Euronews’e konuşan Komiser Valdis Dombrovskis, Ukrayna’nın bütçe ihtiyacına ilişkin “açıkta kalan soruların” önce netleştirilmesi gerektiğini söyledi. Kiev, 23 milyar avroluk finansman açığını kapatmak için müttefiklerinden destek istedi.
Avrupa Birliği, Ukrayna'nın artan bütçe ihtiyaçlarının tam olarak hangi kalemlerden oluştuğunu netleştirmeden, bu açığın nasıl kapatılacağına karar veremeyeceğini; savaşın yorgun düşürdüğü ülkeye verilen desteği denetleyen Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis, Euronews'e anlattı.
REKLAM
REKLAM
Dombrovskis, sağlam ve ayrıntılı bir değerlendirme yapılması gerektiğini ancak savaşın hâlâ yüksek yoğunlukla sürdüğünü, hatta Rusya'nın saldırılarını artırdığını söyleyerek, bunları Letonya'nın başkenti Riga'da kaydedilen bir röportajda dile getirdi.
Ukrayna'daki ekonomik durumun da buna paralel olarak son derece zor olduğuna dikkat çeken Dombrovskis, bunun Ukrayna'nın finansman ihtiyacını artırmasının anlaşılır olduğunu ekledi.
Dombrovskis, hâlâ yanıt bekleyen sorular bulunduğunu vurguladı.
Geçen ay Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskiy, Savunma Bakanlığı'ndaki 27 milyar dolarlık (23 milyar avro) açığın kapatılması için müttefiklerinden destek isteyerek onları hazırlıksız yakaladı.
Kiev yönetimi, açığın, yılın ikinci yarısı için ayrılan fonların ilk altı aydaki harcamaları karşılamak üzere öne çekilmesinden kaynaklandığını savunuyor.
Söz konusu 23 milyar avronun; personel giderleri, sosyal destekler ve silah alımları için kullanılacağı, bu kapsamda 2027'nin başında teslim edilmesi planlanan sistemler için yaklaşık 6 milyar avroluk avans ödemeleri de bulunduğu belirtiliyor.
Ancak Brüksel henüz ikna olmuş değil ve açığın tam büyüklüğünü, nereden kaynaklandığını ve nasıl kapatılabileceğini anlamak için kapsamlı bir döküm talep ediyor. Teknik görüşmelere Uluslararası Para Fonu da katılıyor.
Olası bir çözüm olarak Zelenskiy, AB'nin 90 milyar avroluk destek kredisi kapsamındaki ödemeleri hızlandırmasını önerdi. Ancak bu, 2026 için 45 milyar, 2027 için 45 milyar avro ayrılan mevcut takvimi bozacak.
Ödemelerin öne çekilmesi, gelecek yıl desteğin tükenmesi ve sorunun daha da büyümesi riskini beraberinde getiriyor.
Komisyon, bu yönde Kiev'den henüz resmi bir talep almadı.
Dombrovskis, her şeyden önce bu ilave finansman ihtiyaçlarının tam olarak ne olduğunun netleştirilmesi gerektiğini, ardından da Ukraynalı yetkililerle bunların nasıl finanse edileceğinin görüşüleceğini belirterek, 90 milyar avroluk kredinin bazı ayarlamalara imkân tanıdığını hatırlattı.
Beklenmedik açık, Rusya'nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna'yı gölgeleyen hesap verebilirlik ve şeffaflık tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Ülke, yolsuzluk skandalları ile sahtecilik, savurganlık ve yanlış harcama iddialarıyla defalarca gündeme geldi.
Kredi koşulu olarak Kiev, Brüksel'e devlet hesabı üzerinde izleme yetkisi verdi. Komisyon ayrıca silah alımlarına ilişkin sözleşmeleri de kontrol ediyor.
Dombrovskis, bu programların tümünde iyi yönetişim, sağlam mali yönetim ve yolsuzlukla mücadele konularına çok büyük önem verdiklerini; bunların, makro-finansal yardım programının koşulları arasında yer aldığını söyledi.
2026 için ayrılan 45 milyar avroluk dilimden şimdiye kadar 3,2 milyar avro bütçe desteği ve 8,35 milyar avro askeri yardım ödenmiş durumda.
Varlıklar konusunda çıkış yolu
Kredinin hızlandırılmasına alternatif olarak Ukrayna, AB ülkelerini Rusya Merkez Bankası'na ait dondurulmuş varlıklara yeniden başvurulmasını tartışmaya çağırıyor.
AB'nin elinde, büyük kısmı Belçika'daki Euroclear takas kuruluşunda tutulan 210 milyar avroluk bu varlık bulunuyor.
İsveç, Hollanda, İspanya ve Polonya, Baltık ülkelerinin desteğiyle, geçen yıl zorlu tartışmaların ardından rafa kaldırılan ve henüz denenmemiş planı yeniden canlandırmak için yeni bir girişime öncülük ediyor.
Belçika ise itirazlarının 'sihirli biçimde ortadan kalkmadığını' çoktan hatırlattı.
Dombrovskis, Komisyonun üye devletlere bu konuda yardımcı olmaya istekli olduğunu ancak şimdilik yeni bir hukuki metin sunma taahhüdünde bulunmadığını söyledi.
Geçen yıl bu varlıkların kullanılmasına ilişkin somut bir yasa teklifi hazırladıklarını hatırlatan Dombrovskis, ancak üye devletlerin, başlıca Belçika'nın direnci nedeniyle, bu konuda uzlaşamadığını ifade etti.
Buna rağmen, bu tartışmalara yeniden girmeye, ihtiyaç duyulabilecek ek güvenceleri aramaya ve bir çıkış yolu bulunmasına yardımcı olmaya hazır olduklarını belirtti.
Dombrovskis, Komisyonu konuyu yeniden gündeme taşımaya sevk edecek siyasi dengelerde ne tür değişiklikler gerektiği sorusuna girmekten kaçındı ancak üye devletler arasında anlaşmaya varılabileceğine dair güvence oluşmasının bekleneceğini ima etti.
Önceki girişimde Belçikalı yetkililer, benzeri olmayan bu iddialı planı gündeme getirmeden önce ülkeye danışmadığı için Komisyonu sert biçimde eleştirmişti.
Çıkmazı aşmak isteyen Ukrayna, Euroclear'da tutulan Rus varlıklarının AB'nin sahibi olduğu bir saklama kurumuna devredilmesini önerdi.
Avrupa Parlamentosu'ndan, farklı siyasi gruplara mensup 122 milletvekilinden oluşan bir koalisyon da bu devri destekledi. Tartışma sürerken Brüksel, Kiev'in ihtiyaçlarının üçte birini finanse etmesi beklenen Batılı müttefikler üzerindeki baskıyı artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada, önceki yönetim döneminde Ukrayna'ya sağlanan Amerikan yardımının Avrupalılar tarafından geri ödenmesini isteyeceğini söyledi.
Dombrovskis, Euronews'e verdiği röportajda Trump'ın bu tehdidini önemsemediğini belirtti.
Avrupa Birliği ve üye devletlerinin, Ukrayna'nın açık ara en büyük destekçisi ve mali bağışçısı konumunda olduğunu vurgulayan Dombrovskis, ABD dâhil diğer ülkelerin de üzerlerine düşeni yapmasının önemli olduğunu söyledi.
Bu nedenle konuyu, diğer yargı alanlarının da payına düşen sorumluluğu üstlenmesi gereken ortak bir mesele olarak gördüklerini dile getirdi.