Avrupa Yatırım Bankası, 2024’ten bu yana kredi politikasını birkaç kez revize ederek, AB üye ülkelerinin olası bir Rus saldırısına hazırlanma arayışları doğrultusunda güvenlik ve savunmaya daha fazla finansman sağlanmasının önünü açtı.
Avrupa Birliği’nin kredi kolu, 2026’da güvenlik ve savunma projelerine en az 4 milyar euro harcamayı beklediğini açıkladı. Bu tutar, kurumun finansmanı bu alanda fiilen dört katına çıkardığı geçen yılki seviyeye eşit.
Genel olarak bakıldığında, Avrupa Yatırım Bankası (EIB) geçen yıl AB içindeki finansmanının yüzde 5’ini güvenlik ve savunma projelerine ayırdı. Banka bu hedefe aslında ancak 2026’da ulaşmayı planlıyordu.
EIB Başkanı Nadia Calvino, Brüksel’de gazetecilere yaptığı açıklamada bunun kurum için bir “dönüm noktası” olduğunu söyledi. Saf askeri yatırımları da kapsayacak şekilde uygun faaliyetlerin kapsamını genişlettiklerini belirten Calvino, “güçlü bir proje hattı” sayesinde hedefin 2026’da da yakalanacağından emin olduğunu ifade etti.
Projeler arasında askeri hareketliliği artıracak kritik altyapının finansmanı, Litvanya’da bir askeri kampüs ve Danimarka’da askeri gemiler için liman genişletmesi gibi tesis yatırımları, yerli sanayi kapasitesinin güçlendirilmesi, yeni güvenlik ve savunma teknolojileri için araştırma-geliştirme desteği ve ticari bankalar ile girişim sermayesi fonlarıyla ortaklıklar aracılığıyla KOBİ’lerin finansmana erişiminin iyileştirilmesi bulunuyor.
Hissedarları AB’nin 27 üye ülkesi olan EIB, varlık büyüklüğü bakımından dünyanın en büyük çok taraflı finans kuruluşu konumunda ve güçlü AAA kredi notunu koruyor.
Banka, 2024’ten bu yana kredi politikasını birkaç kez revize ederek güvenlik ve savunma projelerine daha fazla finansman sağlanmasının önünü açtı.
Bu adımlar, üye ülkeler ve Avrupa Komisyonu’nun hem Ukrayna’ya verilen savaş desteğini sürdürmek hem de Rusya’dan gelebilecek olası bir askeri saldırıya karşı hazırlık yapmak amacıyla savunma harcamalarını artırma çabalarıyla paralel ilerliyor.
Bazı istihbarat ajansları, böyle bir saldırının on yıl bitmeden gerçekleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Sektörü sadeleştirme
AB’nin savunma harcamaları ihtiyacının önümüzdeki on yılda yaklaşık 500 milyar euro olarak tahmin edildiği hatırlatılarak, Avrupa Yatırım Bankası’nın (EIB) 4 milyar euroluk finansmanının yeterli olup olmadığı sorulduğunda, Başkan Nadia Calvino kurumu savundu ve "Avrupa Yatırım Bankası Grubu bir savunma bakanlığı değildir," yanıtını verdi.
Calvino, "Finansman önemli bir rol oynuyor, ancak tek unsur bu değil. Tekniklerin standartlaştırılması, ortak tedarik yapılması ve Avrupa’daki güvenlik ile savunma sektörünün işleyişinin sadeleştirilmesi çok önemli," ifadelerini kullandı.
Calvino, bankanın gerçek katma değer sağlayabileceği alanlara odaklandığını belirterek; uygun finansal koşullarla uzun vadeli krediler gerektiren büyük altyapı projeleri ile Avrupa Yatırım Fonu üzerinden gelişen özel girişim sermayesi ve yatırım fonları ekosisteminin desteklenmesini örnek gösterdi.
2025’te 100 milyar euro gibi rekor düzeyde yatırım seviyesine ulaşan Avrupa Yatırım Bankası yatırımlarının yaklaşık yüzde 60’ı yeşil projelere gitti.
Enerji alanında ise banka 33 milyar euro ile rekor finansman sağlandı.
Calvino, bunun toplamda 108 milyar euroluk yatırımı harekete geçirdiğini ve 2025’te AB’deki toplam yatırımın dörtte birinden fazlasına karşılık geldiğini söyledi.
Bu rakama elektrik şebekesi yatırımları da dahil. Banka, enerji altyapısı ve depolama için 11,6 milyar euro ile rekor seviyeye ulaştı.
Bunlar arasında Portekiz ve İspanya’nın kıtanın geri kalanıyla bağlantısını güçlendirecek kritik bir proje olan Biskay Körfezi enterkonnektörü de bulunuyor.
Gelecek projelerin yaklaşık 56 bin kilometre elektrik kablosunun inşasını desteklemesi bekleniyor. EIB Başkanı, rüzgâr ve güneş enerjisinin yaygınlaştırılması hedefinin sürdüğünü vurguladı.
Calvino ayrıca enerji verimliliği yatırımlarının 350 binden fazla KOBİ’nin enerji faturalarını düşürmesine yardımcı olacağını, çelik ve alüminyum gibi ağır sanayilerin karbonsuzlaştırılmasına yönelik çalışmaların da desteklendiğini belirtti.
Yeni net-sıfır teknolojiler ve yakıtların geliştirilmesine yapılan yatırımlara da dikkat çeken Calvino, Almanya’daki Avrupa’nın en büyük lityum üretim projesi olan Lionheart Projesi ile Finlandiya’daki nükleer enerji yatırımlarını örnek gösterdi.