Akaryakıt zamlarını protesto etmek için düzenlenen yavaş yürüyüş ve korna eylemi güne damga vurdu. Benzin ve motorin fiyatları Avrupa’da da rekor kırıyor.
Portekiz, özellikle dizelde tarihi zirveye ulaşan bir başka akaryakıt fiyat artışı ile güne başladı. Bu yıl boyunca görülen fiyat artışları, bu kez ülke genelinde yollarda düzenlenen protestolarla dikkat çekti.
REKLAM
REKLAM
Sabah saatlerinde, Lizbon’u Tejo Nehri’nin güney kıyısındaki Almada kentine bağlayan 25 Nisan Köprüsü’nde güçlü bir korna eylemi duyuldu.
Aynı saatlerde, daha güneyde, Setúbal bölgesine bağlı Sines’teki Galp rafinerisine doğru yavaş ilerleyen bir araç konvoyu yola çıktı. WhatsApp ve sosyal medya üzerinden örgütlenen eylem, öğle saatlerinden sonra da sürüyordu ve ne zaman biteceği belli değildi.
Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, kaputlarında Portekiz bayrağı bulunan araçların korna çalarak ilerlediği görülüyordu. Lusa ajansına göre eylemcilerin ellerinde "Yeter, akaryakıt zamlarına son" ve "Aileler artık dayanamıyor" yazılı pankartlar da vardı. Jandarma komutanlığı GNR, ajansa 60 ile 100 araç arasında katılım olduğunu bildirdi.
Ukrayna’nın işgalinden bu yana en yüksek benzin fiyatı
Portekiz Otomobil Kulübü (ACP) (kaynak Portekizce)'nin tahminlerine göre dizel fiyatı pazartesi günü 15 sent artarak litre başına 2,169 euroya, benzin ise 12 sent yükselerek litre başına 2,142 euroya çıktı.
Bu değerler, hükümetin olağanüstü bir önlem olarak uyguladığı Petrol Ürünleri Vergisi’ndeki (ISP) indirimi dikkate almıyor; düzenleme zamları dizelde 12, benzinde ise 9 sent ile sınırladı.
Bu, dizel için şimdiye kadarki en yüksek fiyat, Dinheiro Vivo'nun hesaplamalarına göre (kaynak Portekizce). Benzin söz konusu olduğunda ise bu fiyat, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin yol açtığı enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviye.
Portekiz en yüksek fiyatların görüldüğü ülkeler arasında
A Avrupa’da akaryakıt fiyatları yıl boyunca yükseliyor . Almanya’da da Frankfurter Allgemeine (kaynak Portekizce)gazetesi, akaryakıt fiyatlarının tarihi zirveye ulaştığını ve benzinin Mart 2022’de litre başına 2,203 euro ile rekor kırdığını aktarıyor.
Ancak Portekiz, akaryakıtın en pahalı olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Ofuel-prices sitesi (kaynak Portekizce)21 Avrupa ülkesindeki akaryakıt fiyatlarını derliyor ve pazartesi günü Portekiz’i benzin fiyatında en pahalı 19. ülke olarak gösteriyordu. Portekiz’den daha pahalı yalnızca Fransa ve Danimarka bulunuyor.
Dizel tarafında ise ülkenin konumu 17. sıraya kadar iyileşiyor; Portekiz, Birleşik Krallık, İtalya, Fransa ve Danimarka’nın önünde yer alıyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, Portekiz Çevre ve Enerji Bakanı Maria da Graça Carvalho'nun Enerji Hizmetleri Düzenleme Kurumu’ndan (ERSE) bir çalışma istemesine dahi neden oldu.
Ancak ağustos ortasında yayımlanan çalışma, şirketlerin fiyat artışlarından olağandışı biçimde faydalandığına dair bir kanıt bulamadı. Raporda ayrıca, fiyatların hızla yükselip yavaş yavaş gerilediği "rockets and feathers" olgusu olarak bilinen bir durumun da gözlenmediği vurgulandı.
Çalışmada, "Sonuçlar, düşüşlerin artışlara kıyasla kalıcı biçimde daha yavaş ya da daha sınırlı yansıtıldığı tezini desteklemiyor" ifadelerine yer verildi.
ERSE, İspanya ile fiyat farkını vergilerle açıkladı. Kurum, Portekiz’deki vergi yükünün, "Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi ülkelerinin çoğuyla uyumlu şekilde" sabit kaldığını vurguladı.
Hürmüz ve rafineri kapasitesi
Avrupa’daki akaryakıt fiyat artışı, ticaret yollarını altüst eden Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklıkla ilişkilendiriliyor.
Uzmanlar, ham petrol bulunmasına rağmen rafineri kapasitesindeki sınırlamalara da dikkat çekiyor. Bu durum özellikle dizel piyasasını etkiliyor.
Vergi cephesinde ise artık masada, petrol şirketlerinin kârına yönelik bir olağanüstü ek vergi önerisi bulunuyor. AFP’ye göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya’dan bakanlar, konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınması için İrlanda maliye bakanına bir mektup gönderdi. Avrupa Birliği’nin dönem başkanlığını yürüten İrlanda’da yapılacak toplantı 18 ve 19 Eylül için planlandı.