Malezya'nın kıyı muharebe gemisi programı için 2018'de imzalanan anlaşma kapsamında teslim edilmesi öngörülen Deniz Taarruz Füzesi sistemi ve fırlatıcı bileşenlerinin teslimatı iptal edildi.
Malezya, yeni savaş gemileri için planlanan füze sistemi anlaşmasının iptal edilmesi nedeniyle Norveçli bir savunma şirketinden 251 milyon dolardan (216 milyon avro) fazla tazminat talep etti.
Malezya Savunma Bakanı Muhammed Halid Nordin, hükümetin Norveç merkezli Kongsberg Savunma ve Havacılık şirketine resmi bildirim göndererek, Norveç’in füze sistemi için verdiği ihracat izinlerini iptal etmesi nedeniyle oluşan “doğrudan ve dolaylı maliyetler” için tazminat istediğini açıkladı. Kararın iki ülke arasında diplomatik gerilime yol açtığı belirtildi.
Norveç Dışişleri Bakanlığı da, “Malezya’ya belirli savunma teknolojilerinin ihracatına ilişkin bazı lisansların iptal edildiğini” doğruladı.
Bakanlık açıklamasında, kararın “yalnızca Norveç’in ihracat kontrol düzenlemelerinin uygulanmasından kaynaklandığı” ifade edilirken, bunun Malezya’yı etkilemesinden üzüntü duyulduğu belirtildi. Ancak yetkililer, bireysel sözleşmelere ilişkin yorum yapamayacaklarını kaydetti.
Bu hamle, 2018'de imzalanan bir anlaşma kapsamında Malezya'nın kıyı muharebe gemisi programı için tasarlanan Deniz Taarruz Füzesi sisteminin ve fırlatıcı bileşenlerinin teslimatını engellemişti.
Savunma Bakanı Halid Nordin başkent Kuala Lumpur'a yaklaşık 160 kilometre uzaklıktaki Lumut donanma tersanesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Malezya'nın toplam 1.0 milyar ringgit (216 milyon euro) tazminat talep ettiğini söyledi.
"Doğrudan maliyetler 126 milyon euro tutarında ve biz bunu kendilerine ödedik. Ayrıca dolaylı maliyetleri de talep ediyoruz," dedi.
Malezya Başbakanı Enver İbrahim geçen hafta Norveçli mevkidaşı Jonas Gahr Store ile yaptığı telefon görüşmesinde "şiddetli itirazını" dile getirdiğini ve kararı "tek taraflı ve kabul edilemez" olarak nitelendirdiğini söyledi.
Malezya Başbakanı kararın "Malezya'nın savunma operasyonel hazırlığı ve Kıyı Savaş Gemisi (LCS) modernizasyon programı için ciddi sonuçları olacağı" uyarısında bulundu.
Malezya'da ilk olarak 2011 yılında 6 milyar ringgit değerindeki ilk sözleşmeyle onaylanan LCS programı altı gemi içindi.
Kötü yönetim iddiaları ve artan maliyetlerle boğuşan anlaşma, hükümetin gözden geçirmesinin ardından 2023 yılında yeniden başlatıldı ve gemi sayısı beşe indirildi.
Yerel basında yer alan haberlere göre, Ağustos ayında teslim edilmesi beklenen ilk geminin teslimatı, ekipman teslimatlarındaki gecikmeler ve devam eden yeniden çalışma nedeniyle Aralık ayına ertelendi.
Malezya Savunma Bakanı, Norveç'in kararının özellikle Batılı ülkeler ve NATO üyeleri olmak üzere savunma ortaklarının "uluslararası taahhütlerinin güvenilirliği" konusunda soru işaretleri yarattığını söyledi.
"Başımıza gelenler sadece bir savunma tedariki meselesi değil... Daha büyük bir sorunu, yani uluslararası ilişkilerde ülkeler arasındaki güven erozyonunu yansıtıyor," dedi.
"Norveç'in yaptığı şey başka ülkeler tarafından taklit edilebilir ya da yapılabilir."
Yerel basında yer alan haberlere göre Mohamed Khaled, Norveçli mevkidaşı Tore O. Sandvik ile bu ay sonunda Singapur'da düzenlenecek olan Shangri-La Diyaloğu savunma forumunda bir araya gelecek.