ABD ile Kanada, çarşamba 00.01 ET’de devreye girecek yeni gümrük vergilerini önlemek için son dakika görüşmeleri yürütüyor. ABD Başkanı Trump, anlaşma çıkmazsa 20 milyar dolarlık Kanada ürününe yüzde 50 ek vergi koymakla tehdit ediyor.
Süre daralırken Washington ve Ottawa, çarşamba gece yarısından hemen sonra yürürlüğe girmesi planlanan ve yaklaşık 20 milyar dolar (17,2 milyar euro) tutarındaki Kanada mallarına uygulanacak yüzde 50’lik ithalat vergilerini engellemeye yönelik son görüşmeleri hummalı biçimde sürdürüyor.
REKLAM
REKLAM
Taraflar önceden anlaşmaya varamazsa, tehdit edilen önlemler hokey sopalarından dil basacaklarına kadar geniş bir yelpazedeki ürünleri vuracak.
Kanada Başbakanı Mark Carney pazartesi günü gazetecilere, görüşmelerin sürdüğünü söyleyerek bunları "çok yoğun ve hassas" olarak nitelendirdi; ancak kamuoyuna ayrıntı vermekten kaçındı.
Carney ve Trump pazartesi öğleden sonra telefonda görüşerek son dakikadaki baskıyı pekiştirdi. Komşular onlarca yıldır yumuşak ağaç kerestesi ve süt ürünleri pazarına erişim konusunda sık sık karşı karşıya gelse de, kararlı müttefikler olarak kaldı.
İki ülke arasındaki 5.525 millik sınır, her gün yaklaşık 330 bin kişi ve 2 milyar dolar (1,72 milyar euro) değerinde mal geçerken ve 800 bini aşkın Kanadalı ABD’de yaşarken askeri olarak korunmuyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sert çizgisi, dramatik bir dönüşüme işaret ediyor.
Trump, üretimi yeniden ülkeye çekmek için gümrük vergileri getirdi ve Kanada’nın defalarca "51. eyalet" olabileceği fikrini ortaya attı.
Kanadalılar açıkça huzursuz. Trump’ın müttefiki olan ABD Büyükelçisi Pete Hoekstra’nın görevden alınmasını talep eden bir imza kampanyası, 21 Temmuz’dan bu yana ilhak söylemini olağanlaştırmakla suçlanan Hoekstra’ya karşı neredeyse 218 bin imza topladı.
Taraflar çıkış yolu arıyor
Kanada’nın mal ihracatının yaklaşık yüzde 72’si geçen yıl ABD’ye yöneldi.
Analistler, Washington’un, önce ABD’li ithalatçılar tarafından ödenip ardından tüketicilere yansıtılacak yüksek yeni gümrük vergilerini, seçmenlerin hayat pahalılığından zaten hoşnutsuz olduğu kasım ara seçimlerine bu kadar kısa süre kala uygulamaktan çekinebileceğini düşünüyor.
"Taraflardan hiçbirinin aslında bu vergilerin yürürlüğe girmesini istediğini sanmıyorum" dedi, eski bir ABD ticaret yetkilisi ve King & Spalding ortağı olan Ryan Majerus.
Majerus, "Her iki tarafta da buradan bir çıkış yolu bulma yönünde oldukça güçlü bir baskı var" diye konuştu.
ABD, Kanada’dan daha fazla Amerikan askeri teçhizatı, özellikle F-35 savaş uçakları satın almasını, Trump’ın "Golden Dome" füze savunma sistemine katılmasını ve Çin’e bağımlılığı azaltacak kritik madenlere daha geniş erişim sağlamasını istiyor.
Kanada ise karşılığında, Washington’un haksız sübvansiyonlarla desteklendiğini savunduğu çelik, alüminyum ve yumuşak ağaç kerestesine yönelik mevcut ABD tarifelerinden kurtulmaya çalışıyor.
Büyük Buhran yasası yeni koz oldu
ABD Başkanı Donald Trump, yüzde 50’lik vergileri 338. madde uyarınca gerekçelendirmek için, Büyük Buhran’ı daha da kötüleştirmesiyle kötü ün kazanan 1930 Gümrük Yasası’na sarıldı.
Daha önce hiç kullanılmamış olan bu hüküm, ABD başkanına, ABD’li şirketlere ayrımcılık uyguladığı düşünülen ülkelere soruşturma gerektirmeden ve süre sınırı olmadan yüzde 50’ye kadar gümrük vergisi koyma yetkisi veriyor.
Trump, Amerikan otomobillerine, alkole ve peynire karşı ayrımcılık yapıldığını iddia ediyor ve Kanada’nın (Çin ile birlikte) önceki vergilerine misilleme yapmasına hâlâ öfkeli. Tehdit, aynı zamanda ABD-Meksika-Kanada Anlaşması adlı Kuzey Amerika ticaret paktı yeniden müzakere edilirken Washington’un pazarlık gücünü artırıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Christopher Gundermann, "Büyük bir ticaret savaşı sürerken bunu yeniden müzakere edemezsiniz" diye belirtti. Ancak içerdeki öfke Carney’nin manevra alanını daraltabilir.
McGill Üniversitesi’nden siyaset bilimci Daniel Béland, Kanada’nın "basitçe boyun eğiyormuş gibi görünmemesi" gerektiği uyarısında bulunarak, tek taraflı tavizlerin sert bir tepkiyi tetikleme riski taşıdığını ve gelecekteki baskılara karşı zayıflık sinyali vereceğini söyledi.
Kanada Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc, pazartesi günü ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile görüştü ve yalnızca "çalışmaların sürdüğünü" söylemekle yetindi.