Kazakistan’da, nadir görülen saten tüy renkli Aqzhan adlı at, refah ve gücün geleneksel sembolü olarak geniş çapta kutlanıyor.
Dünyada atların evcilleştirildiği en eski yerlerden birine ait kanıtlar Kazakistan'da bulundu.
REKLAM
REKLAM
Orta Asya'daki Botai kültürüne ilişkin önceki arkeolojik buluntular, bu uygulamanın MÖ 2200 yılına uzandığını gösteriyordu. Ancak yeni araştırmalar, sürecin MÖ 3500 yılına kadar geriye gidebileceğini ortaya koyuyor.
Atların tarihi
Atlar, bölgenin göçebe kültüründe çok özel bir yere sahip ve geçmişte ticaretin, savaşın ve göçlerin merkezinde yer alıyordu.
Yüzyıllar boyunca atlar, insanların gücünün, zenginliğinin ve ulaşım imkânlarının sembolü oldu.
Yerleşimleri bozkırın bir ucundan diğerine taşımak, aileleri beslemek ve orduları seferden zafere geniş Asya düzlükleri boyunca ilerletmek için bu hayvanlardan yararlanılıyordu.
Hunlar, Avarlar, Macarlar ve Moğollar, neredeyse tamamen atlı ulaşım sayesinde varlıklarını sürdürdü. Atlar, sanayi çağının derinlerine ve hatta Dünya Savaşları dönemine kadar ulaşımda ve askeri sistemlerde önemini korudu.
İnsanla at arasındaki ilişki, sanata ilham verdi ve bugün hâlâ yaşayan zengin bir kültürel gelenek yarattı. Örneğin Kazakistan'da, ulusal bayramların ve halkın bir araya geldiği büyük etkinliklerin çoğu hâlâ at yarışlarıyla taçlandırılıyor. Ayrıca ünlü göçebe “boynuzlu at”ın sergilenmediği tarih müzesi neredeyse yok.
Cumhurbaşkanından onay
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev’in kısa süre önce paylaştığı bir sosyal medya mesajı, cumhurbaşkanlığı ahırlarındaki ziyareti ve burada bakılan damızlık atlar hakkında anlattıkları nedeniyle viral oldu.
Devlet başkanı, hayvanların hangi koşullarda tutulup bakıldığına bizzat göz atmaya karar verdiğini belirtti.
“Mayıs tatilleri sırasında, yıllar içinde bağışlanan atlara nasıl bakıldığını görmek için uğramaya zaman buldum. Bir yıl önce, açık renkli bir Ahal-Teke tayına Aqzhan adını verdim. Irk özellikleri görünüşünden hemen belli oluyor: uzun boylu, zarif bir boyna, düzgün kulaklara, ince bir gövdeye ve berrak bir bakışa sahip. Kendinden emin adımlarla yürüyor; zeki ve asil görünüyor” dedi cumhurbaşkanı.
Bekleneceği üzere, atın görüntüsü büyük ilgi topladı. Aqzhan, Ahal-Teke atlarının yalnızca yüzde 3'ünde görülen ender izabel renge sahip ve 30 Mart 2025'te Astana'da doğdu. Konuya uzak birinin gözünde hayvan albino gibi görünebilir, ancak öyle değil.
Tüyleri optik bir etki yaratıyor: en ince kıllar ışığı kırarak satenimsi, neredeyse dünyevi olmayan bir parlaklık oluşturuyor. Bozkır kültüründe izabel renkte bir at her zaman iyi bir alamet, şans ve refahın habercisi sayılmıştır. Bu da şaşırtıcı değil, zira bu renk Ahal-Teke atları arasında bile son derece nadirdir.
Işıltılı tüyleri ve asil görünümü, sosyal medyada ve uluslararası dergilerde tartışma konusu haline geldi.
Yerel bir Kazak gazetesinin yazdığına göre, “Aqzhan yalnızca Büyük Bozkır'ın göksel bir atı değil. O, kent kimliğini ve ulusal bilinci şekillendirmede yurttaşlık sorumluluğu ile ahlaki değerlerin kilit rol oynadığı modern Kazakistan'ın bir metaforu.”
Aqzhan, “Temiz Ruh” anlamına gelen adıyla, yeni bir çağın sloganını andırıyor: Gerçek lüksün günlük hayatta dürüst, çevreye duyarlı ve sorumlu kalabilmek olduğu bir çağ.
Kazak geleneğine göre devletin başı olarak Tokayev, Cumhurbaşkanlığı Ahırlarının hamisi konumunda. Ahırlarda, Katar'ın Kazakistan'a hediye ettiği Arap atları gibi yabancı liderlerden gelen armağanların da aralarında bulunduğu birçok özel at bulunuyor. Cumhurbaşkanı, ahırları düzenli olarak ziyaret ettiğini ve hayvanların bakımına, beslenmeleri de dahil, kişisel olarak katıldığını vurguladı.
Tokayev, atların Kazak kültüründeki öneminin altını da çizdi. Atların halkın yaşamında geleneksel olarak özel bir yere sahip olduğunu, bu nedenle at yetiştiriciliğinin ve binicilik sporlarının geliştirilmesine özel önem verilmesi gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı, atlara gösterilen özeni yalnızca binicilik sporlarını yaygınlaştırmak için değil, aynı zamanda hayvan hakları konusundaki farkındalığı artırmak ve istismara karşı sıfır tolerans benimsenmesi çağrısında bulunmak için de kullanıyor; kötü muamelede bulunanların cezai yaptırımla karşılaşması gerektiğini savunuyor.
Son on ayda Kazakistan, modern atların genetik olarak değişmemiş atalarından biri olarak görülen Przewalski atının bozkıra yeniden kazandırılması projesinin ilk aşamasını başarıyla tamamladı.
Modern bilim ise bunun atların yalnızca atalarından biri olduğunu düşünüyor. Öyle ya da böyle, yabani atlar şu anda Kazakistan'ın orta kesimindeki Altın Dala Devlet Tabiat Rezervi'nde kapsamlı bir yeniden yerleştirme programından geçiyor. Yerel olarak 200 yıl önce yok olan tür için yürütülen uluslararası çabalar sayesinde, Avrupa'daki yetiştirme merkezlerinden rezervine 22 at getirildi; hedef, 2029'a kadar kendi kendini sürdürebilen yaklaşık 40 başlık bir nüfus oluşturmak.