Ursula von der Leyen daha önce de Avrupa’nın stratejik özerkliğini savunmuştu. Ancak Davos’taki konuşması, Atlantik’in iki yakasını karşı karşıya getiren olağanüstü kriz ortamında yeni bir anlam kazandı.
Transatlantik ittifakın sarsıldığı bir dönemde, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nun ana sahnesine çıkarak “Avrupa’nın bağımsızlığı” vurgusunu yaptı. Von der Leyen, küresel düzeni sarsan güçlü değişimlerin bir felaket değil, Avrupa için bir fırsat olarak görülmesi gerektiğini savundu.
Von der Leyen, “Jeopolitik şoklar Avrupa için bir fırsat olabilir – hatta olmak zorunda. Bugün yaşadığımız sismik değişim, yeni bir Avrupa bağımsızlığı inşa etmek için bir fırsat değil, bir zorunluluktur,” dedi.
Bu ihtiyacın yeni olmadığını vurgulayan von der Leyen, “Bu, son gelişmelere verilen bir tepki değil. Çok daha uzun süredir var olan yapısal bir zorunluluk,” dedi.
Von der Leyen daha önce de Avrupa’nın stratejik özerkliğini savunmuştu. Ancak Davos’taki konuşması, Atlantik’in iki yakasını karşı karşıya getiren olağanüstü kriz ortamında yeni bir anlam kazandı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Danimarka’ya bağlı Grönland’ın ilhakını açıktan karşı çıkan NATO üyesi sekiz Avrupa ülkesine yüzde 10 gümrük vergisi uygulama tehdidi, 80 yıllık ittifakı sarstı ve geri dönülmez bir kopuş endişesini artırdı.
Trump’ın tarifelerinin, Avrupalıların tansiyonu düşürmek için diplomasiye bel bağladığı süreçte, 1 Şubat’ta yürürlüğe girmesi bekleniyor.
“Amerika Birleşik Devletleri halkını yalnızca müttefiklerimiz olarak değil, dostlarımız olarak görüyoruz,” diyen von der Leyen, uzlaştırıcı bir dil ile kararlı bir duruş arasında denge kurmaya çalıştı.
“Bizi tehlikeli bir aşağı yönlü sarmala sürüklemek, ortak stratejik alanımızdan uzak tutmaya çalıştığımız rakiplerimizin işine yarar. Bu nedenle tepkimiz kararlı, birlik içinde ve orantılı olacak,” dedi.
Trump ise şu ana kadar ilhak söyleminden geri adım atmış görünmüyor. Gece saatlerinde Truth Social hesabından, geçen yıl Beyaz Saray’da Avrupalı liderlerle – von der Leyen’in de yer aldığı – bir görüşmenin dijital olarak değiştirilmiş bir fotoğrafını paylaştı. Görselde Grönland, Kanada ve Venezuela ABD toprağı olarak gösteriliyordu.
Trump, bunu takip eden paylaşımında kendisini Grönland’a Amerikan bayrağı dikerken tasvir etti. Adayı ''ABD toprağı, 2026’da kuruldu...” ifadeleriyle tanımladı.
Bu görüntüler, Trump’ın kendi isminden hareketle ve Monroe'ya atıfla 'Donroe Doktrini' olarak adlandırdığı yaklaşımını özetliyor. ABD, bu ay başında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun kaçırılmasıyla sonuçlanan ve dünyada büyük yankı uyandıran bir operasyonu gerçekleştirmişti.
Trump daha sonra dış politikasını yönlendiren tek ilkenin “kendi ahlakı” olduğunu söyledi.
'Yeni bir Avrupa'
Çok taraflılık ve serbest piyasa ekonomisiyle özdeşleşen Davos’ta von der Leyen, Trump’ın sert ve tek taraflı yaklaşımına karşı, dünyaya açık ama bağımsız bir Avrupa vizyonu ortaya koymaya çalıştı.
Avrupa Birliği’nin Mercosur ülkeleriyle (Brezilya, Arjantin, Paraguay ve Uruguay) imzaladığı ve 700 milyondan fazla tüketiciyi kapsayan serbest ticaret anlaşmasını örnek gösteren von der Leyen, bunun “yeni bir Avrupa’nın doğduğunun” kanıtı olduğunu söyledi.
“Biz gümrük vergileri yerine adil ticareti, izolasyon yerine ortaklığı, sömürü yerine sürdürülebilirliği seçiyoruz,” diyen von der Leyen, “Ekonomilerimizi riskten arındırma konusunda ciddiyiz,” ifadelerini kullandı.
Avustralya, Filipinler, Tayland, Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan’la da yeni ticaret anlaşmaları üzerinde çalışıldığını belirtti.
“Avrupa, bugünün büyüme merkezleri ve bu yüzyılın ekonomik güçleriyle iş yapmak istiyor,” diyen von der Leyen, salondan alkış aldı.
“Latin Amerika’dan Hint-Pasifik’e ve çok daha ötesine kadar Avrupa her zaman dünyayı seçecek. Ve dünya da Avrupa’yı seçmeye hazır.”
Von der Leyen konuşmasının devamında, AB’yi yatırımcılar için daha cazip hale getirmeyi, şirketlerin büyümesini hızlandırmayı, yıkıcı teknolojilerin benimsenmesini kolaylaştırmayı ve enerji, güvenlik ile savunma alanlarında daha kendine yeterli bir yapı kurmayı hedefleyen mevcut ve planlanan girişimleri sıraladı.
Bir noktada, “Avrupa’nın bağımsızlığı” fikrinin geçmişte şüpheyle karşılandığını ve çoğu zaman korumacılık ve içe kapanmayla özdeşleştirildiğini kabul eden von der Leyen, ancak bugün yaşanan “akıl almaz ölçekteki değişimin” bu konuda gerçek bir uzlaşma yarattığını söyledi.
“Avrupa, güvenlikten ekonomiye, savunmadan demokrasiye kadar bağımsızlık hedefini hızlandırmalı,” diyen von der Leyen, “Dünya kalıcı olarak değişti. Bizim de onunla birlikte değişmemiz gerekiyor,” ifadeleriyle konuşmasını tamamladı.