada-Semipalatinsk nükleer karşıtı hareketini kurdu. Kuyukov da daha sonra harekete katılarak faaliyetlerinde yer aldı. Ancak sanatçı, nükleer denemelere karşı mesajını en güçlü biçimde resimleri aracılığıyla aktarabileceğini fark etti.

Bu konudaki ilk tablosu “İlk Patlama” adını taşıyordu. Eserde, nükleer patlamanın etkisiyle yıkıma uğrayan bir evdeki aileyi resmetti.

“Patlama evi havaya uçuruyor, her şeyi altüst ediyor. Orada yaşayan insanların neler yaşadığını ve nükleer denemelerin hayatlarını nasıl etkilediğini göstermek istedim,” diye anlatıyor.

Kuyukov daha sonra “Nükleer Mantar”, “Atomik Çocukluk”, “Radyasyon” ve “Korku” gibi eserlerinde de nükleer denemelerin sonuçlarını ele aldı.

Semipalatinsk nükleer deneme sahasının 1991’de kapatılmasının 35’inci yılı dolayısıyla Kuyukov, nükleer denemelerin insani bedelini anlatmak üzere Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda düzenlenen üst düzey bir toplantıya davet edildi.

“Yalnızca konuşmak değil, bağırmak istedim. Çünkü artık bütün dünyanın bizi duyma zamanı geldi,” diyen Kuyukov, nükleer tehditleri gündeme getirmeyi sürdüren ülke liderlerine seslendiğini belirtti.

Bu, sanatçının Birleşmiş Milletler’deki ilk konuşması değildi. Kuyukov yıllardır resimleri ve konuşmaları aracılığıyla nükleer silahlara karşı yürüttüğü kampanyayı sürdürüyor.

Nükleer tehditlerin uluslararası siyasi söylemde yeniden yer bulduğu bir dönemde, sanatçının onlarca yıldır devam eden mücadelesi güncelliğini koruyor.

Kendi sözleriyle bir hayat

Kuyukov kısa süre önce ilk otobiyografisini yayımladı. Yaklaşık 35 yıl önce başladığı ancak tamamlaması uzun zaman alan kitap, kendisine inanan kişilerin sağladığı maddi destekle hayata geçti. Sanatçı, anılarını sesli mesajlar halinde kaydetti; editörler de bu kayıtları bir araya getirerek kitaba dönüştürdü.

Hayat hikâyesini yeniden anlatmak Kuyukov için duygusal bir deneyim. Anlattıkları sırasında gözyaşlarına hâkim olamayan sanatçının gözyaşlarını kız kardeşi Saule nazikçe siliyor. Kuyukov, kendisini yıllardır destekleyen kız kardeşini “koruyucu meleğim” diye tanımlıyor. Kitabında Saule'nin yanı sıra hayatı boyunca yanında olan diğer insanlara da teşekkür ediyor.

Kitabın tanıtımında okurlar, imza almak için sıraya giriyor. Kuyukov da kalemi ağzında tutarak her bir kitabı sabırla imzalıyor. Yaş ilerledikçe çizim ve yazı için ayaklarını kullanma becerisi giderek azalan sanatçı, artık hem resim yapmak hem de yazmak için ağzını kullanıyor.

Tuvalin ötesinde

Kuyukov, dairesine döndüğünde çay molası veriyor. Masada, çay içmesini kolaylaştırmak için özel olarak tasarlanmış bir sehpa bulunuyor. Kız kardeşi Saule, çay kasesini sehpanın üzerine yerleştirerek Kuyukov'un çenesinin hizasına kaldırıyor. Sanatçı da böylece başka bir yardıma ihtiyaç duymadan çayını içebiliyor.

Saule çoğu zaman kardeşinin yanında olsa da röportaj vermek istemiyor.

Daha sonra oturma odasındaki kanepede konuşurken Kuyukov bir bacağını altına alıyor. Diğer ayağını ise ellerini kullanıyormuş gibi jest yapmak için kullanıyor; konuşmasına ritmik hareketlerle eşlik ediyor.

Son yıllarda giderek daha fazla manzara resmine yönelen sanatçı, insan eli değmemiş doğayı ve dağları tuvale taşıyor. Ancak nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya için verdiği mücadeleden vazgeçmiş değil. Kuyukov, hikâyesini hem eserleriyle hem de kamuoyuna yaptığı konuşmalarla anlatmayı sürdürüyor.

Onlarca yıldır resim yapan sanatçının henüz tuvale aktarmaya cesaret edemediği tek bir kişi var: Annesi. Annesinin portresini yapmaktan korktuğunu söyleyen Kuyukov, bir gün bu adımı atabilecek cesareti bulmayı umuyor.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Salt'ın yeni sergisi ressam Özer Kabaş'ın sanat pratiğine odaklanıyor

Casa Botter’de 'Bir Renk Ressamı: İhsan Cemal Karaburçak' sergisi

Matisse 1941-1954: Paris'teki sergi ressamın son yıllarına ışık tutuyor