NATO, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı, ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefik ülkelere yönelik tehditleri ve diğer krizler nedeniyle son yıllarda sık sık manşetlerde yer aldı. Askeri ittifaka yönelik görüşler genel olarak olumlu olsa da ülkeler arasında belirgin farklar bulunuyor.
Son yıllarda NATO’nun manşetlere taşınmadığı bir hafta neredeyse geçmedi.
REKLAM
REKLAM
Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgalinin beşinci yılına yaklaşılırken savaş, Kiev’e kararlı desteğini yineleyen ve kendi savunmasını güçlendirmeye çalışan Avrupa’daki müttefikler için askeri ittifakın öncelikleri arasında yer almaya devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise ikinci döneminde NATO’yu temellerinden sarsan adımlar attı. Danimarka’dan Grönland’ı alma ve Kanada’yı ilhak etme tehditlerinden, diğer ülkelerin savunma harcamalarını yetersiz bulmasına ve ABD’yi ittifaktan çekebileceği uyarılarına kadar birçok çıkış yaptı. Danimarka ve Kanada, NATO üyesi ülkeler arasında yer alıyor.
Buna rağmen NATO, kriz ortamında kamuoyu nezdinde fırtınayı atlatıyor gibi görünüyor. Pew Research Center’ın araştırmasına göre NATO üyesi ülkelerdeki vatandaşların çoğu ittifaka olumlu bakıyor.
Araştırmaya katılan 13 ülkenin çoğunda NATO’ya yönelik görüşler olumlu. Bu oran özellikle Polonya’da yüzde 78, İsveç’te yüzde 74, Almanya’da yüzde 73 ve Macaristan’da yüzde 72 ile öne çıkıyor.
Avrupa dışındaki üye ülkeler Kanada’da yüzde 67, ABD’de ise yüzde 57 oranında katılımcı NATO hakkında olumlu görüşe sahip.
Ancak tablo her ülkede aynı değil. İspanya’da NATO’ya olumsuz bakanların oranı yüzde 48, olumlu bakanların oranı ise yüzde 44. Yunanistan ve Türkiye’de ise katılımcıların açık çoğunluğu, her iki ülkede de yüzde 59, NATO hakkında olumsuz görüş bildiriyor.
Pew Research’e göre NATO’ya olumlu bakış geçen yıla kıyasla Fransa’da 7 puan, İtalya’da 6 puan ve ABD’de 3 puan geriledi. Yunanistan’da ise 8 puan arttı.
Üye ülkelerin içinde demografik gruplar arasında da farklılıklar var.
ABD’de Trump yönetiminin ittifaka yönelik mesafeli tutumunu yansıtan belirgin bir partizan ayrışma görülüyor. Demokratların yüzde 75’i NATO’ya olumlu bakarken, Trump’ın Cumhuriyetçileri arasında bu oran yüzde 42’de kalıyor.
Macaristan’da ise 18-34 yaş arası yetişkinlerin yüzde 87’si NATO hakkında olumlu görüşe sahip. 50 yaş ve üzerindeki kişilerde bu oran yüzde 64. Almanya, İtalya, Hollanda ve ABD’de de benzer bir eğilim görülüyor.
Rusya Avrupa genelinde sevilmiyor
Araştırma, ülkelerin Rusya ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkındaki görüşlerini de inceledi.
Ankete katılan tüm NATO üyelerinde Rusya’ya yönelik olumsuz görüş öne çıktı. Bu tutum en belirgin şekilde İsveç’te yüzde 94, Polonya’da yüzde 86 ve Hollanda’da yüzde 85 ile görüldü.
Türkiye’de ise Rusya’ya olumsuz bakanlar, olumlu bakanlara yalnızca küçük bir farkla üstün geldi: Yüzde 49’a karşı yüzde 47.
Avrupa geneline bakıldığında Rusya sürekli olarak olumsuz algılanıyor. Ankete katılan her Avrupa ülkesinde yetişkinlerin en az 10’da 6’sı Rusya hakkında olumsuz görüş bildirdi. Hollanda, Polonya ve İsveç’te ise açık çoğunluk Rusya’ya “çok olumsuz” baktığını söyledi.
Putin için de benzer bir eğilim söz konusu. Avrupa ve Amerika kıtasındaki ülkelerde çoğunluk, Putin’in “dünya meselelerinde doğru olanı yapacağına” güvenmediğini belirtti.
Ankete katılan NATO üyeleri arasında Putin’e güvenin en düşük olduğu ülkeler Polonya, İsveç, İspanya ve Hollanda oldu. En yüksek güven oranları ise Türkiye, Yunanistan ve Macaristan’da görüldü. Ancak bu ülkelerde de Putin’e güvenenler açık azınlıkta kaldı: sırasıyla yüzde 39, yüzde 35 ve yüzde 33.
NATO ülkelerinde Zelenskiy’e bakış bölünmüş durumda
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'e yönelik görüşlerde ise NATO ülkelerindeki vatandaşlar, ittifakın Ukrayna’ya desteğini sürdürmesine rağmen bölünmüş durumda.
İsveçliler yüzde 83, Britanyalılar yüzde 68 ve Hollandalılar yüzde 67 oranında Zelenski’nin doğru olanı yapacağına güvendiklerini söyleyen gruplar arasında öne çıkıyor.
Buna karşılık Macaristan’da yüzde 78, Yunanistan’da yüzde 75 ve Türkiye’de yüzde 70 oranında katılımcı Zelenski’ye güvenmediğini belirtiyor.
Trump’ın göreve dönmesinin ardından ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkiler çok daha istikrarsız hale gelmiş olsa da Amerikalılar hâlâ Zelenskiy'e güvenmeye, güvenmemeye kıyasla daha yatkın. ABD’de katılımcıların yüzde 50’si Zelenskiy'e güvendiğini, yüzde 40’ı ise güvenmediğini söyledi.