Ursula von der Leyen’in sağ kolu, 10 milyar euronun üzerindeki kısıtlamanın kalkması için Budapeşte’ye gönderildi; kaynaklar fonların Ukrayna ile bağlantılı olmadığını belirtiyor.
Macaristan'ın Seçilmiş Başbakanı Péter Magyar, hafta sonu yapılan görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Avrupa Komisyonu’nun Macaristan için ayrılan dondurulmuş Avrupa fonlarının serbest bırakılması amacıyla Tisza Partisi’nden çıkacak yeni hükümetle çalışmayı kabul ettiğini söyledi.
REKLAM
REKLAM
Komisyon, Macaristan’ın yeni hükümetiyle gayriresmî görüşmeler yürütmek üzere, cumartesi günü sona eren iki günlük temaslar için Budapeşte’ye üst düzey bir heyet gönderdi; böylece ağustos sonu son tarihinden önce milyarlarca euroluk toparlanma fonunun önünün açılması için zamana karşı bir yarış başlamış oldu.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in özel kalemi Björn Seibert’in başkanlık ettiği ve birkaç genel müdürün eşlik ettiği Komisyon heyeti, Macar başkentinde Péter Magyar’ın Tisza Partisi temsilcileriyle yaptığı görüşmeleri tamamladı.
Komisyonun, henüz iktidara gelmemiş bir partinin yetkilileriyle görüşmek için bu kadar üst düzey bir heyet göndermesi daha önce görülmemiş bir durum.
Magyar, görüşmelerden sonra sosyal medyada yaptığı açıklamada, "Tek bir konuda tam mutabakat var: Macar halkına ait olan AB fonlarının nihayet Macaristan’a gelmesini sağlamak için gerçek çalışmanın başlaması gerekiyor" dedi.
Görüşmeler, Tisza’nın ezici seçim zaferiyle Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarına son vermesinden sadece birkaç gün sonra, Brüksel ile Macaristan’ın gelecekteki hükümeti arasındaki ilk gayriresmî temas niteliği taşıyor.
Avrupa Komisyonu yaptığı açıklamada, "Toplantılar, yolsuzluk ve hukukun üstünlüğüne ilişkin kaygılar nedeniyle dondurulmuş durumda olan ve Macaristan’a ayrılmış AB fonlarının önünü açmak için nasıl ilerlenebileceği ve somut ilerleme kaydedilebileceği konusunda pratik görüşmeler yapmak için erken bir fırsat sundu. Bu gerekli çalışma sürecek" dedi.
Komisyon, hukukun üstünlüğündeki eksiklikler ve yolsuzluk gerekçesiyle Macaristan’a ayrılan 27 milyar euronun 17 milyarını bloke etmiş durumda. Macaristan ayrıca savunma sanayisini modernize etmek için AB’nin ortak savunma borçlanma aracı SAFE’den 17 milyar euro talep ediyor.
Her iki dilimin de önümüzdeki yıllarda Macaristan’a ulaşması ve toplamda 34 milyar euroya çıkması halinde, ekonomik etki kayda değer olacak.
Yaz sonuna kadar AB fonlarını kurtarma yarışı
Ancak kısa vadede odak noktası, Macaristan’ın ağustos ayı sonuna kadar anlaşma sağlanamaması halinde tamamen kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu 10,4 milyar euroluk Kurtarma ve Dayanıklılık Mekanizması (RRF).
Görüşmelere doğrudan katılan ve sürecin hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmaması koşuluyla Euronews’e konuşan bir Tisza Partisi kaynağı, "RRF için zaman daralıyor. Son tarih ağustos sonu olmasaydı, AB heyeti bu kadar erken gelmezdi. Macaristan çok büyük miktarda parayı kaybetmenin eşiğinde ve Komisyon bunun farkında olduğu için harekete geçti" dedi.
Tisza kaynağına göre, toplantı verimli bir başlangıç noktası oldu ancak fonların önünün açılmasına giden yol hâlâ uzun. Magyar, yolsuzlukla mücadeleye, yargı bağımsızlığının yeniden tesisine ve basın ile akademik özgürlüğün korunmasına odaklanan dört aşamalı bir plan açıkladı.
Magyar, görüşmelerin ardından, "İktidara geldiğimizde, Macarlara haklı olarak ait olan AB fonlarını ülkemize geri getirme taahhüdümüz de dahil olmak üzere bu yükümlülüklerin tamamını yerine getirmeyi hedefliyoruz" dedi.
Görevden ayrılmakta olan Orbán hükümeti üyeleriyle görüşülmemesi kararı başlı başına güçlü bir siyasi mesaj niteliği taşıyordu.
Tisza heyetinde, geleceğin dışişleri bakanı Anita Orbán, maliye bakanı adayı András Kármán, ekonomi bakanı adayı István Kapitány ile partinin Brüksel kabine şefi ve AB uzmanı Márton Hajdu yer aldı.
Parti lideri ve başbakan adayı Péter Magyar, görüşmelerin ilk bölümüne katıldı.
Macaristan fonlara erişim için hızlı adımlar vaat ediyor
Tisza yetkilileri, Avrupa Savcılığı’na (EPPO) katılmayı da içeren seçim programlarının, Komisyon’un şimdiye dek talep ettiklerinin ötesine geçtiğini söylüyor. Yeşil dönüşüm, dijital dönüşüm ve enerji projelerini kapsayan Macaristan Kurtarma ve Dayanıklılık Planı’nın (RRP) yenilenmesi için de çalışmalar sürüyor. Öncelikli alanlar arasında ülkenin demiryolu ağı ve banliyö hatlarının modernizasyonu ile elektrik şebekesinin güçlendirilmesi bulunuyor.
Euronews'e konuşan Tisza yetkilisi "Hangi reformların ve yatırımların fiilen hayata geçirilebileceğini değerlendirmemiz gerekiyor. Bir sonraki hükümet, Tisza’nın seçim programındaki unsurların bir bölümünü RRP çerçevesinde uygulayacak" diyor.
Bloke edilen 17 milyar euronun üstündeki kısıtlamaların kalkması için Macaristan’ın 27 adet sözde "süper dönüm noktasını" yerine getirmesi gerekiyor.
İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan bir Avrupa Komisyonu kaynağı, gerekli siyasi irade olması halinde geri kalan açık meselelerin tek bir parlamento oturumunda kabul edilecek değişikliklerle çözülebileceğini söyledi.
Yeni hükümetin mayıs ayında göreve başlaması bekleniyor.
Ukrayna vetosu mali konularla bağlantılı değil
Budapeşte’deki görüşmelerde, Orbán hükümeti ile AB arasındaki uzun anlaşmazlıklar listesi de dahil olmak üzere tüm açık başlıklar ele alındı.
Bunlar arasında, Orbán’ın Ukrayna’ya yönelik 90 milyar euroluk AB kredisi ile Kiev için katılım müzakeresi fasıllarının açılmasını engellemesi de yer alıyordu. Hem Tisza hem de Komisyon, Ukrayna ile ilgili konuların fon meselesiyle bağlantılandırılmayacağını vurguladı.
Tisza kaynağı, "İki konuyu birbirine bağlamak mümkün değil, çünkü fonlara ilişkin şartlar açıkça tanımlanmış durumda" diyerek, daha derin reformların aceleye getirilmeyeceğini ve daha uzun vadeli bir süreç olacağını ekledi.
İki heyet arasındaki görüşmelerin, yeni hükümet göreve başlayana kadar sürmesi bekleniyor.