İzlandalılar bugün, AB üyelik görüşmelerinin yeniden başlayıp başlamayacağına dair kritik bir referandumda oy kullanıyor. Anketler, az farkla önde giden Evet cephesinin avantajının son düzlüğe girilirken eridiğini gösteriyor; sonuçların pazar sabahı açıklanması bekleniyor.
İzlandalılar bugün, AB’ye üyelik başvurusunu yeniden canlandırıp canlandırmama ya da en azından öngörülebilir bir süre için Birliğe katılma ihtimalini rafa kaldırma konusunda sandığa gidiyor.
REKLAM
REKLAM
Oy verme işlemi yerel saatle 09.00 ile 22.00 arasında açık olacak; seçmenler ya üyelik müzakerelerine geri dönülmesine ya da olası bir anlaşmanın nasıl görünebileceğini araştırma fikrinin dahi reddedilmesine karar verecek.
"Evet" oyu, İzlanda’yı AB’ye katılmaya hukuken bağlamayacak ancak üyelik görüşmelerinin yeniden başlamasının önünü açacak; varılacak olası bir üyelik anlaşması ise yeniden referanduma götürülecek.
İzlanda, 2009’da, kendi mali krizinin ardından Birliğe katılmak için başvurdu. Ancak 2013’te göreve gelen yeni AB karşıtı hükümet, üyelik müzakerelerini askıya aldı ve 2015’te ülkenin adaylığını resmen geri çekti.
AB yanlısı bir koalisyon, 2024 seçimlerini bu yolu yeniden açmak için referandum sözü vererek kazandı ve bugün yapılan oylama bu taahhüdün sonucu.
Nüfusu 400 binin biraz altında olan İzlanda, AB’nin nüfus bakımından en küçük üye devleti olacak; bu unvan şu anda Malta’ya ait. Ancak referandumun önemi, ülkenin büyüklüğünün ima ettiğinden çok daha büyük.
Birleşik Krallık’taki Brexit referandumundan on yıl sonra Avrupa projesi, genişleme ivmesini yeniden kazanma ve özellikle de daha varlıklı İskandinav ülkeleri için hâlâ cazip bir seçenek olduğunu kanıtlama fırsatı yakalamış durumda; bu süreci Norveç de yakından izliyor.
Erken oy kullanma olağan dışı derecede hareketli geçti: İzlanda medyasına göre, çarşamba gününe gelindiğinde 40 binden fazla kişi, yani seçmenlerin neredeyse yüzde 15’i oyunu çoktan kullanmıştı. Bu rakam dikkat çekici, zira erken oy verme sadece 27 Temmuz’da başlamış olsa da, alışılmadık derecede uzun erken oy kullanma süresi, önceki seçimlerle kıyaslamayı zorlaştırıyor.
İzlanda kamu yayıncısı RÚV, cumartesi günü, Reykjavik’teki seçime katılımın, yerel saatle 11.00 itibarıyla ülkenin 2024 parlamento seçimlerindekinden daha yüksek olduğunu bildirdi; oy kullananların oranı, 2024’te aynı saatte kaydedilen yüzde 5’e karşılık, yüzde 8’in biraz üzerindeydi.
Anketlerdeki fark istikrarlı biçimde kapanırken, sonucu önceden kestirmek imkânsız hale geldi. Pazar günü yayımlanan, piyasa araştırma şirketi Maskína’nın son kamuoyu yoklamasına göre, katılımcıların yüzde 50,4’ü "Evet", yüzde 49,6’sı ise "Hayır" oyu vereceğini söyledi.
Referandumun sonucu bağlayıcı değil, danışma niteliğinde olacak; ancak net bir "Evet" çıkması, Reykjavik üzerindeki baskıyı kaçınılmaz olarak artıracaktır.
İlk sonuçların Pazar sabahının erken saatlerinde açıklanması bekleniyor.