Suudi Arabistan’ın futuristik amiral projesi Neom maliyet aşımı ve gecikmeler sonrası büyük ölçüde küçültülecek; 2029 Asya Kış Oyunları ertelendi.
Suudi Arabistan, amiral gemisi niteliğindeki süper-şehir projesi Neom’u ciddi ölçüde küçültmeye hazırlanıyor.
Haberlere göre, Suudi Veliaht Prens ve Neom’un başkanı Muhammed bin Selman, yıllarca süren maliyet aşımları ve gecikmelerin ardından, başlangıçta planlanandan çok daha mütevazı bir proje öngörüyor.
Cumartesi günü, krallık Neom dağlarındaki Trojena’da 2029’da yapılması planlanan Asya Kış Oyunları’nın süresiz olarak ertelendiğini açıkladı; Trojena, yıl boyu açık bir kayak merkezi.
Trojena’nın küçültülmesine ek olarak, Neom’un vitrini olan fütüristik doğrusal şehir The Line’ın köklü biçimde yeniden tasarlanması üzerinde de çalışıldığı bildiriliyor; proje başlangıçta Kızıl Deniz’den iç bölgelere, çöl dağları boyunca 170 kilometre uzanacak şekilde planlanmıştı.
Artan fiyat baskısı
Neom’un küçültülmesi ve Asya Oyunları’nın ertelenmesi kararları, petrol fiyatlarının durgun seyrettiği bir dönemde Riyad’ın iddialı projeleri üzerindeki artan baskıyı yansıtıyor gibi görünüyor. Brent petrol şu anda varil başına 60 doların biraz üzerinde işlem görüyor.
Yaklaşık Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan Neom, ilk duyurulduğunda Suudi Arabistan’ın Silikon Vadisi’ne yanıtı olarak tanıtıldı; teknoloji ve fütüristik yeniliklerin merkezi olması hedefleniyordu. Öngörülen maliyet yaklaşık 500 milyar dolardı; ancak son haberler gerçek rakamın 9 trilyon dolara yaklaşabileceğini öne sürüyor.
İlk kez 2017’de gündeme gelen çöl mega kenti, Suudi Arabistan nüfusunu artırmayı ve küresel bir ekonomik güç haline gelmeyi hedeflerken, 2045’e kadar dokuz milyon kişiye ev sahipliği yapması bekleniyordu.
Öne çıkan bazı projeler şunlardı:
- 'The Line', Kızıl Deniz’den başlayıp çöl dağları boyunca iç bölgelere uzanan bir şehir.
- Trojena, 2029’da Asya Kış Oyunları’na ev sahipliği yapmak üzere seçilen bir kayak merkezi.
- Oxagon, kıyıda yer alan bir sanayi ve lojistik bölgesi.
Başlangıcından bu yana Neom, hem krallık içinde hem dışında, muazzam ölçeği ve uygulanabilirliği konusunda sürekli şüphelerle karşılaştı.
'The Line' kumda mı çizildi?
Bin Selman, The Line’ın tasarımlarını tanıttığında, uçan taksiler ve robot uşaklarla donatılmış, arabasız bu kentin, "açık ara" gezegenin en yaşanabilir kenti olacağını söylemişti.
Kızıl Deniz kıyısı boyunca 170 kilometre uzanan iki adet 500 metre yüksekliğinde gökdeleni inşa etmenin başlı başına bir mühendislik başarısı gerektirmesine rağmen, kentin tamamının tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışması öngörülüyordu.
Sakinlerin, ihtiyaç duydukları her hizmete evlerinden beş dakikalık yürüme mesafesinde ulaşabilmeleri de hedefleniyordu.
Yapay zekâ sahnenin merkezine çıkıyor
Projenin artık çok daha mütevazı olması beklenirken, Suudi hükümetin odağını Neom’u sanayileştirmeye, özellikle de veri merkezleri için bir üs hâline getirmeye kaydırdığı düşünülüyor.
Kıyı konumu ve bol miktarda deniz suyuna erişimi, soğutma suyu açısından büyük miktarlara ihtiyaç duyan bu tür tesisler için stratejik açıdan uygun görülüyor.
Petrole bağımlı ekonomiyi çeşitlendirmek, Suudi Arabistan’ı yapay zekâda küresel bir lider konumuna getirmeyi hedefleyen Veliaht Prens için hâlâ birinci öncelik.
Neom, değeri neredeyse 1 trilyon dolar olan ve başkanlığını yine Veliaht Prens’in yürüttüğü Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu tarafından destekleniyor. Krallığın dönüşümünü hızlandırmakla görevli fon, devasa yatırımlarından getiri üretme konusunda giderek artan bir incelemeyle karşı karşıya.
Neom’un küçültülmesi, Suudi Arabistan’ın Riyad’daki 2030 Dünya Fuarı ve 2034 FIFA Dünya Kupası dahil bir dizi büyük uluslararası etkinliğe ev sahipliği hazırlıklarıyla aynı döneme denk geldi. Büyük altyapı yatırımları gerektiren bu etkinlikler, bin Selman’ın Vizyon 2030 projesinin parçası.