Rio de Janeiro'nun "sıklıkla damgalanan bölgeleri" turizm patlaması yaşıyor; bu da düşük gelirli topluluklara para akıtıyor.
Rekor sayıda turist Rio de Janeiro'ya akın ederken, pek çoğu kentin ikonik simgelerinin ötesine bakıyor; kentsel kültür ve sanatın da taşıyıcısı olan, sıklıkla damgalanan bu bölgeleri daha yakından tanımak için kentin favelalarında yerel turlara yöneliyor.
Meraklı ziyaretçilerin akını, düşük gelirli toplulukların sakinlerini gelir elde etmek için turizme yöneltti; bunların arasında yerel rehber Vitor Oliveira da var.
Rio'nun en kalabalık favelası Rocinha'da eskiden motosiklet taksiciliği yapan Oliveira, uluslararası ziyaretçilerin arttığını fark edince tur düzenlemeye başladığını söylüyor. Turizm artık onun başlıca gelir kaynağı.
Rio de Janeiro’da yükselen turizmin içinden
Rio Belediyesi'ne göre kent, 2025'te 12,5 milyon turist ağırladı; bunun 2,1 milyonu uluslararası ziyaretçiydi. Uluslararası turist sayısı 2024'e kıyasla yüzde 44,8 arttı ve kentin ekonomisine 7,8 milyar real (yaklaşık 1,26 milyar avro) katkı sağladı.
Ocak ayının sonlarında yoğun bir hafta içi gününde Rocinha, Şili ve Fransa'dan gelen turistlerle dolup taşıyordu. Kalabalığın arasında Oliveira, Paraguaylı Oscar Jara ile yeğeni José Martínez'i favelanın dar sokaklarında gezdiriyordu.
“Rio’ya gelip sadece Copacabana Plajı, Kurtarıcı İsa Heykeli ve Sugarloaf Dağı’nı gezmek, aslında Rio’yu gezmek değildir. Rio’nun şık ve pahalı bir yüzünü görmüş olursunuz,” diyor Oliveira. “Oysa Rio’nun özü favelalardan gelir.”
Rocinha, Rio’nun birçok önemli simgesine bakan bir tepeye yayılmış durumda. Oliveira genellikle turuna seyir noktalarından başlıyor, ardından turistleri capoeira gösterileri ve sanatçıların galerileri gibi kültürel duraklara götürüyor. Hatta isteyenler, turu kendi balkonunda Brezilya usulü barbeküyle bitirmeyi seçebiliyor.
Turistler 'otantik deneyimlerin' peşinde
Rio de Janeiro Eyalet Üniversitesi’nin Turizm Bölümü’nden öğretim üyesi Caroline Martins de Melo Bottino’ya göre turistler, Riolulu olmanın ne anlama geldiğine dair otantik deneyimler arıyor. “İnsanlar, Rio’nun favelalarının bu beklentileri çok iyi karşıladığını anlıyor.”
Ziyaretçiler arttıkça, turistlerin selfie çekmesi için balkonlu yeni barlar ve terasları açık evler açılıyor; bazıları manzaralı drone video çekimi hizmeti bile sunuyor.
Fenomenlerin çektiği bu videoların bazıları sosyal medyada viral oldu ve ziyaretçi artışının nedenlerinden biri haline geldi.
Oliveira, binlerce kez izlenen bir İspanyol turistin YouTube videosunda göründükten sonra yüzlerce turistin kendisiyle irtibata geçtiğini söylüyor.
Korkmadan Rio’yu gezmek
Paraguaylı turist Jara, bu viral videoların bazılarının insanlara korkmadan ziyaret etme güveni verdiğini söylüyor. Kendisi de videolarından birini gördükten sonra Oliveira’yı bulmuş.
“Bu çok otantik bir turizm... turistler için parlatılmış, yüzeysel bir şey göstermek üzere kurgulanmış değil,” diyor Jara.
Rocinha’nın cazibesine kapılan tek kişi Jara değil. Dünya yıldızı Rosalía, 2025’in son günlerini Rio’da geçirdi ve konaklaması sırasında Rocinha’yı da ziyaret etti; video görüntülerinde ünlü passinho dans adımını öğrenirken görülüyor.
Hem kendi mahallesi Morro da Providencia’da hem de Rocinha’da çalışan tur rehberi Cosme Felippsen, birçok rehberin turlarını favelada sadece bir caipirinha içmenin ötesine geçecek şekilde özel olarak tasarladığını söylüyor.
“Amacımız insanları buraya farkındalık yaratmak için getirmek; bu bölgelerin tarihini başkahramanın, yani mahallenin sakininin gözünden anlatmak,” diye ekliyor Felippsen.