Avrupa’da emekli maaşlarının yaşam maliyetini karşılama oranı ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Kuzey ve Batı Avrupa’da emekli maaşları çoğu zaman temel giderleri karşılıyor ya da aşıyor. Doğu Avrupa ile Balkanlar’da ise çoğu zaman bu giderleri karşılamaya yetmiyor.
Avrupa’da devletlerin ödediği emekli maaşları yaşam maliyetini karşılamaya yetiyor mu?
REKLAM
REKLAM
Bordro ve insan kaynakları şirketi Moorepay’in araştırmasına göre, 39 Avrupa ülkesinin 20’sinde yanıt 'hayır'. Hesaplamaya kira dahil değil. Kira da dahil edilseydi, bu sayının muhtemelen belirgin biçimde artacağı belirtiliyor.
Peki 2025 sonu itibarıyla, kira hariç tutulduğunda devlet emekli maaşları yaşam maliyetinin ne kadarını karşılıyor?
AB üyeleri, aday ülkeler, EFTA ülkeleri ve İngiltere dahil 39 Avrupa ülkesinde emekli maaşlarının yaşam maliyetine oranı Gürcistan’da yüzde 22 ile Lüksemburg’da yüzde 225 arasında değişiyor.
Bu hesaplama, 2025 Ekim sonu itibarıyla tek kişinin yaşam maliyeti ile tek bir emekli maaşını esas alıyor.
Moorepay ortalama emekli maaşlarına ilişkin verileri toplarken, yaşam maliyeti verileri Numbeo’dan alındı ve ülke ortalamasını yansıtıyor. Bu nedenle tablo şehirden şehire değişiklik gösterebilir.
Örneğin Lüksemburg’da ortalama emekli maaşı 28 bin 790 euro, yaşam maliyeti ise 12 bin 791 euro seviyesinde. Bu da 15 bin 989 euroluk bir fazlaya işaret ediyor. Başka bir deyişle, emekli maaşı yaşam maliyetinin iki katından fazla.
Emekli maaşları yaşam maliyetinin iki katından fazlasını İtalya’da yüzde 210 ve Finlandiya’da yüzde 208 ile de karşılıyor. İspanya yüzde 199, Danimarka ise yüzde 189 ile bu seviyeye yakın ülkeler arasında yer alıyor.
Bazı diğer ülkelerde emekli maaşlarının yaşam maliyetine oranı yüzde 150 ile yüzde 180 arasında değişiyor ve bu da görece yüksek bir düzeye işaret ediyor.
Bu ülkeler İzlanda yüzde 179, Norveç yüzde 178, Almanya yüzde 176, Belçika yüzde 170, Avusturya yüzde 165, Fransa yüzde 160, Hollanda yüzde 159 ve İsveç yüzde 158 olarak sıralanıyor.
Altı ülke ise yüzde 100 ile yüzde 150 aralığında bulunuyor. Bu ülkelerde emekli maaşları, kira hariç tutulduğunda tek kişinin yaşam maliyetini karşılamaya yetiyor ancak elde kalan fazla sınırlı kalıyor.
Bu ülkeler İsviçre yüzde 131, İrlanda yüzde 126, İngiltere yüzde 120, Polonya yüzde 112, Çekya yüzde 108 ve Yunanistan yüzde 103.
Emekli maaşları 20 ülkede yeterli değil.
Bazı durumlarda yine de yaşam maliyetinin yüzde 80’inden fazlasını karşılıyor. Bunlar Slovenya yüzde 95, Slovakya yüzde 94, Estonya yüzde 91, Portekiz yüzde 90, Karadağ yüzde 89, Litvanya yüzde 85, Hırvatistan yüzde 82 ve Macaristan yüzde 81.
Ancak birçok ülkede tablo iyi görünmüyor ve bazı örneklerde bu oran yüzde 65’in de altına düşüyor.
Alt sıralarda yer alan Gürcistan’daki yüzde 22’nin ardından Arnavutluk yüzde 29, Ukrayna yüzde 29 ve Moldova yüzde 42 geliyor. Bu ülkelerin hiçbirinde emekli maaşları yaşam maliyetinin yarısını bile karşılamaya yetmiyor.
Emekli maaşlarının yaşam maliyetini karşılama oranı Bosna-Hersek’te yüzde 53, Kıbrıs’ta yüzde 58, Kuzey Makedonya’da yüzde 61, Türkiye’de yüzde 64 ve Letonya’da yüzde 65 seviyesinde.
Oxford Üniversitesi’nde misafir profesör olan Noel Whiteside, bazı AB ülkelerinin diğerlerine kıyasla daha yoksul olduğunu, bu nedenle ailelerin yaşlı akrabalarının emekli gelirini desteklemek ve onlara yardımcı olmak zorunda kaldığını söyledi.
Bölgesel fark: Kuzey/Batı Avrupa ile Doğu Avrupa
Belirgin coğrafi eğilimler görülüyor.
İskandinav ülkeleri de dahil olmak üzere Kuzey ve Batı Avrupa’da emekli maaşları çoğu zaman temel yaşam giderlerini karşılıyor ya da aşıyor.
Orta Avrupa’da emekli maaşları yaşam maliyetini orta düzeyde karşılıyor. Doğu Avrupa ile Balkanlar’da ise emekli maaşları genellikle bu giderlerin yalnızca bir bölümünü karşılayabiliyor.
Euronews Business, Avrupa genelinde hangi ülkelerin en yüksek emekli maaşını sunduğunu göstermek için "yararlanıcı başına ortalama emekli harcaması" verisini hesapladı.
Bu veri, Eurostat’a dayanan brüt yaşlılık aylıklarını yansıtıyor. Ancak Moorepay farklı bir metodoloji kullandı ve haber kuruluşları da dahil olmak üzere yerel kaynaklardan veri derledi.
Avrupa’da yaşlı nüfus, gelirinin büyük bölümünü emekli maaşlarından sağlıyor.
OECD verilerine göre Avrupa’da 65 yaş ve üzerindekilerin gelirinin üçte ikisi, yani yüzde 66’sı kamu transferlerinden geliyor.
Bazı Avrupa ülkelerinde özel işyeri emeklilik sistemleri de önemli paya sahip. Euronews’un "Avrupa’da yaşlılar gelirlerini nereden elde ediyor?" başlıklı haberi, yaşlı nüfusun gelir kaynaklarına daha yakından bakıyor.
Yaşlanma ve uzun yaşam politikaları üzerine çalışan International Longevity Centre UK İcra Kurulu Başkanı David Sinclair ise her ülkenin emeklilik sisteminin yapısının, maaş seviyelerini belirleyen önemli unsurlardan biri olduğunu belirtti.