Oregon Üniversitesi’nden bir astrofizikçi ekibi, evrendeki en enerjik ve güçlü olgulardan birini keşfetti; bu güç, Star Wars’taki Ölüm Yıldızı’ndan potansiyel olarak 100 trilyon kat daha güçlü.
Oregon Üniversitesi'nden bir astrofizikçinin yürüttüğü yeni bir araştırmaya göre, süper kütleli bir kara delik son dört yılda Star Wars evrenindeki Ölüm Yıldızı'ndan daha fazla enerji üretiyor.
Bu olgunun, büyük bir enerji rezervine sahip olduğu tahmin edilen parçalanmış bir yıldızın kalıntılarından kaynaklandığı düşünülüyor. Bilim insanları, kara delikten yayılan radyo dalgalarının önümüzdeki bir yıl boyunca güçlü biçimde devam etmesini ve 2027'de zirveye ulaşmasını bekliyor.
Yeni keşfedilen bu kara delikten fırlayan jet, evrende bugüne kadar tespit edilen en enerjik ve en parlak oluşumlardan biri; gücü, bir gama ışını patlamasıyla kıyaslanabilir.
Popüler kültürle kıyaslayacak olursak, gücünün Star Wars’un kötü şöhretli Ölüm Yıldızı’ndan en az bir trilyon, hatta muhtemelen 100 trilyon kat daha fazla olduğu tahmin ediliyor.
"Bu gerçekten sıra dışı. Bu kadar uzun bir zaman diliminde böyle yükselen başka bir şey düşünebilmem çok zor," diye konuştu Oregon Üniversitesi'nden astrofizikçi Yvette Cendes.
Çalışma perşembe günü Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.
Bu kara deliği bu kadar benzersiz kılan ne?
Yıldızların kara deliklere fazla yaklaşarak, dönüşü olmayan noktaya varmadan önce yerçekim alanları tarafından parçalanması, gelgit bozunma olayları olarak bilinen ve aslında oldukça sık görülen bir süreç. Bu olaylara yol açan yerçekimsel etkiler, Dünya’daki okyanus gelgitlerinden de sorumlu.
Bu gerçekleştiğinde, yerçekiminin çekişi, fizikçi Stephen Hawking’in popülerleştirdiği “spagettileşme” adı verilen süreçte yıldızı parçalara ayırıyor.
Bu sırada yıldızlar, kara deliğin çevresindeki yoğun gelgit kuvvetleri nedeniyle yatayda aşırı sıkışıp dikeyde aşırı gerilerek spagettiyi andıran uzun, ince şekillere bürünüyor.
Ancak bir kara deliğin bir yıldızı parçaladıktan yıllar sonra bile bu kadar yüksek miktarda enerji yaymayı sürdürmesi son derece alışılmadık.
Cendes, söz konusu gelgit bozunma olayını ilk kez 2018’de tespit ettiğini, ancak kara deliğin 2022’de hâlâ güçlü radyo dalgaları yaydığını fark edince birkaç yıl sonra olaya yakından eğildiğini söylüyor.
Şu anda yayılan enerji, 2019’dakinden 50 kat daha parlak; radyasyon tek bir yönde uzaya fırlayan tekil bir jet halinde dışarı çıkıyor. Kara deliğin çevresindeki bölge de çok sönük düzeyde görünür ışık yayıyor.
Bu süper kütleli kara deliğin bilimsel adı AT2018hyz; Cendes ise ona gayriresmî olarak “Jetty McJetface” lakabını taktı.
Enerji salımlarının nereye kadar yükseleceğini kimse kesin olarak bilemese de Cendes kara deliği yakından izliyor.
Ayrıca benzer şekilde davranıp bu zamana dek gözden kaçmış olabilecek başka kara deliklerin izini sürüyor; zira daha önce kimse bu tür bir olguya gerçekten dikkat kesilmemişti.