ABD'de aşılama oranlarının düşmesiyle yeniden yaygınlaşan kızamık, anne karnındaki bebekleri de tehdit etmeye başladı. Ülkede 2025'in başından Eylül 2026'nın sonuna kadar 13 doğumsal kızamık vakası tespit edildi.
ABD'de kızamık vakalarındaki artış, onlarca yıldır büyük ölçüde kontrol altında tutulan yeni bir halk sağlığı sorununu gündeme getirdi. Doktorlar, anne karnında kızamık virüsüne maruz kalan bebeklerin dünyaya gelmeye başladığını bildiriyor.
Hamile bir kadının kızamık virüsünü anne karnındaki bebeğine bulaştırmasıyla ortaya çıkan doğumsal kızamık, yenidoğanlarda ciddi komplikasyonlara, hatta ölüme neden olabiliyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) ön verilerine göre, 2025'in başından Eylül 2026'nın sonuna kadar ülkede 13 doğumsal kızamık vakası kaydedildi.
Pazartesi günü NEJM Evidence adlı tıp dergisinde yayımlanan halk sağlığı uyarısında, aynı dönemde hamilelik sırasında doğrulanmış 112 kızamık vakası görüldüğü de belirtildi.
Vakaların neredeyse tamamı, hamilelik öncesinde kızamık aşısı yaptırmamış veya aşılanma durumu bilinmeyen kadınlarda tespit edildi.
Minnesota Üniversitesi Bulaşıcı Hastalıklar Araştırma ve Politika Merkezi Direktörü Michael Osterholm, yaşananları "tamamen yeni bir olgu" olarak nitelendirdi.
ABD kızamıksız ülke statüsünü kaybediyor
Uzmanlara göre doğumsal kızamık vakalarının yeniden ortaya çıkmasının temel nedeni, aşılama oranlarının düşmesi.
CDC verilerine göre ABD'de son iki yılda 7 bin 500'den fazla kızamık vakası kaydedildi.
Kızamığın yeniden yaygınlaşması nedeniyle ABD, 2000 yılından bu yana koruduğu kızamığın endemik dolaşımının sona erdiği ülke statüsünü kaybetti.
Amerikan Pediatri Akademisi Bulaşıcı Hastalıklar Komitesi üyesi Dr. Adam Ratner, ülkede yaklaşık 30 yıldır görülmeyen düzeylerde kızamık vakasıyla karşılaşıldığını söyledi.
Ratner, "Kızamık kontrol altında tutulduğunda doğumsal kızamık da görülmez," dedi.
Aşıların geçmişteki başarısı yeni bir kırılganlık yarattı
Uzmanlar, mevcut durumun ilginç bir çelişkiye işaret ettiğini belirtiyor.
Kızamık aşılarının geliştirilmesinden önce, son derece bulaşıcı olan virüs nedeniyle insanların büyük bölümü çocukluklarında hastalığı geçiriyor ve bağışıklık kazanıyordu.
Daha sonra yaygın aşılama sayesinde virüsün dolaşımı büyük ölçüde engellendi.
Ancak son yıllarda aşı karşıtlığının ve aşı tereddüdünün artması, daha önce ne hastalığı geçirmiş ne de aşılanmış kişiler için yeni bir risk oluşturdu.
Osterholm, son 25 yılda kızamığın büyük ölçüde kontrol altında tutulması nedeniyle virüsle hiç karşılaşmamış, ancak aşı da yaptırmamış çok sayıda doğurganlık çağındaki kadın bulunduğunu söyledi.
Bu grubun kızamığa karşı son derece savunmasız olduğunu vurguladı.
Anne karnında kızamık bulaşması bebekleri nasıl etkiliyor?
Amerikan Pediatri Akademisi'ne göre doğumdan kısa süre önce kızamığa yakalanan kadınların bebeklerinde enfeksiyon görülme olasılığı yaklaşık yüzde 25 ila 30.
Anne karnında virüse maruz kalan ve doğumdan hemen sonra enfeksiyon belirtileri gösteren bebeklere doğumsal kızamık tanısı konulabiliyor.
Hastalığın yaygın belirtileri arasında ateş, sarılık ve kızamığa özgü deri döküntüleri bulunuyor.
Ancak bazı bebeklerde çok daha ağır komplikasyonlar gelişebiliyor. Bunlar arasında zatürre, beyin iltihabı (ensefalit) ve subakut sklerozan panensefalit (SSPE) olarak bilinen nadir bir beyin hastalığı yer alıyor.
SSPE, kızamık enfeksiyonundan genellikle yıllar sonra ortaya çıkan ve neredeyse her zaman ölümcül seyreden ilerleyici bir nörolojik hastalık.
Ratner, doğumsal kızamık geçiren çocukların SSPE geliştirme riskinin daha yüksek olabileceğine ve hastalığın bu çocuklarda daha erken ortaya çıkabileceğine ilişkin bulgular bulunduğunu belirtti.
Ancak uzmanlar, bu ilişkinin henüz tam olarak anlaşılmadığını vurguluyor.
Hamilelik sırasında kızamık aşısı yapılabilir mi?
Doktorlara göre doğumsal kızamığı önlemenin en etkili yolu, kadınların hamilelikten önce kızamık, kabakulak ve kızamıkçığa karşı koruma sağlayan KKK aşısını yaptırması.
Aşı sayesinde annede oluşan antikorlar plasenta yoluyla bebeğe geçerek doğumdan sonraki ilk aylarda da koruma sağlayabiliyor.
Ancak canlı, zayıflatılmış virüs içeren KKK aşısı hamilelik sırasında uygulanamıyor.
Daha önce kızamık geçirmemiş ve aşılanmamış hamile kadınların virüse maruz kalması durumunda, ilk altı gün içerisinde immünoglobulin adı verilen antikor içeren bir preparat uygulanabiliyor. Bu uygulama enfeksiyon ve komplikasyon riskini azaltmayı amaçlıyor.
ABD'de aşılama oranları kritik eşiğin altında
Uzmanlara göre kızamık salgınlarının önlenebilmesi için toplumdaki aşılama oranının yaklaşık yüzde 95 düzeyinde olması gerekiyor.
Ancak ABD'de birçok bölgede aşılama oranları bu eşiğin altına geriledi.
CDC verilerine göre 2025-2026 eğitim öğretim yılında ABD'deki anaokulu öğrencilerinin yüzde 92,4'ü gerekli KKK aşılarını yaptırmıştı.
Bu durum özellikle henüz aşılanamayacak kadar küçük bebekleri tehlikeye atıyor.
ABD'de KKK aşısının ilk dozu rutin olarak 12-15 aylık bebeklere uygulanıyor. Salgın bölgelerinde ise altı aylıktan itibaren erken doz yapılabiliyor.
Ratner, toplumun yeniden yüksek aşılama oranlarına ulaşması gerektiğini vurgulayarak bunun çocuk doktorlarının, halk sağlığı kurumlarının ve diğer sağlık çalışanlarının ortak çabasını gerektirdiğini söyledi.