AB liderleri, Avrupa Komisyonu'ndan iklim teşviklerini korurken fiyat oynaklığını azaltmak için elektrik fiyatlarını ve AB Emisyon Ticaret Sistemini gözden geçirmesini istedi.
Euronews'in ulaştığı bir belgeye göre, AB liderleri, hanehalkı ve sanayi tesisleri için elektrik fiyatlarının gözden geçirilmesi ve kısa vadede enerji maliyetlerini düşürecek somut önerilerin acilen sunulması için çağrıda bulundu.
REKLAM
REKLAM
Bu adım, blok genelinde kalıcı biçimde yüksek seyreden elektrik fiyatlarına karşı artan siyasi baskıyı yansıtıyor. İran savaşı nedeniyle Orta Doğu’da hem üretim hem de sevkiyatın ciddi tehdit altına girmesi, Katar’ın üretimi durdurmasıyla birlikte gaz fiyatlarının sıçramasına yol açtı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından önce de AB hükümetleri, yüksek enerji ve karbon fiyatlarının sanayinin rekabet gücünü zayıflatmasından endişe ediyor, Komisyon’a "acil ve cesur adımlar" atması için baskı yapıyordu.
9 Mart tarihli ve 19-20 Mart’ta AB liderlerinin toplantısında ele alınacak belgeye göre, liderler Komisyon’dan AB’nin karbon piyasası olan Emisyon Ticaret Sistemi’ne (ETS) ilişkin incelemeyi de Temmuz 2026’ya kadar sunmasını istedi.
ETS, şirketlerin neden oldukları kirlilik için ödeme yapmasını sağlayan, böylece hem emisyonları azaltmayı hem de sanayiyi daha sürdürülebilir alternatiflere yatırım yapmaya teşvik etmeyi amaçlayan AB mekanizması olarak öne çıkıyor.
AB’nin karbon piyasasında ‘şah mat’
Bazı AB ülkeleri mevcut sistemde değişikliğe gidilmemesi çağrısı yaparken, sanayiden ve bazı üye ülkelerden gelen yoğun baskının ardından Konsey, Komisyon’dan karbon fiyatlarındaki oynaklığı azaltmak ve bunun elektrik faturalarına etkisini sınırlamak amacıyla AB karbon piyasasını gözden geçirmesini istiyor.
Bununla birlikte, üye ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarını temsil eden AB kurumu, ETS’nin enerji dönüşümünde yatırım ve inovasyonu yönlendiren merkezi rolünün korunmasının kritik önem taşıdığını vurguluyor.
Ancak AB’nin ne tür adımlar atacağı henüz net değil. Uzmanlara göre ETS’de yapılacak reformların iklim politikası açısından etkisini koruyabilmesi için, düşen emisyon tavanını zayıflatmaktan kaçınması gerekiyor.
Gerçek zamanlı ticaret istihbaratı şirketi Kpler’de enerji analisti olan Alessandro Armenia, Euronews’a yaptığı değerlendirmede, "Karbon fiyatı, yıl sonunda kredilerin teslim edilmesine endeksli. Bugün bir şey olursa ve piyasa bunun kısa vadeli olduğuna inansa bile, etkisi yıl sonunda fiyatlanır," dedi.
Armenia, "Siyasetin ve düzenleyici etkilerin ortadan kaldırılmasının en iyi yolu, sistemi değiştirmek; yani kota ve ticaret modelinden, karbonsuzlaşmaya istekli olanları teşvik eden (ödüllendiren) bir yapıya geçmek," diye konuştu ve şöyle devam etti:
"AB şu anda emisyonlarını azaltmayanlara ceza kesen bir polis gibi davranıyor. Oysa karbonsuzlaşmak isteyenlere ödeme yapılması daha akıllıca olur."
Üye ülkeleri temsil eden Konsey ayrıca, enerji altyapısının, özellikle de elektrik şebekesi altyapısının daha hızlı geliştirilmesi için baskı yapıyor. Bu altyapı, AB27 içinde hızla artan yenilenebilir enerji üretiminin kesinti ya da darboğaz olmadan serbestçe aktarılabilmesi açısından temel önem taşıyor.
Elektrik altyapısının genişletilmesi
Belgeye göre, AB milletvekillerine elektrik şebekelerinin genişletilmesi ve sınır ötesi enterkoneksiyonların güçlendirilmesi için 2026 yılında anlaşmaya varmaları çağrısı yapılıyor. Buna, izin süreçlerinin hızlandırılması da dahil.
İthal fosil yakıt fiyatlarında son dönemde görülen artış, bazı AB politika yapıcılarının uzun süredir dile getirdiği bir görüşü daha da güçlendirdi: Enerji dönüşümünü hızlandırmak, uzun vadeli enerji güvenliği ve ekonomik dayanıklılık için en etkili yol olmaya devam ediyor.
Buna göre AB, yenilenebilir ve düşük karbonlu enerji kaynaklarını artırarak hem dalgalı küresel yakıt piyasalarına bağımlılığını azaltabilir hem de daha ucuz, yurt içinde üretilen elektrik sağlayabilir.
Bununla birlikte AB liderleri, enerji yoğun sanayilerin enerji ve karbon maliyetlerinin daha düşük olduğu bölgelere kayma riskini önlemek için dönüşümün kısa vadede dikkatli yönetilmesi gerektiğini kabul ediyor.
Enerjiden Sorumlu AB Komiseri Dan Jorgensen, Komisyon’un 2030’a kadar blok genelinde devreye alınması planlanan mini nükleer santrallere ilişkin sunumunun ardından salı günü yaptığı açıklamada, "Avrupa ithal fosil yakıtlara bağımlı kaldığı sürece küresel dalgalanmalara açık olmaya devam edeceğiz. Bu nedenle enerji bağımsızlığımızı güçlendirmek, daha temiz, daha güvenli ve daha uygun fiyatlı bir enerji sistemi sunmak açısından hayati önem taşıyor," dedi.
AB hükümetleri ve Komisyon’dan ayrıca, maliyetleri kontrol altında tutarak blok genelinde elektrifikasyonun yaygınlaştırılmasını hızlandırmaları istendi. Bu adımın, geliştirilmiş şebeke altyapısından büyük ölçüde fayda sağlaması bekleniyor.
Euronews’un gördüğü ve 6 Mart’ta AB liderleri tarafından ele alınan ikinci bir belgeye göre, AB liderleri zor durumdaki sanayiler için hızlı bir çözüm olarak enerji fiyatlarına bağlı vergilerin, elektrik şebekesi ücretlerinin ve karbon maliyetlerinin gözden geçirilmesini de değerlendiriyor.