ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşı beşinci güne girerken, petrol fiyatları yavaş da olsa yükseliyor. Küresel enerji için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın güvenliği konusundaki endişeleri yatıştıracak herhangi bir gelişme yok.
ABD ve İsrail’in İran ile girdiği savaş beşinci gününe girerken, küresel enerji arzının şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nın güvenliğine dair endişelerin dinmemesiyle petrol fiyatları tırmanışını sürdürüyor.
REKLAM
REKLAM
Önceki günlerde görülen sert yüzde 5-8'lik artışlara kıyasla daha yavaş da olsa fiyatlar yükselmeye devam ediyor. Piyasalar, Ortadoğu'daki krizden kaynaklanabilecek olası bir enerji şokuna hazırlanıyor.
WTI türü ham petrol çarşamba günü öğle saatlerinde yüzde 2,7 artışla varil başına yaklaşık 75 dolar seviyesinden işlem görürken, Brent petrol ise yüzde 3'ün üzerinde yükselerek varil başına 83-89 dolar bandında seyretti.
Doğal gazdaki son günlerdeki sert yükseliş çarşamba günü yerini molaya bıraktı; Avrupa'nın gösterge kontratı Hollanda TTF vadeli işlemleri, megavatsaat başına yaklaşık 50 euro ile gün içi dip seviyelerine gerileyerek yüzde 2 düşüş kaydetti, kontratlar kısa süreliğine 56 €/MWh seviyesine kadar tırmanmıştı.
Bu geri çekilme, fiyatların 48 saat içinde neredeyse 2 katına çıktığı olağanüstü bir dalgalanma dönemini takip ediyor.
Katar'daki üretimin, enerji tesislerine yönelik saldırı haberlerinin ardından durması sonrasında sıvılaştırılmış doğal gaz arzına ilişkin endişeler, bu sıçramanın başlıca itici gücü oldu. Bu durum, küresel arzın daha da sıkışacağı ve Avrupa piyasaları üzerindeki baskının yeniden artacağı korkularını körükledi.
Fiyatlar şimdi bir miktar gerilemiş olsa da, çatışmanın patlak vermesinden önceki seviyelerin belirgin biçimde üzerinde seyrediyor, bu da piyasaların jeopolitik sarsıntılara ne kadar duyarlı olduğunu gözler önüne seriyor.
İran'da Ayetullah rejimini ve nükleer altyapıyı hedef alan ve ABD-İsrail ortaklığında düzenlenen 'Epik Öfke Operasyonu'nun başlatılmasının ardından, küresel petrol ve LNG sevkiyatlarının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı fiilen girilemez bir bölgeye dönüştü.
İran, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan dar deniz yolunu kontrol ediyor ve su yolundan geçişler, 28 Şubat Cumartesi günü başlayan koordineli saldırılardan bu yana keskin biçimde azaldı.
Haberlerde belirtildiğine göre, boğaz yakınlarında çok sayıda tankerin, atılan mühimmatın isabet etmesiyle vurulduğu bildiriliyor ve bu da geçiş için daha da caydırıcı.
Enerji piyasalarına yönelik istihbarat şirketi Vortexa'ya göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı 1 Mart Pazar günü 4 gemiye düştü oysa ocak ayından bu yana günde ortalama 24 gemi geçiş yapıyordu. Bunlardan dördünün üç tanesi İran bayraklıydı.
Lloyd's List Intelligence verileri, boğazdan geçişin son derece tehlikeli hale gelmesiyle, uluslararası ticaret yapan yaklaşık 200 ham petrol ve ürün tankerinin Körfez'de fiilen mahsur kaldığını gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, salı günü yaptığı açıklamada, deniz ticareti için siyasi risk sigortası ve finansal güvenceler sağlanması talimatını ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu'na verdiğini söyledi.
Trump, Beyaz Saray'ın X'te paylaştığı mesajda, 'Gerektiği takdirde Amerika Birleşik Devletleri Donanması, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlere mümkün olan en kısa sürede refakat etmeye başlayacak' dedi.
Ancak fiyatlardaki istikrarlı yükseliş, başkanın bu vaadinin piyasaları yatıştırmakta pek işe yaramadığını gösteriyor.
Mizuho Bank, yayımladığı bir notta, 'Trump'ın, ABD'nin Ortadoğu'daki çatışma risklerine karşı deniz taşımacılığı sigortasını üstleneceği ve hatta askeri deniz eskortu sağlayacağı yönündeki güvence açıklamaları, petrol fiyatlarındaki kalıcı yukarı yönlü riskleri sadece bir ölçüde hafifletiyor, ancak ortadan kaldırmıyor' değerlendirmesinde bulundu.
Banka, artan sigorta maliyetlerinin varil başına 5 ila 15 dolar arasında ek yük getirebileceğini, dolayısıyla 'savaş primi'nin büyük ölçüde yerini koruduğunu da kaydetti.
Ortadoğu krizinin daha geniş yansımaları
Trump'ın bir ay ya da daha uzun sürebileceğini öne sürdüğü çatışmanın tırmanabileceği yönündeki endişeler, küresel piyasaları huzursuz etti; enerji fiyatlarındaki kalıcı sıçramaların ekonomik büyüme ve şirket kârları üzerinde baskı yaratabileceği kaygılarını artırdı.
Venturesmart Asia'nın üst yöneticisi Francis Lun, "İran'daki durumun kontrolden çıktığını ve ABD Başkanı Donald Trump'ın hesabı büyük ölçüde yanlış yaptığını düşünüyorum," dedi. "Durum son derece vahim."
Öte yandan Goldman Sachs, çarşamba günü ikinci çeyrek için petrol fiyatı tahminini yukarı yönlü revize etti.
Banka, 2026'nın ikinci çeyreğinde uluslararası gösterge Brent türü ham petrol fiyatının, önceki tahmine kıyasla 10 dolar artışla ortalama varil başına 76 dolar olmasını bekliyor. WTI için öngördükleri fiyat ise 9 dolarlık artışla 71 dolara yükseltildi.
Banka, bu projeksiyonu Hürmüz Boğazı üzerinden çok düşük petrol ihracatının beş gün daha sürmesi ve ardından izleyen ay içinde kademeli bir toparlanma yaşanması varsayımına dayandırdı. Ancak Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatta beş haftalık bir kesinti yaşanması halinde, petrolün varil fiyatının 100 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulundu.
Kalıcı şekilde yüksek seyreden petrol fiyatları, enerji maliyetlerinin enflasyonu körüklemesi nedeniyle, Fed başta olmak üzere büyük merkez bankalarının faiz politikasını tehdit ediyor ve önümüzdeki aylarda faiz indirimleri için manevra alanını daraltıyor.