Yıllardır kaydedilen ilerlemeye rağmen ECDC, çocuk aşılamasındaki boşluklar ve yetersiz önlemler nedeniyle Avrupa'nın 2030 viral hepatit hedefini kaçıracağını söylüyor.
Son birkaç yılda hepatit B ve C’nin önlenmesinde kaydedilen ilerlemeye rağmen, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) bölgenin (kaynak İngilizce) 2030 eliminasyon hedeflerini tutturma yolunda olmadığı konusunda uyarıyor.
REKLAM
REKLAM
“Önlenebilir, teşhis edilebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktan hiç kimse ölmemeli. Oysa milyonlarca Avrupalı, çoğu bunun farkında bile olmadan, karaciğer yetmezliği ya da karaciğer kanseri gibi ağır, uzun vadeli sonuçlara yol açabilen kronik hepatit B veya C enfeksiyonlarıyla yaşıyor,” dedi ECDC’de Doğrudan Bulaşan ve Aşıyla Önlenebilir Hastalıklar Birimi Başkanı Bruno Ciancio.
Hepatit B ve C, enfekte kan veya vücut sıvıları yoluyla bulaşıyor ve kronik karaciğer hastalığının önde gelen nedenleri arasında yer alıyor.
2006’dan bu yana, yıllardır yürütülen aşılama ve korunma çalışmaları sayesinde akut hepatit B vakaları istikrarlı biçimde azalıyor. Ancak ECDC’ye göre Avrupa’da tahminen beş milyon kişi hâlâ kronik hepatit B veya C ile yaşıyor ve her yıl yaklaşık 60.000 kişi bu enfeksiyonlarla bağlantılı karaciğer hastalıkları nedeniyle hayatını kaybediyor.
25 yaşın altındaki kişilerde akut hepatit B olgularının oranı, çocukluk çağı aşı programları ve diğer koruyucu önlemlerin etkisini yansıtarak, 2015’te yüzde 11 iken 2024’te yüzde 8’e geriledi.
Gebelikte hepatit B için rutin tarama da Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki 30 ülkenin tamamında yerleşmiş durumda; bu uygulama, ECDC’nin belirttiğine göre, virüsün anneden bebeğe geçişini yüzde 2’nin altına çekmeye yardımcı oluyor.
Ciancio, etkili kontrol çözümlerinin hâlihazırda mevcut olduğuna dikkat çekti. Bunlar arasında hepatit B’yi önlemek için aşılama, bulaşmayı azaltmaya yönelik zarar azaltımı ve enfeksiyon kontrolü girişimleri, enfeksiyonları erken tespit etmeye yönelik testler ile hepatit C’yi tedavi edebilen ve hepatit B’yi kontrol altına alabilen tedaviler yer alıyor.
Avrupa genelinde boşluklar
Ancak uzmanlar, rutin çocukluk çağı aşılamasında önemli boşluklar bulunduğunu tespit ediyor. Ülkelerin yalnızca küçük bir kısmı, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) çocukların yüzde 95’inin hepatit B’ye karşı tam olarak aşılanması hedefini yakalamış durumda; bazı ülkeler ise son yıllarda aşılama oranlarında düşüş bildirdi.
Opioid agonist tedavisi ile steril iğne ve şırınga temini gibi zarar azaltıcı önlemler, hepatit C’nin bulaşmasını sınırlamada etkili. Buna rağmen bu hizmetlere erişim yetersiz kalıyor ve yalnızca yedi ülke, uyuşturucu enjeksiyonu yapan kişilere steril enjeksiyon ekipmanı sağlanması konusunda DSÖ hedefini karşılıyor.
“Ortak sınamamız, hayat kurtaran bu müdahalelerin onlara ihtiyaç duyan herkes için erişilebilir olmasını sağlamak,” diye konuştu Ciancio.
Cinsel yolla bulaşma, hepatit B’nin yayılmasında önemli bir yol olmaya devam ediyor. Hepatit C içinse vakaların büyük bölümü, enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımı ve erkekler arasındaki cinsel ilişkiyle bağlantılı.
Buna karşın ECDC, farklı topluluklarda hepatitin cinsel yolla bulaşmasını hedef alan özel korunma çabalarının ülkeler genelinde sistematik biçimde izlenmediğini belirtti.