Birçok dilde dolaşıma giren paylaşımlar, fotoğrafçıların Kiev-Peçersk Manastırı'na düzenlenen saldırıyı önceden bildikleri ve saldırı anını görüntülemek için çevredeki çatıların üzerinde bekledikleri iddiasını yanlış şekilde öne sürüyor.
Rusya yanlısı sosyal medya hesapları, fotoğrafçıların Ukrayna'nın en önemli dini yapılarından birine düzenlenen saldırıyı önceden görüntülemek için hazırlık yaptığını öne sürdükleri sahte görüntüler paylaştı.
REKLAM
REKLAM
Paylaşımlarda, çevredeki binaların çatılarına konuşlanan kamera ekiplerinin, Kiev-Peçersk Manastırı'na yönelik saldırının Ukrayna tarafından kurgulandığının kanıtı olduğu iddia edildi.
Ancak söz konusu iddialar, Rusya'nın 14-15 Haziran'da Ukrayna'nın başkenti Kiev'e insansız hava araçları ve füzelerle düzenlediği yoğun saldırıların ardından ortaya atıldı. Bu saldırılarda Kiev-Peçersk Manastırı da hedef alındı.
Yetkililer, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan manastır kompleksi ile Oleksandr Dovzhenko Film Stüdyoları'nın füze saldırılarında hasar gördüğünü, yerleşim bölgelerinin de vurulduğunu ve en az beş kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
11'inci yüzyılda kurulan, manastırlar ve kiliselerden oluşan geniş kompleks, Ukrayna'nın en önemli Ortodoks Hristiyan ibadet merkezleri arasında yer alıyor.
Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko'nun saldırının ardından paylaştığı görüntülerde ise Manastır kompleksindeki Dormition Katedrali'nin alevler içinde kaldığı görüldü.
Saldırının ardından Rus yetkililer, olayın sorumlusunun Ukrayna olduğunu ve katedralin ABD yapımı bir Patriot füzesiyle hasar gördüğünü ileri sürdü.
Bazı sosyal medya kullanıcıları, X, Facebook ve TikTok'ta paylaştıkları çeşitli gönderilerde saldırının Ukraynalılar tarafından kurgulandığını iddia ederek iki fotoğraf ekledi.
Fotoğraflardan birinde iki adamın bir çatı üzerine tripod kurarak onu katedrale doğru çevirdiği görülüyor. İkincisinin ise çatının alevler içinde olduğu saldırı sonrası anlarını fotoğraflayan bir adamı gösterdiği öne sürülüyor.
Euronews'in teyit ekibi The Cube, bu paylaşımların Almanca ve Yunanca örneklerine rastladı. Kameramanları saldırıdan önceden haberdar olmakla suçlayan bu paylaşımlar, farklı platformlarda 11 binden fazla görüntülenme aldı.
Bir paylaşımda, "Ukrayna'da bombardımanların görüntülenmesi yasak," denildi. "Ne var ki tam da bu gece, profesyonel ekipmanlı fotoğrafçılar Kiev'deki Manastır'ın yanındaki binaların çatılarına çıktı."
The Cube, her iki görseli de OpenAI'nin görüntü doğrulama aracıyla analiz etti. Araç, dosyaların her birine gömülü bir SynthID filigranı tespit etti.
SynthID, OpenAI'nin görsel üretim modelleriyle oluşturulan görüntülere eklenen, çevrim içi olarak paylaşıldıktan sonra bile tespit edilmelerini sağlayan görünmez bir dijital filigran.
Paylaşılan görsellerde çeşitli görsel tutarsızlıklar da dikkat çekiyor. Örneğin, sahte görüntülerde katedralin çatısı yeşil renkte gösterilirken, yapı kompleksine ait doğrulanmış fotoğraflarda çatının kahverengi olduğu görülüyor. Yeşil çatılar ise yalnızca çevredeki bazı binalarda bulunuyor.
Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), saldırının Rusya tarafından gerçekleştirildiğini ve hasara Geran-2 tipi insansız hava aracının yol açtığını açıkladı.
Saldırının Ukrayna tarafından kurgulandığı ya da Ukraynalı fotoğrafçıların saldırıdan önceden haberdar olduğu yönündeki iddiaları destekleyen herhangi bir kanıt ise bulunmuyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, saldırıyı "Rusya'nın Hristiyan kültürüne karşı bugüne kadarki en ağır suçlarından biri" olarak nitelendirdi.
Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ise Ukrayna'nın, UNESCO başta olmak üzere uluslararası mekanizmalar nezdinde "Rus teröristlerden" hesap sorulması için gerekli hukuki süreçleri başlatacağını duyurdu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da X hesabından yaptığı paylaşımda, "Rusya'nın dört yılı aşkın süredir Ukrayna'ya karşı yürüttüğü saldırı savaşı gibi, evrensel mirasımıza yönelik bu saldırıyı da hiçbir şey haklı çıkaramaz," ifadelerini kullandı.