CDU'lu, Dışişleri'nde Avrupa'dan sorumlu Devlet Bakanı Gunther Krichbaum'a göre AB, hem genişleme sürecinde hem de bütçesinde artık yeni yollar izlemeli.
AB’nin yeniden büyümesi isteniyor, ancak bunun nasıl olacağı konusunda yer yer hâlâ görüş ayrılıkları var. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkeleri, yani Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Sırbistan için “ilişkili AB üyeliği” önerisinde ısrar ediyor.
REKLAM
REKLAM
Eleştirmenler bunun bir “bekleme odası” ya da ikinci sınıf bir üyelik olduğunu savunuyor. Avrupa İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Gunther Krichbaum ise bu eleştirilere, modelin henüz tam olarak anlaşılmadığı yanıtını veriyor.
Dışişleri Bakanlığı’nda Avrupa’dan sorumlu Devlet Bakanı olan Krichbaum’a göre mesele net bir taahhüt ortaya koymak. Şöyle açıklıyor: “Neden bu ülkelere, elbette oy hakkı olmadan, ilişkili üye statüsü verildiğinde Avrupa Parlamentosu oturumlarına katılma imkânı tanımayalım? Bu bize ne bir euroya ne de bir sente mal olur.”
Krichbaum’a göre bu aynı zamanda Çin, Rusya ve diğer ülkelere verilecek net bir mesaj olur ve şu mesajı verir: “Bu ülkeler bize, yani Avrupa Birliği’ne aittir.”
AB’ye aday ülkelere böylece şimdiden bir ölçüde “kulübün parçası” oldukları hissi verilebileceğini söyleyen Krichbaum, bu devletleri yanına çekmenin ve entegre etmenin önemli olduğunu vurguluyor.
AB genişlemesinde “yeni basamaklı sistem”
Krichbaum, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile aynı çizgide duruyor. İki lider, haziran başında Karadağ’da yapılan AB–Batı Balkan Zirvesi’nde sürecin hızlandırılmasından yana olduklarını açıklamıştı.
Daha fazla hız talep edenlerden biri de Krichbaum. Ancak ona göre şimdi aynı zamanda, katılım yöntemini eleştirel biçimde yeniden düşünmek için de doğru zaman.
Mevcut modelde hoşuna gitmeyen çok şey var: “Katılım süreçlerini adeta bir yüksek atlama yarışması gibi kurguluyoruz. Baraj 1,50 metrede duruyor; bu da sözde acquis communautaire, yani tüm hukuki kurallar, Avrupa Birliği’nin tüm hukuki müktesebatı demek ve ülkelerden bu çıtanın üzerinden atlamaları bekleniyor. Oysa gerçekte bu acquis communautaire artık 1,50 metrede değil, 2,10 metrede; çünkü son on, yirmi yılda tüm hukuk düzeni sıkılaştı, yeni kurallar eklendi.”
Açıklamak gerekirse, acquis communautaire denilen kavram Avrupa Birliği’nin tüm hukuki müktesebatını ifade ediyor; yani bir aday ülkenin bütünüyle üstlenmek zorunda olduğu yürürlükteki tüm yasalar, kurallar ve yükümlülükler.
Krichbaum’a göre özellikle tüketici ve çevre koruma alanlarında pek çok yeni kural getirildi. Artık bunların geçmişteki standartlarla kıyaslanamayacağını belirtiyor. Oysa aday ülkeler için 1,50 metre bile zaten büyük bir zorluk. Krichbaum’a göre “Bu yüksek atlama yarışması mantığından uzaklaşmamız gerekiyor.”
Bir tür merdiven ya da basamaklı sistem öneren Krichbaum, bunun hiçbir şekilde çıkmaz sokak olmayacağının altını çiziyor: “Final Destination, yani son durak, her zaman Avrupa Birliği’ne tam üyelik olmaya devam edecek.”
Peki AB genişlemesinin maliyeti ne olacak? AB’nin net katkı sağlayan ülkeleri bunu kaldırabilir mi? Krichbaum bunun mümkün olduğu kanaatinde; zira her şey bütçe içinde gerçekleşiyor ve geçmişte net alıcı olan bazı ülkeler bugün net bağışçı konumunda.
Bugünkü Polonya’nın, AB’ye katıldığı dönemdeki ülkeyle karşılaştırılamayacağını belirten Krichbaum, “Polonya ekonomisi adeta patlama yaşıyor” diyor.
Ancak bu, tüm Avrupa ülkeleri için geçerli değil. Örneğin Almanya için 2026 büyüme tahmini temkinli. Bu da doğal olarak Berlin’in Brüksel’le ilişkilerine yansıyor. Krichbaum, imkânların sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. Üye devletlerin, 2028-2034 dönemine ilişkin çok yıllı mali çerçeve için süren ve oldukça karmaşık olan müzakerelerde bunu daha da net hissedeceğini söylüyor.
Gelecekteki AB bütçesi için yeni öncelikler
“AB kulübüne” hâlihazırda üye ülkeler de bugünlerde gelecekteki AB bütçesiyle meşgul. Krichbaum’un aktardığına göre Avrupa Komisyonu’nun yedi yıllık dönem için öngördüğü bütçe büyüklüğü 1,7 trilyon euro. Berlin ise AB bütçesinin 400 milyar euro azaltılmasını talep ediyor.
Krichbaum’a göre asıl mesele paranın nasıl dağıtılacağı: Öncelikler nerede olmalı?
Bir zihniyet değişimi, hatta adeta yeni bir başlangıç çağrısında bulunuyor: “Bugün Avrupa Birliği’ni baştan icat etsek ve teorik olarak basabileceğimiz bir reset düğmemiz olsa, ortak tarım politikasından başlamazdık. Bu, geçen yüzyılın ikinci yarısında hiç kuşkusuz doğru bir karardı. Ama bugün güvenlik, savunma, siber güvenlik, elbette uzay, yapay zekâ, rekabet gücü gibi konular ön planda. Ve bunların her birinin, beş, on, on beş ya da yirmi yıl sonra refahımızın kaynağı olacağına inanıyoruz.”
Krichbaum, önceliklerin yeniden belirlenmesini savunuyor ve uyum politikasıyla tarım politikasının, tabir yerindeyse tek bir başlık altında, tek bir sütunda birleştirilmesini öneriyor.
Bu çerçevede ağırlıkların nasıl dağıtılacağına üye devletlerin karar vermesi gerektiğini söylüyor. Tarımın önemini koruduğunu, ancak odağın aynı zamanda diğer alanlara da kaydırılması gerektiğini vurguluyor.
Tıpkı AB genişlemesinde olduğu gibi burada da hız gerektiğini belirten Krichbaum, yeni AB bütçesi konusunda yıl bitmeden uzlaşmaya varılmasını umuyor.
Şöyle devam ediyor: “Bunu pek çok nedenle diliyorum; zira belki 2026 yılı içinde neler olacağını öngörebiliriz. Ama 2027’de neler yaşanacağını öngöremem. O zaman anlaşmaya varmak daha da zorlaşabilir. Yani şimdiden yeterince karmaşık bir süreçle karşı karşıyayız. Bu yüzden çok yıllı mali çerçeveye ilişkin müzakereleri bu yılın sonunda gerçekten tamamlamamız bizim çıkarımıza.”