Avrupa Komisyonu tarafından pazartesi günü yapılan açıklama, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile İtalya Başbakanı Meloni’nin Moskova ile diyaloğun yeniden başlatılmasını desteklemesinden günler sonra geldi.
Avrupa Komisyonu, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le doğrudan görüşmelere girilmesi ihtimalini ilk kez bu kadar açık dile getirirken, Moskova’nın aralıksız bombardıman kampanyasının şu aşamada böyle bir adımı imkânsız kıldığını vurguladı.
Komisyonun baş sözcüsü Paula Pinho, pazartesi öğleden sonra yaptığı açıklamada, “Ukrayna’da barış için çok ama çok yoğun çalışıyoruz,” dedi.
“Ukrayna’daki barış tek bir kişiye bağlı. O kişi de, çok iyi bildiğiniz gibi, Başkan Putin. Dolayısıyla elbette bir noktada Başkan Putin’le de görüşmeler yapılması gerekecek. Bu arada çok sayıda çalışma yürütülüyor,” diye konuştu.
Pinho, “Ne yazık ki Başkan Putin’den bu tür görüşmelere hazır olduğuna dair herhangi bir işaret görmüyoruz. Yani henüz orada değiliz. Ama bir noktada, Ukrayna’da nihayet barışa götürecek görüşmelerin yapılmasını elbette umut ediyoruz,” ifadelerini kullandı.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in bizzat devreye girip girmemesi gerektiği sorulduğunda Pinho, “zamanlar, ihtimaller ve kimler” üzerine spekülasyon yapmaktan kaçındı ve Putin’i, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile daha önce defalarca reddettiği yüz yüze görüşmeyi kabul etmeye çağırdı.
“Bu, Cumhurbaşkanı Zelenskiy’den kaynaklanan bir durum değil, kendisi defalarca buna hazır olduğunu söyledi,” diyen Pinho şunu da sözlerine ekledi: “Henüz orada değiliz. Keşke olabilsek."
Bu açıklamalar, bugüne kadar Kremlin’i Ukrayna’yı topyekûn işgali ve Avrupa’ya yönelik hibrit saldırıları nedeniyle diplomatik olarak izole etmeye ve ekonomik yaptırımlarla baskı altına almaya odaklanan Komisyon politikasında önemli bir ton değişikliğine işaret ediyor.
Bu değişim, Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un Paris’te “Gönüllüler Koalisyonu” toplantısına ev sahipliği yapmasının ve Putin’le diyaloğun “mümkün olan en kısa sürede” yeniden kurulması gerektiğini söylemesinin ardından geldi. Macron daha önce, ABD’ye bağımlı kalmamak için Putin’le doğrudan konuşmanın “yararlı” olacağını savunmuştu.
Cuma günü İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de Macron’un bu yaklaşımına destek verdi.
“Bence Macron bu konuda haklı. Avrupa’nın da Rusya ile konuşmasının zamanı geldi” diyen Meloni, “Eğer Avrupa müzakerelerin bu aşamasına yalnızca taraflardan biriyle konuşarak katılmaya karar verirse, sonunda yapabileceği olumlu katkının sınırlı kalmasından endişe ederim,” ifadelerini kullandı.
Meloni, 27 üye ülke adına görüşmeleri yürütecek özel bir AB temsilcisi atanmasını önerdi ancak isim vermedi.
“Bir yandan Rusya ile diyaloğu yeniden açıp, diğer yandan bunu dağınık bir şekilde yaparsak, Putin’e iyilik yapmış oluruz” diyen Meloni, “En başından beri bu sorun vardı: çok fazla ses, çok fazla format,” dedi.
Putin’le doğrudan konuşma fikri yeni olmasa da, ABD’nin öncülük ettiği ve zaman zaman Avrupalı ülkeleri masanın dışında bırakan müzakere girişimleri bağlamında son dönemde daha fazla destek buluyor.
Avrupalılar son haftalarda, savaş sonrası Ukrayna için ortak güvenlik garantileri hazırlamak üzere Washington’la temaslarını artırdı. Ancak Kremlin’le konuşan ve Moskova’nın görüşlerini alan taraf hâlâ Beyaz Saray.
Şubat 2022’den bu yana büyük ölçüde kopmuş olan Rusya ile diyaloğun canlandırılması, savaşın süregelen vahşeti nedeniyle AB içinde son derece tartışmalı olmaya devam ediyor.
Geçen hafta Avrupalılar, Rusya’nın batı Ukrayna’daki Lviv’de, AB ve NATO sınırına yaklaşık 60 kilometre mesafede kritik altyapıyı hedef alan Oreshnik adlı orta menzilli hipersonik balistik füzeyi kullanmasına karşı ortak tepki göstermişti.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, “Putin barış istemiyor. Rusya’nın diplomasiye yanıtı daha fazla füze ve yıkım” demişti. “Bu ölümcül döngü, Ukrayna’nın bunu kırmasına yardımcı olana kadar tekrarlanacak.”
AB içinde Putin’le açık iletişimi sürdüren tek liderler ise, Kiev’e verilen Avrupa desteğini sert biçimde eleştiren Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile Slovakya Başbakanı Robert Fico.