ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'a dönüş yaptığı ilk yılda ailesinin kripto para girişimlerinden yaklaşık 1,2 milyar dolar (1,05 milyar euro) gelir elde etti. Aynı dönemde, bu kripto varlıklara yatırım yapan çok sayıda bireysel yatırımcı ise önemli kayıplarla karşı karşıya kaldı.
Beyaz Saray, salı günü ABD Hükümet Etik Ofisi'ne (Office of Government Ethics) 927 sayfalık mali bildirimini sundu. Bildirim, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ocak 2025'te göreve geri dönmesinden bu yana servetinin nasıl büyüdüğüne ilişkin bugüne kadarki en kapsamlı tabloyu ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Trump göreve başladığında henüz yeni kurulan kripto para girişimleri, bugün ailesiyle birlikte onlarca yılda oluşturduğu gayrimenkul imparatorluğunun büyük bölümünden daha fazla gelir elde ediyor. Mali bildirimde, Trump'ın kripto para yatırımlarının geçen yıl kendisine 1,2 milyar dolar (yaklaşık 1,05 milyar euro) kazandırdığı belirtildi.
Bu büyük kripto gelirinin önemli kısmı iki girişimden kaynaklanıyor.
Bunlardan ilki, Trump'ın oğulları ve iş ortakları tarafından 2024'te kurulan World Liberty Financial oldu. Şirket, belirli şirket kararlarında oy kullanma hakkı sağlayan ancak ortaklık payı vermeyen yönetişim tokenleri (governance tokens) dahil yeni kripto ürünlerinin satışından 500 milyon doların (yaklaşık 438 milyon euro) üzerinde gelir elde etti.
ABD başkanının yüzünü ve adını taşıyan bir kripto para olan $TRUMP "meme" coinine bağlı ayrı bir iş kolu ise token satışlarından 635 milyon dolar (557 milyon euro) daha gelir sağladı.
Trump'ın kripto faaliyetleri, Forbes'un tahminlerine göre kişisel servetinin 2024 ile 2026 arasında 2,3 milyar dolardan (2 milyar euro) 6,5 milyar dolara (5,7 milyar euro) yükselerek neredeyse üçe katlanmasının başlıca itici gücü gibi görünüyor.
Ancak birçok alıcı için hikâye çok daha az kârlı oldu.
Lansmandan sonraki günlerde kısa süreliğine 74 doların üzerinde işlem gören $TRUMP coin, o tarihten bu yana 2 doların altına gerilerken, World Liberty'nin token'ları da geçen eylül ayında işleme açıldıklarından beri değerinin yaklaşık yüzde 80'ini kaybetti.
Mal varlığı beyanında kâr değil sadece gelirlerin listelenmesi nedeniyle, Trump'ın kişisel kazancının gerçek boyutu bilinmiyor. Ancak dosya, birçok yatırımcının varlıklarının değerinin sert şekilde düştüğünü izlerken, ABD başkanı ve ailesinin baştan ücret ve telif topladığını gösteriyor.
Bu yatırımcılar arasında, yönetim token'larına 75 milyon dolar (65,7 milyon euro), $TRUMP ve $MELANIA meme coinlerine ise 200 milyon dolar (175,3 milyon euro) akıtan Çin doğumlu kripto milyarderi Justin Sun da vardı.
Kendisine karşı ABD'de açılan dolandırıcılık davası daha sonra askıya alındı ve 10 milyon dolarlık (8,7 milyon euro) bir uzlaşmayla sonuçlandı. Sun, harcamaları ile hukuki sorunlarının sonucu arasında herhangi bir bağlantı olduğunu reddediyor.
Dosyanın yayımlanmasının ardından Beyaz Saray, etik kaygılar bulunduğu yönündeki iddiaları da reddetti.
Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Ne Başkan ne de ailesi bugüne kadar çıkar çatışmasına girmiştir, gelecekte de girmeyecektir," dedi.
Kelly, ABD Başkanı Donald Trump'ın "ABD'yi gururla dünyanın kripto başkenti haline getirdiğini" söyledi.
Kelly sözlerini şöyle sürdürdü: "Başkan Trump ve yönetiminin tüm adımları Amerikan halkının çıkarları doğrultusunda atılmaktadır ve bunun aksini savunan sözde 'gazeteciler', Demokratlar ile ana akım medyanın on yıldır dolaşıma soktuğu aynı, bayat ve yanlış anlatıyı yeniden ısıtıp servis ediyor."
Kriptonun ötesinde: Trump'ın genişleyen iş imparatorluğu
Dosya, aynı dönemde Washington ile ticaret ve güvenlik konularında müzakere yürüten ülkelerde yapılan yeni otel, tatil köyü ve konut anlaşmalarının milyonlarca dolar getirdiği agresif bir uluslararası genişlemeyi de ayrıntılandırıyor.
Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir proje geçen yıl Trump şirketine yaklaşık 10,4 milyon dolar (9,1 milyon euro), Suudi Arabistan'daki bir proje yaklaşık 9 milyon dolar (7,9 milyon euro) kazandırırken, Katar, Romanya ve Vietnam'daki projelerin her biri ise 5 milyon dolar (4,3 milyon euro) gelir sağladı.
Daha yakında ise ABD başkanının oturmuş işleri, tüm bu yeni girişimlerle birlikte adeta patlama yaşadı.
Beyanname, Trump markasının artık ne kadar geniş bir yelpazede ticarileştirildiğini de gösteriyor.
ABD başkanı, spor ayakkabı ve saatlerden tampon etiketlerine kadar uzanan geniş bir yelpazedeki markalı ürünlerden milyonlar kazandı. Yalnızca Trump markalı saatler 4,7 milyon dolar (4,1 milyon euro) getirirken, country şarkıcısı Lee Greenwood ile birlikte tanıtılan "God Bless the USA" İncil'inin markalı baskısından 200 bin doların (175 bin 300 euro) üzerinde gelir elde edildi.
Bu tür markalı ürünlerin görevdeki bir ABD başkanı tarafından satılması daha önce eşi benzeri görülmemiş bir durum.
1978 tarihli bir yasa, Amerika Birleşik Devletleri'nin başkan ve başkan yardımcısının mal varlıklarının yanı sıra gelirlerini de beyan etmelerini zorunlu kılıyor.
First Lady Melania Trump'ın gelirleri de eşinin mal varlığı beyanında yer alıyor; bunlar arasında biyografik bir Amazon belgeseline bağlı 10 milyon doların (8,7 milyon euro) üzerinde, anı kitabından ise 500 bin doların (438 bin 250 euro) üzerinde gelir bulunuyor.
Karşılaştırma için, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2016 tarihli "Hillbilly Elegy" adlı kitabından 1 milyon dolar (876 bin 500 euro) ile 5 milyon dolar (4,4 milyon euro) arasında telif geliri bildirdi.
Eleştirmenler, bu tür düzenlemelerin kamu görevi ile özel kazanç arasındaki çizgiyi uzun süredir bulanıklaştırdığını savunuyor. Beyaz Saray ise bu suçlamayı kesin bir dille reddediyor.