Mısır'ın Eni bağlantılı son doğal gaz keşifleri, üretim sahasında toparlanma umutlarını artırdı; ancak analistler ithalat baskısının yakın zamanda hafiflemeyeceğini söylüyor.
Mısır, son iki ayda peş peşe büyük doğal gaz keşifleri yaptı; bunların sonuncusu, Batı Çölü'nde son 15 yılın en büyük keşfi oldu. İran’daki savaş enerji talebini rekor seviyelere çıkarırken, bu durum Kahire’yi yeniden önemli bir gaz ihracat üssü olmaya hazırlıyor.
REKLAM
REKLAM
"Yeni keşiflerin, Mısır'ın zorlu enerji dengesini yönetmesine yardımcı olacağını, ancak tabloyu kökten değiştirmesinin pek olası olmadığını düşünüyorum" dedi Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'nde gaz araştırma birimi başkanı Bill Farren-Price.
"Artan elektrik talebinin, üretim tarafındaki kazanımları muhtemelen yine geride bırakması bekleniyor. Yine de reformların daha fazla uluslararası şirketi çekeceğini ve ülkede hâlihazırda faaliyet gösterenleri canlandıracağını öngörüyoruz" diye devam etti.
İki ay içinde Mısır, tamamı İtalyan petrol ve gaz devi Eni ile bağlantılı üç önemli gaz keşfi açıkladı. Eni, keşifleri yapan şirketlerde ya operatör ya da kurucu ortak konumunda ve 1954’ten bu yana Mısır’da faaliyet gösteriyor.
Rekor keşifler
Nisan ayında Eni ve BP, açık denizdeki Akdeniz sahası Denise West’i açıkladı; sahadaki gaz potansiyeli yaklaşık 2 trilyon fitküp olarak tahmin ediliyor.
"Yerinde 2 trilyon fitküp gazla Denise West, Mısır’da Chevron’un 2023’teki Nargis keşfinden bu yana yapılan en büyük gaz keşfi" dedi Wood Mackenzie'de Kuzey Afrika yukarı akım faaliyetlerinden sorumlu baş analist Martijn Murphy.
"Eni’nin işlettiği mevcut altyapıya yakınlığı, projenin hızlandırılmış bir takvimle geliştirilmesi olanağını sunuyor."
Mayıs başında ise Nil Deltası’ndaki Batı Abu Madi bölgesinde, Eni ve BP’nin ortak şirketi Petrobel tarafından işletilen Nidoco N-2 kuyusu geldi; bu keşfin günde yaklaşık 50 milyon fitküp ilave üretim sağlaması bekleniyor.
Mayıs ayının ilerleyen günlerinde, Eni ile devlet şirketi EGPC’nin ortak girişimi Agiba Petroleum, Batı Çölü’nde South Bostan-1X keşfini duyurdu. İlk tahminlere göre sahada 330 milyar fitküp gaz, 10 milyon varil kondensat ve ham petrol ile toplamda yaklaşık 70 milyon varil petrol eşdeğeri rezerv bulunuyor.
Murphy, South Bostan’ın Denise West’ten daha küçük olduğunu, ancak Batı Çölü’nde karada yapılan bir keşif için yine de dikkat çekici sayılması gerektiğini belirtti; bölgede olgun sahalar, mevcut altyapıya yakın, daha düşük maliyetli fırsatlar sunabiliyor.
"Her iki keşif de düşüş eğilimindeki yerli gaz üretimini güçlendirecek ve daha pahalı ithal LNG kargolarına duyulan ihtiyacı azaltacak" dedi.
Üç keşfin de mevcut altyapıya yakın olması, analistlere göre, bunların daha hızlı ve düşük maliyetle üretime alınmasının anahtarı.
Bu keşifler bir arada değerlendirildiğinde, yıllardır gerileyen iç üretim ve enerji ithalatının Mısır’ın döviz rezervleri üzerindeki baskısını artırdığı bir dönemin ardından, sondaj faaliyetlerinde yeniden ivme kazanıldığına işaret ediyor.
Hızla geliştirilen keşifler, yavaş hissedilen etki
Mısır açısından zamanlama kritik. Ülke, Zohr gibi büyük sahalar ve İdku ile Damietta’daki LNG tesisleri sayesinde bir dönem bölgesel bir gaz ihracat merkezi olarak görülüyordu.
Ancak düşen üretim ve artan iç tüketim, Kahire’yi yeniden LNG ithal etmek zorunda bıraktı; buna rağmen ülke kendisini Doğu Akdeniz gazı için geleceğin güzergâhı olarak tanıtmaya devam ediyor.
Kahire Amerikan Üniversitesi Petrol ve Enerji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Abdelaziz Khlaifat, söz konusu keşiflerin stratejide bilinçli bir değişime işaret ettiğini, Mısır’ın artık yeni bir Zohr peşinde koşmak yerine mevcut altyapıya yakın, daha hızlı ve daha düşük maliyetli geliştirme projelerine odaklandığını söyledi.
"Her iki keşif de Zohr’la aynı ölçeğe sahip olmasa da, birlikte ele alındığında altyapı odaklı arama, daha hızlı proje geliştirme ve ithalat bağımlılığını azaltma merkezli daha pragmatik bir Mısır stratejisini yansıtıyor" dedi.
Murphy ise daha açık konuştu. "Arz-talep dengesi, aradaki farkın giderek büyüdüğü bir uçuruma dönüşmüş durumda" dedi. "Mısır’ın gaz ithalatını kayda değer ölçüde azaltmak için çığır açan ölçekte bir arama başarısı gerekir."
Borçları kapatmak sondajı canlandıracak
Bu keşifler kendiliğinden ortaya çıkmadı. Mısır, son bir yılı, yabancı enerji şirketlerine olan borçlarını temizlemeye harcadı; ödemelerdeki gecikmeler, üretim tarafındaki faaliyetleri yıllarca sessizce boğmuştu.
Murphy, borçları geri ödeme hamlesinin, tek bir keşiften bile daha önemli olduğunu vurguladı. "Gecikmiş ödemelerin azaltılması, Mısır’da arama faaliyetlerinin yeniden hız kazanmasının en önemli itici gücü. Hükümet yıl ortasına kadar temiz bir sayfa açmayı öncelik haline getirdiği için, bu borçlar belirgin biçimde azaldı."
Khlaifat, bunun şirketlerin güveni üzerinde somut bir etkisi olduğunu belirtti: "Daha disiplinli ödeme alışkanlığı ve daha esnek ticari şartlar, Eni, BP ve Shell gibi operatörlerin güvenini yeniden tesis etmeye yardımcı oldu."
İhracat denkleminde soru işaretleri
Yine de analistler, Mısır’ın LNG ihracat hedeflerinin yalnızca yerli keşiflere bağlı olmayacağını vurguluyor. Kahire, İsrail ve Kıbrıs’tan gelebilecek gaz akışlarının Mısır’daki altyapı ve LNG tesislerine yönlendirilmesiyle, kendisini bölgesel bir gaz merkezi olarak konumlandırmayı sürdürüyor.
Yakın zamanda onaylanan $35bn (€30bn) tutarındaki bir anlaşma, İsrail’in Leviathan sahasından Mısır’a yapılacak gaz ihracatını 2026’dan 2040’a kadar artıracak.
İlave boru hattı gazı, Mısır’ın daha pahalı LNG ithalatına bağımlılığını azaltmasına yardımcı olabilir; ancak iç piyasadaki arz açığı nedeniyle, ihracata istikrarlı biçimde geri dönüş, önce yerel talebin tam olarak karşılanmasına bağlı.
Kıbrıs da pazara erişim için Mısır’a yöneliyor. Nisan ayında Aphrodite sahasındaki ortaklar, gazı Mısır’ın devlet doğalgaz alım şirketine satmak üzere 15 yıllık bir anlaşma imzaladı.
Geçen hafta ExxonMobil ve QatarEnergy, Kıbrıs’ın Glaucus ve Pegasus keşiflerinden çıkarılacak gazın mevcut LNG altyapısı üzerinden Mısır’a taşınmasını incelemek için ayrı bir anlaşma imzaladı.
"Orta vadede Kıbrıs ve İsrail gazının, Mısır’ın LNG ihracatına duyulan güveni yeniden tesis etmeye yardımcı olup olmayacağını görmek en ilginç nokta olacak" dedi Farren-Price.
Ancak üçüncü taraflardan gelen gaz, acil sorunu çözmüyor. "Bunlar, üretime alındıktan sonra Mısır’ın devasa iç pazarı tarafından hızla tüketilecek, görece küçük ölçekli keşifler" dedi Murphy.
"Mısır bu hedefleri gerçekleştirecekse, önce iç talebin eksiksiz karşılanması gerekiyor."